Anthropic-ის მიერ ახალ მოდელებზე წვდომის შეჩერება: ინდოეთი საკუთარი ხელოვნური ინტელექტის მომავალზე მსჯელობს

Anthropic-ის მოულოდნელმა გადაწყვეტილებამ, აშშ-ის მთავრობის დირექტივის საფუძველზე შეაჩეროს წვდომა თავის უახლეს ხელოვნური ინტელექტის (AI) მოდელებზე, გლობალურ ტექნოლოგიურ ინდუსტრიაში ახალი კითხვები გააჩინა. ინდოეთში ამ ნაბიჯმა კვლავ გაამწვავა დებატები იმის შესახებ, შეუძლია თუ არა მსოფლიოს ერთ-ერთ უმსხვილეს AI ბაზარს, დაეყრდნოს სხვა ქვეყნებში შექმნილ და კონტროლირებად ტექნოლოგიებს.

გასული კვირის პარასკევს Anthropic-მა განაცხადა, რომ მიიღო აშშ-ის მთავრობის მითითება, რომლის მიხედვითაც კომპანიას უნდა შეეჩერებინა წვდომა ახლახან გამოშვებულ Fable 5 და Mythos 5 მოდელებზე ყველა უცხო ქვეყნის მოქალაქისთვის, მათ შორის საკუთარი უცხოელი თანამშრომლებისთვისაც. ეს განცხადება მალევე მოჰყვა კომპანიის პარტნიორობას ინდურ IT გიგანტთან, Tata Consultancy Services-თან (TCS), რაც ხაზს უსვამს, თუ რამდენად მჭიდროდ არის დაკავშირებული ინდოეთის AI ამბიციები აშშ-ში შემუშავებულ ტექნოლოგიებთან.

მიუხედავად იმისა, რომ ამ გადაწყვეტილების გრძელვადიანი შედეგები ჯერ კიდევ გაურკვეველია, გავრცელებული ინფორმაციით, უსაფრთხოების თავდაპირველი რისკების შესახებ მთავრობას Amazon-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, ენდი ჯასიმ აცნობა. გამოცემა The Information-ის ცნობით, თეთრი სახლი ნაკლებად სავარაუდოა, რომ მსგავსი შეზღუდვები სხვა AI კომპანიებზეც გაავრცელოს და კერძო საუბრებში Anthropic-ს ადანაშაულებს ე.წ. „jailbreak“ მოწყვლადობებთან არასწორ მოპყრობაში. თავად Anthropic-ი არ ეთანხმება მთავრობის შეფასებას და მიიჩნევს, რომ ასეთი ზომების მიღება საჭირო არ იყო.

ამ მოვლენამ ინდოელ დამფუძნებლებს, ინვესტორებსა და პოლიტიკის ექსპერტებს შორის გამოიწვია დისკუსია იმის შესახებ, უნდა დააჩქაროს თუ არა ქვეყანამ მუშაობა შიდა AI შესაძლებლობების შექმნაზე, გაზარდოს ინვესტიციები ღია კოდის (open-source) ალტერნატივებში, თუ კვლავ გააგრძელოს აშშ-ის წამყვან პროვაიდერებზე დამოკიდებულება. ზოგისთვის ეს შემთხვევა ტექნოლოგიური დამოკიდებულების შესახებ „გამოსაფხიზლებელი ზარია“, სხვებისთვის კი შეხსენება, რომ კრიტიკულ AI სისტემებზე წვდომა შეიძლება გეოპოლიტიკურმა გადაწყვეტილებებმა განსაზღვროს.

ინდოეთი წამყვანი AI კომპანიებისთვის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ბაზრად იქცა. Anthropic-მა და OpenAI-მ ეს სამხრეთ აზიური ქვეყანა აშშ-ის შემდეგ მათ მეორე უდიდეს ბაზრად დაასახელეს. კომპანიებმა ბოლო თვეებში ინდოეთში ოფისები გახსნეს, გააფართოვეს ადგილობრივი კადრების აყვანა და პარტნიორობები, რადგან იმედოვნებენ, რომ ქვეყნის დეველოპერებისა და სტარტაპების ბაზა მათ ტექნოლოგიების დანერგვაში დაეხმარება.

ინდოეთის ტექნოლოგიური სექტორის ბევრი წარმომადგენლისთვის Anthropic-ის განცხადება მხოლოდ ერთ კომპანიას არ ეხებოდა. „ეს ყველაფერს ცვლის“, — განაცხადა აკრიტ ვაიშმა, ინდური AI პლატფორმა Activate-ის დამფუძნებელმა. მისი თქმით, ამ გადაწყვეტილებამ ფუნდამენტურად უნდა შეცვალოს მიდგომა ინდოეთის სუვერენული ხელოვნური ინტელექტის მიმართ. ვაიშმა აღნიშნა, რომ შოკირებული იყო ამ სიახლით და მიიჩნევს, რომ სტარტაპებმა უფრო მეტად უნდა გამოიყენონ ღია კოდის მოდელები, რათა შეამცირონ დამოკიდებულება რამდენიმე მსხვილ პროვაიდერზე.

ზოგიერთი დამფუძნებლისთვის მთავარი საფიქრალი კონკურენტუნარიანობაა. ვიჯაი რაიაპატიმ, Atomicwork-ის თანადამფუძნებელმა, აღნიშნა, რომ თუ AI გუნდი მთლიანად აშშ-ის მოქალაქეებისგან არ შედგება, კომპანია არათანაბარ პირობებში აღმოჩნდება. Atomicwork-ს აშშ-ში 25 თანამშრომელი ჰყავს, თუმცა საინჟინრო გუნდის დიდი ნაწილი ინდოეთში, ბენგალურუშია ბაზირებული.

ეს შეშფოთება იმ ფონზე ჩნდება, როდესაც ინდოეთის ტექნოლოგიური სექტორი უკვე განიხილავს, თუ როგორ შეცვლის AI გლობალური ტალანტების ეკონომიკას. ამ კვირაში აშშ-ის უძრავი ქონების ტექნოლოგიურმა კომპანიამ, Opendoor-მა, დახურა თავისი ინდური ოფისი გაფართოებიდან ორ წელზე ნაკლებ დროში. კომპანიის ხელმძღვანელმა, კაზ ნეჯატიანმა, ეს გადაწყვეტილება ოპერაციული სამუშაოს აშშ-ის მომხმარებლებთან დაახლოებითა და მცირე, AI-ზე ორიენტირებულ გუნდებზე გადასვლით ახსნა.

Anthropic-ის მიღმა: ეროვნული სტრატეგიის საჭიროება

სტარტაპების გარდა, Anthropic-ის შემთხვევამ დებატები გამოიწვია ინდოეთის ტექნოლოგიურ ლიდერებს შორისაც. შრიდჰარ ვემბუმ, ინდური SaaS კომპანია Zoho-ს დამფუძნებელმა, განაცხადა, რომ „ტექნოლოგია საბოლოო იარაღია“ და მოუწოდა ინდურ ორგანიზაციებს, გამოიყენონ მცირე და ღია კოდის მოდელები, მათ შორის ჩინურიც.

ინვესტორმა და Infosys-ის ყოფილმა ხელმძღვანელმა, მოჰანდას პაიმ, ხაზი გაუსვა უფრო ამბიციური ეროვნული AI სტრატეგიის საჭიროებას. მან მთავრობას მოუწოდა, შექმნას ყოველწლიური 500 მილიარდი რუპიის (დაახლოებით 5 მილიარდი დოლარი) ფონდი AI-სა და ღრმა ტექნოლოგიებისთვის (deep tech), ასევე 2 ტრილიონი რუპიის (დაახლოებით 21 მილიარდი დოლარი) საკრედიტო საგარანტიო პროგრამა ინფრასტრუქტურისა და ნახევარგამტარების განვითარებისთვის.

პაის წინადადება ბევრად აღემატება ინდოეთის ამჟამინდელ ძალისხმევას. 2024 წელს ნიუ-დელიმ დაამტკიცა „IndiaAI Mission“, რომლის ბიუჯეტი ხუთი წლის განმავლობაში 103,72 მილიარდ რუპიას (დაახლოებით 1,2 მილიარდი დოლარი) შეადგენს. მიუხედავად მზარდი ინტერესისა, ინდოეთი კვლავ მცირე მოთამაშედ რჩება ფუნდამენტური AI მოდელების შექმნაში. მხოლოდ რამდენიმე სტარტაპი, მათ შორის Sarvam-ი, მუშაობს ამ მიმართულებით. სხვა ცნობილმა სტარტაპმა, Krutrim-მა, თავდაპირველი გეგმების ნაცვლად, აქცენტი ღრუბლოვან და AI ინფრასტრუქტურულ სერვისებზე გადაიტანა.

ინდოეთის AI ეკოსისტემის დიდი ნაწილი კონცენტრირებულია აპლიკაციებსა და სპეციალიზებულ მოდელებზე, რომლებიც არსებულ ბაზისურ მოდელებზეა დაშენებული. მაგალითად, Avataar AI-მ ახლახან გამოუშვა ვიდეოგენერაციის მოდელი, რომელიც Google-ის Veo-ს, Kling-ის და სხვების დაბალბიუჯეტიანი ალტერნატივაა.

ყველა არ ეთანხმება მოსაზრებას, რომ მთავარი პრობლემა კაპიტალის ნაკლებობაა. Lightspeed-ის პარტნიორმა, ჰემანტ მოჰაპატრამ, აღნიშნა, რომ გლობალურად კონკურენტუნარიანი კომპანიების შესაქმნელად მთავარი დაბრკოლება ტალანტები, გამოთვლით რესურსებზე წვდომა და აღსრულებაა და არა მხოლოდ ინვესტიციების მოცულობა. მისი შეფასებით, წამყვანი AI მოდელის გაწვრთნა ასობით მილიონიდან რამდენიმე მილიარდ დოლარამდე ჯდება.

პოლიტიკის ექსპერტ პრასანტო როის აზრით, ეს შემთხვევა ინდოეთის მთავრობაში გააძლიერებს შეშფოთებას სტრატეგიული ავტონომიის შესახებ. მან ეს სიტუაცია შეადარა იმ გაკვეთილს, რომელიც ბევრმა ქვეყანამ მიიღო რუსეთისთვის SWIFT-ზე წვდომის შეზღუდვის შემდეგ. „Anthropic-ის შემთხვევამ აჩვენა, რომ არ არსებობს გეოპოლიტიკურად ნეიტრალური უცხოური LLM (დიდი ენობრივი მოდელი). ამერიკული AI მოდელები დაკავშირებულია ამერიკულ გეოპოლიტიკასთან“, — დასძინა როიმ.