ეს თქვენი ფანტაზია არ არის: ხელოვნური ინტელექტის სიდ-სტარტაპების შეფასებები რეკორდულად იზრდება

პიტ მარტინს კარგად ახსოვს 2024 წელი, როდესაც თავისი ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული კიბერუსაფრთხოების კომპანიისთვის, Realm, 5 მილიონი დოლარის მოზიდვა 25-მილიონიანი პოსტ-მანი (post-money) შეფასებით შეძლო. ხელოვნური ინტელექტის (AI) სამყაროში ეს თითქოს „ათასი წლის წინ“ იყო. იმ დროს ასეთი შეფასება საკმაოდ მაღალი ჩანდა, თუმცა დღეს ვითარება რადიკალურად შეცვლილია.

ამჟამად AI კომპანიებისთვის სრულიად ჩვეულებრივი მოვლენაა 10 მილიონი დოლარის მოზიდვა 40-დან 45 მილიონ დოლარამდე შეფასებით. ინვესტორების ინტერესი იმდენად დიდია ამ სფეროს მიმართ, რომ სხვა მიმართულებები ხშირად ყურადღების მიღმა რჩება. მარტში გამართულ Y Combinator-ის ბოლო Demo Day-ზე მთავარი განსახილველი თემა სწორედ კომპანიების მაღალი ფასები იყო.

ადრეული ეტაპის ფონდ Vermilion-ის პარტნიორი, ეშლი სმიტი აღნიშნავს, რომ ბევრ სტარტაპს უკვე ჰქონდა გაფორმებული ექვსნიშნა და შვიდნიშნა კონტრაქტები კლიენტებთან, მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი მათგანი მხოლოდ რვა კვირის დაარსებული იყო. ასეთი კომპანიები 5 მილიონ დოლარს 40-მილიონიანი შეფასების სანაცვლოდ ითხოვდნენ. სმიტის აზრით, ეს უფრო მეტია, ვიდრე ე.წ. „YC გადასახადი“ (დამატებითი ღირებულება, რომელსაც ინვესტორები მხოლოდ იმიტომ იხდიან, რომ სტარტაპმა Y Combinator-ის პროგრამა გაიარა). ინვესტორები დღეს კომპანიებს აფასებენ იმ შედეგების გათვალისწინებით, რომლებსაც ისინი მხოლოდ წლების შემდეგ უნდა მიაღწიონ.

დიდი ვენჩურული ფონდები, რომლებსაც ჭარბი კაპიტალი აქვთ, სულ უფრო ადრეულ ეტაპებზე შედიან გარიგებებში. ეს ზრდის სტარტაპების ფასებს იმ იმედით, რომ მომავალში კომპანიის გაყიდვისას ან IPO-ზე გასვლისას დიდ მოგებას ნახავენ. მცირე VC ფონდებსაც დაუოკებელი მადა აქვთ AI კომპანიების მიმართ. სმიტი, რომელიც AI ინფრასტრუქტურაზეა ფოკუსირებული, ამბობს, რომ ხშირად დიდი ფონდების გამო გარიგების მიღმა რჩება. ეს არის ერთ-ერთი მიზეზი, რის გამოც სიდ-გარიგებების რაოდენობა მცირდება, მაგრამ მათი ღირებულება იზრდება, რასაც Carta-ს მონაცემებიც ადასტურებს.

სწრაფი ტრაქცია და გიგანტური შეფასებები

ვენჩურული ინვესტორები სიდ-ეტაპის შეფასებების ზრდას ლოგიკურად ხსნიან. MaC Ventures-ის მმართველი პარტნიორი, მარლონ ნიკოლსი ამბობს, რომ მთავარი მიზეზი კომპანიების მიერ დაწყებისთანავე მიღწეული რეალური შედეგებია. როდესაც მან ფონდი 2019 წელს დააარსა, საშუალო საწყისი ჩეკი 2.5 მილიონი დოლარი იყო, დღეს კი ეს მაჩვენებელი 5 მილიონამდე გაიზარდა.

ნიკოლსის თქმით, საუკეთესო სიდ-ეტაპის კომპანიები აღარ ჰგვანან ტრადიციულ ადრეული ეტაპის სტარტაპებს. AI ინსტრუმენტების განვითარება დამფუძნებლებს საშუალებას აძლევს, ბევრად სწრაფად შექმნან მინიმალური სიცოცხლისუნარიანი პროდუქტი (MVP) და მოიპოვონ პირველი კლიენტები. ნიკოლსის ბოლო ორი ინვესტიცია უკვე აგენერირებდა 2 მილიონ დოლარზე მეტ შემოსავალს და ჰქონდათ გაფორმებული ფასიანი პილოტები მსხვილ საწარმოებთან. მან ამ სტარტაპებში 3-დან 4 მილიონ დოლარამდე ჩადო, მათი შეფასება კი 25-30 მილიონი დოლარი იყო.

დამფუძნებლების გამოცდილება ასევე გადამწყვეტ როლს თამაშობს. ინვესტორები მზად არიან გადაიხადონ ასტრონომიული თანხები გამოცდილი AI ტალანტებისთვის, განსაკუთრებით მათთვის, ვინც ადრე OpenAI-ში ან მსგავს გიგანტებში მუშაობდა. ამის მაგალითია მირა მურატის (OpenAI-ის ყოფილი ტექნოლოგიური დირექტორი) ახალი სტარტაპი Thinking Machine Labs, რომელმაც სიდ-ეტაპზე 2 მილიარდი დოლარი მოიზიდა 12-მილიარდიანი შეფასებით.

შანია ლევენი, Empromptu-ს დამფუძნებელი, აღნიშნავს, რომ მისი ამჟამინდელი სტარტაპის შეფასება ორჯერ მეტია, ვიდრე მისი პირველი კომპანიის იმავე ეტაპზე. მიზეზი სწრაფი ზრდაა: მას უკვე აქვს რამდენიმე ექვსნიშნა კონტრაქტი და აფორმებს შვიდნიშნას. შედარებისთვის, მისმა მეგობარმა, რომლის სტარტაპიც AI სფეროში არ არის, მსგავსი თანხის მოსაზიდად სამი კვირის ნაცვლად ორი წელი დახარჯა.

Pre-seed არის ახალი Seed

სიდ-ინვესტორები მზარდ შეფასებებს იმით უმკლავდებიან, რომ უფრო ადრეულ, pre-seed ეტაპზე გადადიან. ჯონათან ლერი Work-Bench-დან ამბობს, რომ მათი 160-მილიონიანი ფონდი სულ უფრო ხშირად დებს ინვესტიციას pre-seed სტარტაპებში, რადგან კომპანიები ძალიან სწრაფად მასშტაბირდებიან. ადრეულ ეტაპზე შესვლა ერთადერთი გზაა იმ კომპანიებზე წვდომის მისაღებად, რომლებსაც მომავალში ბაზრის ლიდერობის პოტენციალი აქვთ.

ამბერ ატერტონი Patron-დან აღნიშნავს, რომ მათი ფონდის საშუალო ჩეკი 1-2 მილიონიდან 4-5 მილიონ დოლარამდე გაიზარდა. მისი თქმით, AI-მ დამფუძნებლებისთვის თამასა ძალიან მაღლა ასწია — მათ დაწყებისთანავე უნდა ჰქონდეთ მომუშავე პროდუქტი და შემოსავალი. ინვესტორები აღარ აფინანსებენ მხოლოდ „იდეებს“, ისინი აფინანსებენ რეალური მოთხოვნის ადრეულ მტკიცებულებებს.

რისკები და მოლოდინები

მაღალ შეფასებებთან ერთად გაიზარდა მოლოდინებიც. ატერტონის თქმით, მხოლოდ პროდუქტის შექმნა აღარ არის საკმარისი. ინვესტორებს აინტერესებთ მომავლის ისტორია — როგორ შეძლებს დამფუძნებელი ბაზარზე ყველას დამარცხებას და 50-მილიარდიან კომპანიად ქცევას.

დიდი კაპიტალის მოზიდვა დამფუძნებლებს ეხმარება ძვირადღირებული ტალანტების დაქირავებასა და AI მოდელების მუშაობის ხარჯების დაფარვაში. თუმცა, რისკიც დიდია: დამფუძნებლებმა უნდა შეძლონ კომპანიის ისე გაზრდა, რომ გაამართლონ ეს მაღალი შეფასებები მომდევნო რაუნდამდე. Series A ინვესტორები ახლა კიდევ უფრო მეტს ითხოვენ და მოელიან, რომ სტარტაპები დასახულ მიზნებს 18 თვეში მიაღწევენ.

მაღალი სიდ-შეფასებები ნიშნავს, რომ შეცდომის დაშვების უფლება მცირდება. ჯონათან ლერის თქმით, ექსპერიმენტებისა და პივოტებისთვის (სტრატეგიის შეცვლა) ნაკლები სივრცე რჩება. პიტ მარტინი კი აფრთხილებს დამფუძნებლებს: „თქვენ შეიძლება აღმოჩნდეთ ჩიხში — ზედმეტად ძვირი ახალი ინვესტორებისთვის, მაგრამ საკმარისი შედეგების გარეშე მომდევნო რაუნდის გასამართლებლად“.