აშშ-ის მთავრობა OpenAI-ს მხარდაჭერას უცხადებს საავტორო უფლებების შესახებ მიმდინარე სასამართლო დავაში

The New York Times-ის მიერ OpenAI-ს წინააღმდეგ აღძრულ სარჩელში ტრამპის ადმინისტრაციამ 20-გვერდიანი დოკუმენტი წარადგინა. მასში დაცულია ChatGPT-ის შემქმნელის პოზიცია საავტორო უფლებებით დაცული მასალების ლიცენზიის გარეშე გამოყენების შესახებ, რაც აუცილებელია დიდი ენობრივი მოდელების (LLM) მოსამზადებლად.

„ამერიკის შეერთებულ შტატებს დიდი ინტერესი აქვს, გააგრძელოს ძლიერი და კონკურენტუნარიანი ხელოვნური ინტელექტის ინდუსტრიის განვითარება, რომელიც დაადგენს AI-ს გამოყენების პრაქტიკისა და პროცედურების გლობალურ სტანდარტებს... შესაბამისად, აშშ-სთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ხელოვნური ინტელექტის სფეროში გლობალური ლიდერობის შენარჩუნება“, — ნათქვამია დოკუმენტში, რომელიც ეყრდნობა პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მიერ გასულ წელს ხელმოწერილ აღმასრულებელ ბრძანებას.

ისეთი ჩატბოტების მუშაობის საფუძველს, როგორიცაა ChatGPT, Claude და Gemini, წარმოადგენს გამოქვეყნებული ნაშრომების წარმოუდგენლად დიდი მონაცემთა ბაზები. ეს ბაზები მოიცავს საავტორო უფლებებით დაცულ წიგნებს, სტატიებსა და სხვა მედია საშუალებებს, რომლებსაც AI კომპანიები ნებართვის გარეშე იყენებენ. ბევრი გამომცემელი, მათ შორის The New York Times-ი, ამტკიცებს, რომ OpenAI-ს მსგავსი კომპანიების მიერ მათი მასალების გამოყენება AI მოდელების მოსამზადებლად უკანონოა.

სამართლებრივი დებატები და „სამართლიანი გამოყენების“ პრინციპი

საკითხი იმის შესახებ, შესაძლებელია თუ არა საავტორო უფლებებით დაცული მასალის გამოყენება ხელოვნური ინტელექტის მოსამზადებლად, ცალსახა არ არის, რაც საფუძვლად უდევს ფართო სამართლებრივ დისკუსიას. ეს საუბრები ხშირად ფოკუსირებულია „სამართლიანი გამოყენების“ (fair use) დოქტრინაზე. ეს არის საავტორო უფლებების შესახებ კანონის გამონაკლისი, რომელიც გარკვეულ სცენარებში სხვისი ნამუშევრის ნებართვის გარეშე გამოყენებას კანონიერად მიიჩნევს.

მოცემულ შემთხვევაში, დებატები ეხება იმას, არის თუ არა AI კომპანიების მიერ საავტორო უფლებებით დაცული ნამუშევრების გამოყენება საკმარისად „ტრანსფორმაციული“, რათა მოსამართლემ ის კანონიერად ცნოს. „LLM-ის განვითარების შეზღუდვა სამართლიანი გამოყენების დოქტრინის არასწორი ინტერპრეტაციით შეაფერხებს შემოქმედებით და სამეცნიერო პროგრესს, ამასთანავე ზიანს მიაყენებს ამერიკის კეთილდღეობასა და ეკონომიკურ მობილობას“, — აღნიშნულია წარდგენილ დოკუმენტში.

წინა სასამართლო პრაქტიკა და Anthropic-ის შემთხვევა

ჯერჯერობით, ხელოვნური ინტელექტის მომზადებასა და საავტორო უფლებების დარღვევასთან დაკავშირებული საქმეები მეტწილად AI კომპანიების სასარგებლოდ სრულდება. გასულ წელს მოსამართლე უილიამ ალსუპმა კომპანია Anthropic-ს მწერალთა ჯგუფისთვის 1,5 მილიარდი დოლარის გადახდა დააკისრა, რომელთა ნამუშევრებიც მოდელების მოსამზადებლად გამოიყენეს. თუმცა, Anthropic-ი უშუალოდ AI-ს მომზადების გამო არ დაჯარიმებულა.

კომპანიას ჯარიმა დაეკისრა უკანონო „ჩრდილოვანი ბიბლიოთეკების“ გამოყენებისთვის, საიდანაც მოხდა წიგნების პირატული გზით მოპოვება. „ისევე როგორც ნებისმიერი მკითხველი, რომელიც მიისწრაფვის გახდეს მწერალი, Anthropic-ის ენობრივი მოდელები ნამუშევრებზე იმიტომ კი არ სწავლობდნენ, რომ მათი რეპლიკაცია ან ჩანაცვლება მოეხდინათ, არამედ იმისთვის, რომ შეექმნათ რაღაც განსხვავებული“, — დაწერა მოსამართლე ალსუპმა და LLM-ის სწავლის პროცესი ადამიანის მიერ წიგნის წაკითხვას შეადარა.

ტრამპის ადმინისტრაციის მიერ წარდგენილი ეს დოკუმენტი არ წარმოადგენს საბოლოო გადაწყვეტილებას, რადგან საქმეს ნიუ-იორკის სამხრეთ ოლქის აშშ-ის საოლქო სასამართლო განიხილავს და დოკუმენტის ავტორებს არ აქვთ იურისდიქცია. მიუხედავად ამისა, ადმინისტრაციის ამ ჩარევამ შესაძლოა მნიშვნელოვანი გავლენა იქონიოს პროცესის მიმდინარეობაზე.