Anthropic-ის ტრიუმფი კერძო ბაზარზე და SpaceX-ის მოსალოდნელი გავლენა ინვესტორებზე

გლენ ანდერსონი კერძო კომპანიების აქციებით ვაჭრობის სფეროში 2010 წლიდან მოღვაწეობს — იმ პერიოდიდან, როდესაც გვიანდელი ეტაპის კერძო ბაზარზე ორიენტირებული ინსტიტუციური ინვესტორების რაოდენობა თითებზე ჩამოსათვლელი იყო. დღეს კი, მისი თქმით, მათი რიცხვი ათასებს აღწევს. როგორც საინვესტიციო ბანკ Rainmaker Securities-ის პრეზიდენტი, რომელიც დაახლოებით 1000 სხვადასხვა აქციით ვაჭრობას უზრუნველყოფს, ანდერსონი მეორადი ბაზრის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე დაძაბულ მომენტს აკვირდება.

ამჟამინდელი საბაზრო ნარატივი სამი მთავარი მოთამაშის გარშემო ვითარდება: Anthropic, OpenAI და SpaceX. თუმცა, რეალური სურათი ბევრად უფრო კომპლექსურია, ვიდრე ეს ერთი შეხედვით ჩანს. ანდერსონის დაკვირვება Anthropic-ის შესახებ ემთხვევა Bloomberg-ის ბოლოდროინდელ ინფორმაციას: მოთხოვნა კომპანიის აქციებზე თითქმის დაუკმაყოფილებელი გახდა.

Next Round Capital-ის დამფუძნებლისა და აღმასრულებელი დირექტორის, კენ სმაითის განცხადებით, მყიდველებს მზად აქვთ 2 მილიარდი დოლარი Anthropic-ში ინვესტირებისთვის, მაშინ როდესაც OpenAI-ის 600 მილიონი დოლარის ღირებულების აქციები, რომელთა გაყიდვასაც ინვესტორები ცდილობენ, ჯერჯერობით მყიდველს ვერ პოულობს. ანდერსონი მსგავს ტენდენციას Rainmaker-შიც ხედავს. მისი თქმით, Anthropic-ის აქციების მოძიება ბაზარზე ყველაზე რთულია, რადგან გამყიდველები პრაქტიკულად არ არსებობენ.

Anthropic-ის წარმატების მიზეზები

ანდერსონი მიიჩნევს, რომ მოთხოვნის ასეთი ზრდა ნაწილობრივ განაპირობა Anthropic-ის საჯარო დაპირისპირებამ თავდაცვის დეპარტამენტთან. ეს მოვლენა, რომელიც თავიდან კომპანიისთვის უარყოფითად აღიქმებოდა, საბოლოოდ დიდ უპირატესობად იქცა:

• აპლიკაცია უფრო პოპულარული გახდა.
• საზოგადოებამ კომპანია ერთგვარ „გმირად“ აღიქვა, რომელიც დიდ მთავრობას დაუპირისპირდა.
• ამან გააძლიერა კომპანიის იმიჯი და ის კიდევ უფრო მეტად გამიჯნა OpenAI-სგან.

ეს განსხვავება სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება ინვესტორებისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი ინსტიტუციური ინვესტორი კვლავ ცდილობს ორივე კომპანიაში (Anthropic და OpenAI) ჰქონდეს წილი, მეორად ბაზარზე დინამიკა აშკარად Anthropic-ის სასარგებლოდ შეიცვალა.

OpenAI-ის მდგომარეობა და შეფასებები

მიუხედავად Anthropic-ის წარმატებისა, არ შეიძლება ითქვას, რომ OpenAI-ის პოზიციები მკვეთრად გაუარესდა. ანდერსონი აღნიშნავს, რომ ეს არ არის „ან ერთი, ან მეორე“ ტიპის არჩევანი, თუმცა OpenAI-ის გარშემო არსებული ენთუზიაზმი ამჟამად ისეთივე ძლიერი არ არის, როგორც მისი კონკურენტის შემთხვევაში.

მეორად ბაზარზე OpenAI-ის აქციები ისე ივაჭრება, თითქოს კომპანიის ღირებულება 765 მილიარდი დოლარი იყოს. ეს მაჩვენებელი საგრძნობლად ნაკლებია კომპანიის ბოლო პირველადი რაუნდის შეფასებაზე, რომელიც 852 მილიარდ დოლარს შეადგენდა. თავად OpenAI ცდილობს მეორად ვაჭრობაზე კონტროლი დაამყაროს და ინვესტორებს სიფრთხილისკენ მოუწოდებს იმ ფირმებთან მიმართებით, რომლებიც აქციებზე წვდომას სთავაზობენ.

აღსანიშნავია, რომ ისეთმა ბანკებმა, როგორებიცაა Morgan Stanley და Goldman Sachs, დაიწყეს OpenAI-ის აქციების შეთავაზება მაღალი შემოსავლის მქონე კლიენტებისთვის საკომისიოს (carry fees) გარეშე. ამავდროულად, Goldman Sachs კვლავ აწესებს სტანდარტულ 15%-დან 20%-მდე საკომისიოს იმ კლიენტებისთვის, რომლებსაც Anthropic-ის აქციების შეძენა სურთ.

SpaceX: ბაზრის ურყევი გიგანტი

ამ ყველაფრის ფონზე SpaceX სრულიად განსხვავებულ პოზიციას იკავებს. ანდერსონის თქმით, ეს არის ერთ-ერთი იმ იშვიათ კომპანიათაგანი, რომელსაც არ შეხებია 2022-2024 წლების მძიმე კორექცია, როდესაც ბევრი კერძო კომპანიის აქციების ფასი პიკური მაჩვენებლიდან 60-70%-ით დაეცა. რაკეტებისა და თანამგზავრების მწარმოებელი გიგანტის გრაფიკი სტაბილურად ზევით მიიწევს.

„ბევრი კომპანია ცდუნებას ჰყვება და ცდილობს ყოველ რაუნდში აქციების ფასი მაქსიმალურად გაზარდოს. პრობლემა ისაა, რომ ეს შეცდომის დაშვების საშუალებას აღარ ტოვებს,“ — აღნიშნავს ანდერსონი.

SpaceX-მა კი კონსერვატიული გზა აირჩია და ზედმეტი „სიხარბე“ არ გამოიჩინა, რამაც ადრეულ ინვესტორებს უზარმაზარი მოგება მოუტანა. მაგალითად, 2015 წელს კომპანია დაახლოებით 12 მილიარდ დოლარად იყო შეფასებული. ინვესტორი, რომელიც მაშინ შევიდა ბაზარზე, დღეს 100-ჯერ მეტ მოგებას ფლობს, რადგან კომპანიის ღირებულება დაგეგმილ IPO-მდე 1 ტრილიონ დოლარს აჭარბებს.

IPO-ს მოლოდინი და ლიკვიდობის საკითხი

SpaceX-მა ამ კვირაში კონფიდენციალური განაცხადი შეიტანა პირველად საჯარო შეთავაზებაზე (IPO), რაც შესაძლოა ისტორიაში ერთ-ერთი უმსხვილესი დებიუტი გახდეს. ილონ მასკი, გავრცელებული ინფორმაციით, 50-დან 75 მილიარდ დოლარამდე მოზიდვას გეგმავს, სავარაუდოდ, ივნისში.

ამ ინფორმაციამ უკვე შეცვალა მეორადი ბაზრის დინამიკა. მყიდველების მხრიდან მოთხოვნა გაიზარდა, თუმცა მიწოდება მცირდება — რაც უფრო ახლოვდება IPO, მით ნაკლები სურვილი აქვთ არსებულ აქციონერებს გაყიდონ თავიანთი წილი. ეს ვითარება გარკვეულ საფრთხეს უქმნის OpenAI-სა და Anthropic-ს, რომლებიც ასევე განიხილავენ საჯარო შეთავაზებას ამ წელს.

ანდერსონის პროგნოზით, SpaceX ბაზრიდან დიდ ლიკვიდობას „ამოტუმბავს“. IPO-ებისთვის გამოყოფილი თანხა შეზღუდულია და ის, ვინც პირველი გავა ბაზარზე, საუკეთესო პირობებს მიიღებს. მომდევნო კომპანიებს კი შესაძლოა უფრო მკაცრი კონტროლი და ნაკლები თავისუფალი კაპიტალი დახვდეთ.