AI კომპანიები მონაცემთა ცენტრებისთვის ბუნებრივი აირის გიგანტურ ელექტროსადგურებს აშენებენ: რა საფრთხეებს შეიცავს ეს პროცესი?

ტექნოლოგიური ინდუსტრიისთვის ტრენდების გამოტოვების შიში (FOMO) უცხო არ არის. Dot-com ბუმიდან Web 2.0-მდე, ვირტუალური რეალობიდან ბლოკჩეინამდე — სექტორი ყოველთვის ცდილობდა, ფეხი აეწყო უახლესი ტენდენციებისთვის. თუმცა, ხელოვნური ინტელექტის (AI) გარშემო შექმნილი აჟიოტაჟი მასშტაბებით ყველა წინამორბედს აღემატება. ამ პროცესის პირდაპირი შედეგი მონაცემთა ცენტრებისთვის ენერგიის წყაროების მოპოვების მცდელობაა, რაც ახლა ბუნებრივი აირის მარაგებისა და შესაბამისი აღჭურვილობისთვის გამართულ ნამდვილ რბოლაში გადაიზარდა.

ტექნოლოგიური გიგანტები უკვე აქტიურად დგამენ ნაბიჯებს ამ მიმართულებით. სამშაბათს Microsoft-მა განაცხადა, რომ Chevron-თან და Engine No. 1-თან თანამშრომლობით, დასავლეთ ტეხასში ბუნებრივ აირზე მომუშავე ელექტროსადგურს აშენებს, რომლის სიმძლავრეც შესაძლოა 5 გიგავატამდე გაიზარდოს. მიმდინარე კვირას Google-მაც დაადასტურა Crusoe-სთან პარტნიორობა ჩრდილოეთ ტეხასში 933 მეგავატიანი სადგურის ასაშენებლად. გასულ კვირას კი Meta-მ გამოაცხადა, რომ ლუიზიანაში მდებარე Hyperion-ის მონაცემთა ცენტრს კიდევ შვიდ ბუნებრივი აირის ელექტროსადგურს დაამატებს. შედეგად, ობიექტის ჯამური სიმძლავრე 7.46 გიგავატს მიაღწევს, რაც საკმარისია მთელი სამხრეთ დაკოტას შტატის ენერგიით უზრუნველსაყოფად.

ეს ინვესტიციები ძირითადად აშშ-ის სამხრეთ რეგიონებშია კონცენტრირებული, სადაც ბუნებრივი აირის მსოფლიოში უდიდესი საბადოები მდებარეობს. აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის (USGS) ბოლო შეფასებით, მხოლოდ ერთ რეგიონში არსებული მარაგი საკმარისია მთელი ქვეყნის 10 თვის განმავლობაში ენერგიით მოსამარაგებლად. მონაცემთა ცენტრების ყველა ოპერატორი ცდილობს, ამ რესურსის წილი მოიპოვოს.

მიწოდების ჯაჭვის პრობლემები და მზარდი ხარჯები

ბუნებრივ აირზე მოთხოვნის მკვეთრმა ზრდა ელექტროსადგურებისთვის საჭირო ტურბინების დეფიციტი გამოიწვია. Wood Mackenzie-ის მონაცემებით, წლის ბოლოსთვის ტურბინების ფასი 2019 წელთან შედარებით, სავარაუდოდ, 195%-ით გაიზრდება. აღსანიშნავია, რომ ეს აღჭურვილობა ელექტროსადგურის მშენებლობის მთლიანი ღირებულების 20%-დან 30%-მდე შეადგენს.

საკონსულტაციო კომპანიის პროგნოზით, კომპანიები ახალი შეკვეთების განთავსებას 2028 წლამდე ვერ შეძლებენ, ხოლო უკვე შეკვეთილი ტურბინების მიწოდებას საშუალოდ ექვსი წელი სჭირდება. ეს ნიშნავს, რომ ტექნოლოგიური კომპანიები დიდ ფსონს ჩამოდიან იმაზე, რომ AI-ის მიმართ ინტერესი არ განელდება, ენერგიაზე მოთხოვნა ექსპონენციალურად გაიზრდება და ბუნებრივი აირი AI ეპოქაში წარმატების აუცილებელი პირობა იქნება.

პოტენციური რისკები და გათვლები

მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ში ბუნებრივი აირის მარაგი დიდია, არსებობს რამდენიმე ფაქტორი, რამაც შესაძლოა კომპანიების გეგმები შეაფერხოს:

• წარმოების შენელება: აშშ-ის ფიქლის გაზის მოპოვების სამ ძირითად რეგიონში, რომლებიც ქვეყნის მთლიანი წარმოების სამ მეოთხედზეა პასუხისმგებელი, ზრდის ტემპი საგრძნობლად შენელდა.
• ფასების მერყეობა: ტექნოლოგიურ კომპანიებს არ გაუსაჯაროებიათ კონტრაქტების დეტალები, ამიტომ უცნობია, რამდენად არიან ისინი დაცულები ფასების ცვლილებისგან.
• გავლენა ელექტროენერგიის ტარიფებზე: ვინაიდან აშშ-ში ელექტროენერგიის დაახლოებით 40% ბუნებრივი აირით იწარმოება, გაზის ფასის ზრდა პირდაპირ აისახება ელექტროენერგიის ღირებულებაზე ყველასთვის.

სტრატეგია „ქსელის მიღმა“ და სოციალური წნეხი

კრიტიკისგან თავის ასარიდებლად, კომპანიები ხშირად იყენებენ ე.წ. „behind-the-meter“ მიდგომას — ისინი გვერდს უვლიან საერთო ელექტროქსელს და სადგურებს პირდაპირ მონაცემთა ცენტრებს აერთებენ. თუმცა, ბუნებრივი აირი ამოწურვადი რესურსია. თუ მათი ამბიციები ზედმეტად გაიზრდება, ამან შესაძლოა მაინც გამოიწვიოს ენერგიის ფასების ზრდა რიგითი მომხმარებლებისთვის.

მოსალოდნელია უკმაყოფილება სხვა ინდუსტრიების მხრიდანაც. მაგალითად, ნავთობქიმიური ქარხნების მუშაობა, განსხვავებით მონაცემთა ცენტრებისგან, გაცილებით რთულია განახლებად ენერგიაზე გადავიდეს. როდესაც რესურსების სიმცირე შეიქმნება, სხვა სექტორები შესაძლოა დაუპირისპირდნენ ტექნოლოგიურ გიგანტებს რესურსების ასეთი მასშტაბური ათვისების გამო.

ამინდის ფაქტორი და კრიტიკული არჩევანი

კლიმატური პირობები კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი რისკფაქტორია. მკაცრმა ზამთარმა შესაძლოა მკვეთრად გაზარდოს მოთხოვნა გაზზე საყოფაცხოვრებო მოხმარებისთვის. 2021 წელს ტეხასში მომხდარი შემთხვევის მსგავსად, როდესაც ჭაბურღილები გაიყინა და მიწოდება შეიზღუდა, მომწოდებლები არჩევანის წინაშე დადგებიან: შეინარჩუნონ AI მონაცემთა ცენტრების მუშაობა თუ მისცენ მოსახლეობას სახლების გათბობის საშუალება?

ტექნოლოგიური კომპანიები აცხადებენ, რომ მათ „საკუთარი ენერგია მოაქვთ“ და არ ტვირთავენ ელექტროქსელს, თუმცა რეალურად ისინი უბრალოდ ერთი ქსელიდან მეორეზე — ბუნებრივი აირის ქსელზე — გადადიან. AI რბოლამ კიდევ ერთხელ აჩვენა, რომ ციფრული სამყარო კვლავაც მჭიდროდ არის დამოკიდებული ფიზიკურ რესურსებსა და მათ შეზღუდულობაზე. სასრულ რესურსზე ასეთი მასშტაბური ფსონის დადება შესაძლოა მომავალში ტექნოლოგიური გიგანტებისთვის სერიოზულ შეცდომად იქცეს.