რატომ გადადიან ბრიტანელი პოლიტიკოსები ამერიკულ ტექნოლოგიურ გიგანტებში

ხელოვნური ინტელექტის (AI) სფეროში ნიჭიერი კადრებისთვის ბრძოლა არ ნელდება. კომპანიები ყოველკვირეულად აქვეყნებენ ინფორმაციას მაღალი პროფილის თანამშრომლების აყვანის შესახებ. ეს მოიცავს არა მხოლოდ ინჟინრების გადაბირებას ერთმანეთისგან, არამედ სულ უფრო ხშირად — მაღალი რანგის მენეჯერების მოზიდვას, რომლებიც კომპანიებს მასშტაბირებაში ეხმარებიან.

მას შემდეგ, რაც Slack-ის ყოფილი აღმასრულებელი დირექტორი, დენიზ დრესერი, OpenAI-ის შემოსავლების დირექტორი გახდა, სულ რაღაც 10 დღეში ბრიტანეთის ყოფილმა ფინანსთა მინისტრმა, ჯორჯ ოსბორნმა, სემ ალტმანის კომპანიაში მუშაობის შესახებ განაცხადა. მალევე, კრიპტოვალუტის ბირჟამ, Coinbase-მა, ოსბორნი თავისი შიდა საკონსულტაციო საბჭოს ხელმძღვანელად დანიშნა.

ამ განცხადებებმა განსაკუთრებული ყურადღება დიდ ბრიტანეთში მიიპყრო. კომენტატორები აღნიშნავენ, რომ ოსბორნი შეუერთდა ყოფილი ბრიტანელი პოლიტიკოსების მზარდ სიას, რომლებიც ამჟამად ამერიკულ ტექნოლოგიურ გიგანტებში მუშაობენ.

როგორი იყო ოსბორნის კარიერა?

ჯორჯ ოსბორნი, კონსერვატიული პარტიის ყოფილი წევრი, 2010-დან 2016 წლამდე ხაზინის კანცლერის პოსტს იკავებდა — ეს როლი სხვა ქვეყნებში ფინანსთა მინისტრის თანამდებობის ეკვივალენტურია. ამჟამად ამ პოსტზე რეიჩელ რივზი იმყოფება.

მას შემდეგ, რაც პრემიერ-მინისტრი დევიდ კამერონი 2016 წლის ბრექსიტის (Brexit) კენჭისყრის შემდეგ გადადგა, ოსბორნმა საჯარო სამსახური საბოლოოდ 2017 წელს დატოვა. სხვადასხვა საქმიანობასთან ერთად, მათ შორის საინვესტიციო ფირმა BlackRock-ის ნახევარ განაკვეთზე კონსულტანტობასთან ერთად, ის 2017-დან 2020 წლამდე Evening Standard-ის რედაქტორად მუშაობდა.

ამ პერიოდში მან ასევე დააფუძნა ვენჩურული კაპიტალის (VC) ფირმა 9yards Capital თავის ძმასთან, თეოსთან და თეოს ცოლისძმასთან, დევიდ ფიშერთან ერთად. 9yards-ის პორტფოლიოში შემავალი რამდენიმე კომპანია მას შემდეგ საჯარო გახდა (IPO), მათ შორის Robinhood, Toast და Coinbase.

რა იქნება მისი ახალი როლი OpenAI-ში?

ოსბორნმა X-ზე (ყოფილი Twitter) დაწერა, რომ ის OpenAI-ს უერთდება, როგორც „მმართველი დირექტორი და OpenAI-ის ხელმძღვანელი ქვეყნების მიმართულებით (OpenAI for Countries), ბაზირებული ლონდონში“. OpenAI-ის გლობალურ საქმეთა დირექტორმა, კრის ლიჰეინმა LinkedIn-ზე აღნიშნა, რომ ოსბორნი დაეხმარება კომპანიას არსებული პარტნიორობების გაფართოებასა და ახლების ჩამოყალიბებაში.

2025 წლის მაისში წარდგენილი „OpenAI for Countries“ არის ინიციატივა, რომლის ფარგლებშიც AI კომპანია თანამშრომლობს მთავრობებთან, რომლებსაც სურთ ქვეყნის შიგნით მონაცემთა ცენტრების სიმძლავრეების შექმნა და ChatGPT-ის ლოკალიზაცია საკუთარი ენისა და კულტურისთვის.

ეს ინიციატივა წარმოადგენს Stargate პროექტის გაგრძელებას — ეს არის 500 მილიარდ დოლარიანი წამოწყება, რომლის ფარგლებშიც OpenAI ამჟამად აშშ-ში ხუთ ახალ მონაცემთა ცენტრს აშენებს Oracle-თან და SoftBank-თან ერთად. თუმცა, ინფრასტრუქტურის მიღმა, მისი გაცხადებული მიზანია „მხარი დაუჭიროს მსოფლიოს იმ ქვეყნებს, რომლებიც ამჯობინებენ განვითარებას დემოკრატიულ AI რელსებზე“.

OpenAI-ის 10 წლის იუბილესთან ერთად, ბუნებრივია, რომ კომპანია იწყებს ისეთი კადრების აყვანას, რომლებსაც მაღალი წრის საზოგადოებაში (მაგალითად, „რიცის“ სასტუმროში) სპორტული ფეხსაცმლის გამო არ დაუბლოკავენ შესვლას. ოქსფორდის კურსდამთავრებული და ბარონეტის შვილი, ოსბორნი, ამ კრიტერიუმებს სრულად აკმაყოფილებს. თუმცა, მისი კავშირები და გავლენა კიდევ უფრო ფასეულია. მის ფართო პოლიტიკურ კავშირებზე მიუთითებს პოდკასტი „Political Currency“, რომელსაც ის ლეიბორისტული პარტიის ყოფილ ჩრდილოვან კანცლერთან, ედ ბოლსთან ერთად უძღვება.

მისი გამოცდილება და კონტაქტები შესაძლოა კიდევ უფრო პირდაპირ რელევანტური იყოს Coinbase-ისთვის, რომელსაც ის მანამდეც უწევდა კონსულტაციებს. კომპანიის პოლიტიკის დირექტორმა, ფარიარ შირზადმა Reuters-ს განუცხადა, რომ ოსბორნი ახლა „ბევრად უფრო აქტიურ როლს შეასრულებს მსოფლიოს პოლიტიკის შემქმნელებთან ურთიერთობაში“.

რეგულატორებთან სწორი ურთიერთობის შენარჩუნება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია კრიპტოვალუტის ბირჟებისთვის, როგორიცაა Coinbase, რომელიც აქტიურად ცდილობს გავლენა მოახდინოს მთავრობებზე აშშ-სა და მის ფარგლებს გარეთ. ეს ასევე კრიტიკულია OpenAI-ისთვის, რომელიც აპირებს საკუთარი სიტყვა თქვას იმ დროს, როდესაც ხელოვნური ინტელექტი მთავრობების დღის წესრიგში მყარად იკიდებს ფეხს.

ლიჰეინის LinkedIn პოსტის თანახმად, ოსბორნის გადაწყვეტილება ასახავს „საერთო რწმენას, რომ AI ხდება კრიტიკული ინფრასტრუქტურა — და ადრეული გადაწყვეტილებები იმის შესახებ, თუ როგორ აშენდება, იმართება და დაინერგება ის, განსაზღვრავს ეკონომიკასა და გეოპოლიტიკას მომავალი წლების განმავლობაში“.

ტენდენცია, რომელსაც ყურადღება უნდა მიექცეს

ოსბორნის ახალმა როლმა მყისიერი პარალელები გაავლო სხვა მაღალი პროფილის ბრიტანელ პოლიტიკოსებთან, რომლებიც ამერიკულ ტექნოლოგიურ გიგანტებს შეუერთდნენ.

მათ შორისაა გაერთიანებული სამეფოს ყოფილი ვიცე-პრემიერი და ლიბერალ-დემოკრატების ლიდერი ნიკ კლეგი, რომელიც ექვს წელზე მეტია Meta-ს პოლიტიკის ხელმძღვანელია. ასევე, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი რიში სუნაკი, რომელმაც საკონსულტაციო როლები დაიკავა Microsoft-სა და AI ფირმა Anthropic-ში.

ეს ტენდენცია სხვადასხვა შეშფოთებას იწვევს. ზოგიერთი კრიტიკოსი შიშობს, რომ მოქმედი პარლამენტარები, როგორიცაა სუნაკი, შესაძლოა ამერიკული კორპორაციული ინტერესების ლობირებას ეწეოდნენ მთავრობაში ყოფნისას. სხვები პრობლემას ხედავენ იმაში, რომ ყოფილი მაღალჩინოსნები, როგორიცაა ოსბორნი, იყენებენ თავიანთ სამთავრობო გამოცდილებას და კავშირებს კერძო სექტორში მაღალანაზღაურებადი პოზიციების მოსაპოვებლად.

ე.წ. „მოძრავი კარის“ (revolving door) ფენომენი მთავრობასა და კერძო სექტორს შორის ახალი არ არის. თუმცა, ამ პრაქტიკამ ევროპაში განსაკუთრებული ყურადღება მიიპყრო, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საკამათო უცხოური კომპანიები — იქნება ეს ტექნოლოგიური ფირმები თუ საცალო მოვაჭრეები, როგორიცაა Shein — ქირაობენ ყოფილ სამთავრობო მოხელეებს რეგულაციებში ნავიგაციისა და პოლიტიკაზე გავლენის მოსახდენად.

მეორე მხრივ, ეს შეიძლება ჩაითვალოს უბრალოდ უნარებისა და გამოცდილების გამოყენებად. 9yards-ის გუნდის გვერდზე აღნიშნულია, რომ „ჯორჯმა შეიმუშავა მრავალი რეგულაცია, რომლებმაც გაერთიანებული სამეფო გლობალურ ფინტექ ლიდერად აქცია, მათ შორის ღია საბანკო რეჟიმი და FCA-ს ‘sandbox’“.

თუმცა, სხვები ოსბორნის კარიერულ ნაბიჯებს უფრო კრიტიკულად უყურებენ. ისინი მიუთითებენ მის საკამათო მკაცრი ეკონომიის პოლიტიკაზე კანცლერობის დროს და აღნიშნავენ, რომ მას ეთიკურ საკითხებთან დაკავშირებული პრობლემები ადრეც ჰქონია. მაგალითად, როდესაც მან 2017 წელს Evening Standard-ის რედაქტორის პოსტი დაიკავა, მან წინასწარ არ მიმართა მთავრობის ეთიკის დამკვირვებელ ორგანოს ნებართვისთვის. მისი მაშინდელი დამოკიდებულება ნიშანდობლივი იყო: „45 წლის ასაკში არ მინდა ცხოვრების დარჩენილი ნაწილი მხოლოდ ყოფილი კანცლერის სტატუსით გავატარო“.

ნებისმიერ შემთხვევაში, ეს მიდგომა — საჯარო სამსახურიდან მაღალანაზღაურებად კერძო როლებზე სწრაფი გადასვლა — არის ზუსტად ის, რაც მის დანიშვნას OpenAI-სა და Coinbase-ში აქცევს იმ ფართო ტენდენციის ნაწილად, რომელიც დღეს ეთიკის დამკვირვებელთა შეშფოთებას იწვევს.