Nvidia-ს თანადამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორი, ჯენსენ ჰუანგი, აქამდე არასდროს ყოფილა ისეთი სკანდალური ფიგურა, როგორებიც ხელოვნური ინტელექტის სფეროს სხვა ლიდერები — სემ ალტმანი (OpenAI) ან ილონ მასკი (SpaceXAI) არიან. თუმცა, ამჟამად 63 წლის ინდუსტრიის გიგანტმა აღიარა, რომ 40-წლიანი თანაცხოვრების შემდეგ მეუღლეს უღალატა. ამ ფაქტს შესაძლოა ჰუანგის პირად ცხოვრებაზე გაცილებით დიდი გავლენა ჰქონდეს და საფრთხე შეუქმნას აშშ-ის ეროვნულ უსაფრთხოებას.

ამერიკელი მაღალჩინოსნების ვარაუდით, ჰუანგის სავარაუდო პარტნიორი, კომპანია Megaspeed-ის ხელმძღვანელი ელის ჰუანგი, ჩინეთის ჯაშუშია, რომელიც პეკინს ინფორმაციას აწვდიდა. (ელის ჰუანგი ჩინეთის მოქალაქეა და მას ჯენსენ ჰუანგთან ნათესაური კავშირი არ აქვს). სინგაპურში ბაზირებულმა AI ინფრასტრუქტურის კომპანია Megaspeed-მა, გავრცელებული ინფორმაციით, ბოლო ორი წლის განმავლობაში Nvidia-სგან 4.8 მილიარდი დოლარის ღირებულების ჩიპები შეიძინა. აშშ და სინგაპური ადრეც იძიებდნენ Megaspeed-ის საქმიანობას იმ ეჭვის საფუძველზე, რომ ფირმა ჩინეთს ჩიპებს უკანონოდ აწვდიდა. The Times-ის ცნობით, ფედერალური გამოძიება იუსტიციის დეპარტამენტმა გადაიბარა.

ოთხშაბათს მოვლენები მოულოდნელად განვითარდა. The Times-ი Nvidia-ს ხუთ თანამშრომელზე დაყრდნობით იტყობინება, რომ ჰუანგს ასევე ჰქონდა ქორწინებისგარეშე ურთიერთობა კიმბერლი პაუელთან, კომპანიის ვიცე-პრეზიდენტთან ჯანდაცვის მიმართულებით, რომელიც უშუალოდ მას ექვემდებარება. Nvidia-ს, ჰუანგს და პაუელს ეს ინფორმაცია არ დაუდასტურებიათ. The Times-ის რეპორტიორთან საუბრისას ჰუანგმა განაცხადა: „არ ვფიქრობ, რომ ჩემთან პირდაპირ უნდა საუბრობდეთ“, რის შემდეგაც ყურმილი დაკიდა. პარალელურად, Wall Street Journal-ი იტყობინება, რომ Nvidia-ს დირექტორთა საბჭო ჰუანგის გადაყენებას ამზადებს, რამაც აქციების ფასის ვარდნა გამოიწვია.

აშშ და ჩინეთი ჩართულნი არიან მწვავე ტექნოლოგიურ რბოლაში უახლესი AI ინფრასტრუქტურის შესაქმნელად, რაც განსაზღვრავს თითოეული ქვეყნის ეკონომიკურ მომავალს, სამხედრო ძლიერებასა და ინოვაციების შესაძლებლობებს. Nvidia ამ კონკურენციაში გადამწყვეტ როლს ასრულებს, როგორც AI ჩიპების მსოფლიოში ერთ-ერთი უმსხვილესი მწარმოებელი. თუმცა, როგორც ამერიკულ კომპანიას, მას სამთავრობო შეზღუდვები აქვს დაწესებული ჩინური სუბიექტებისთვის ყველაზე მძლავრი ჩიპების მიყიდვაზე. ქვემოთ მოცემულია სკანდალთან დაკავშირებული უმნიშვნელოვანესი მოვლენების ქრონოლოგია.

2026 წლის 11 ნოემბერი: Nvidia-ს აქციების ვარდნა და ჰუანგის შესაძლო გადაყენება

Wall Street Journal-ის ინფორმაციით, მეორე ქორწინებისგარეშე ურთიერთობის შესახებ ცნობების გავრცელების შემდეგ, Nvidia-ს დირექტორთა საბჭო ჰუანგის მომავლის განსახილველად იკრიბება. ოთხშაბათს აქციების ფასი 8%-ით დაეცა, ხოლო ბოლო ხუთი დღის განმავლობაში კლებამ 11% შეადგინა. ჰუანგი ცნობილია იმით, რომ ძალიან ცოტა უფლებამოსილების დელეგირებას ახდენს და მას უშუალოდ 60-მდე თანამშრომელი ექვემდებარება. კომპანიას არ გააჩნია აშკარა მემკვიდრე ან მემკვიდრეობის გეგმა.

  • The New York Times-მა გაავრცელა ინფორმაცია ჰუანგის ურთიერთობის შესახებ კიმბერლი პაუელთან. გავრცელებული ცნობით, ისინი ერთ-ერთ კონფერენციაზე სასტუმროში ყოფნისას დააფიქსირეს.
  • ჰუანგს ჯერ არ უპასუხია სამი რესპუბლიკელი კონგრესმენის მოთხოვნაზე, გამოცხადდეს დახურულ ბრიფინგზე ჩინელ ჯაშუშთან სავარაუდო კავშირის შესახებ კითხვებზე პასუხის გასაცემად.
  • კონგრესის ჩინეთის კომიტეტის თავმჯდომარემ, მულენარმა განაცხადა, რომ თუ ჰუანგი ბრიფინგზე არ გამოცხადდება, მას სასამართლო უწყება გაეგზავნება.
  • Nvidia-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა უარი თქვა მონაწილეობაზე ElevenLabs-ის სამიტსა და Anthropic-ის ფორუმზე.

ელის ჰუანგის ქსელი და ჩიპების შესყიდვა

The Information-ის ცნობით, ელის ჰუანგმა და მისმა ოჯახმა ჩინეთსა და სინგაპურში შექმნეს კომპანიების ქსელი Nvidia-ს ჩიპების მოსაპოვებლად. მათ შორის იყო ჩინური კომპანია Shanghai Century Litong, რომელიც 2023 წელს დაარსდა და მალევე გახდა Nvidia-ს პრიორიტეტული პარტნიორი, რაც მას ჩიპებზე პრივილეგირებულ წვდომას აძლევდა. ამ კომპანიამ ხელი შეუწყო 7.5 მილიარდი დოლარის ღირებულების ჩიპების, მათ შორის აკრძალული მოდელების შესყიდვას.

Bloomberg-ის ინფორმაციით, 2025 წელს Nvidia-ს მთავარი იურისტი, ტიმ ტეტერი, ჩაერია აშშ-ის მთავრობის გამოძიებაში, რომელიც Megaspeed International-ის მიერ ჩიპების შესაძლო კონტრაბანდას ეხებოდა. ტეტერი დაუკავშირდა კომერციის მდივნის მოადგილეს, ჯეფრი კესლერს, რათა გაერკვია, მონაწილეობდა თუ არა ტრამპის ადმინისტრაცია ელის ჰუანგის დაკავებაში.

დონალდ ტრამპის მხარდაჭერა და ჰუანგის აღიარება

კვირა საღამოს პრეზიდენტმა ტრამპმა მხარდაჭერა გამოუცხადა ჰუანგს: „მასთან ამ თემაზე არ მისაუბრია. უბრალოდ ვიცი, რომ ის კარგი ადამიანია, თუმცა არასდროს იცი, რა ხდება სინამდვილეში“. კითხვაზე, უნდა დარჩეს თუ არა ჰუანგი პოსტზე, ტრამპმა დადებითად უპასუხა.

ჯენსენ ჰუანგმა Nvidia-ს თანამშრომლებისადმი მიწერილ წერილში, რომელიც პრესრელიზის სახითაც გამოქვეყნდა, აღიარა ღალატი:

„ბოდიშს ვუხდი ჩემს ოჯახს და თითოეულ თქვენგანს. მე ვუღალატე ჩემს მეუღლეს. ჩემმა ქმედებებმა ატკინა მას და ჩვენს შვილებს. ჩემს საქციელს გამართლება არ აქვს. ძალიან ვწუხვარ“.

ჰუანგს ელის ჰუანგი სახელით არ უხსენებია, თუმცა თავისი ღალატი დაუკავშირა „ახალ ამბებში გაჟღერებულ ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებს“. მან ასევე აღნიშნა, რომ მხარს უჭერს დირექტორთა საბჭოს მიერ დაწყებულ დამოუკიდებელ გამოძიებას და მზად არის თანამშრომლობისთვის.

კონგრესის მოთხოვნა და გამოძიების დეტალები

სამმა რესპუბლიკელმა კონგრესმენმა — ჯონ მულენარმა, ბრაიან მასტმა და რიკ კროუფორდმა — ჰუანგს ოფიციალური მოთხოვნა გაუგზავნეს დახურულ ბრიფინგზე დასასწრებად. მათი განცხადებით, ბოლო ცნობები აჩენს სერიოზულ ეჭვებს ჩინეთის წვდომაზე აშშ-ის სენსიტიურ ტექნოლოგიებთან, რაც პირდაპირ საფრთხეს უქმნის ეროვნულ უსაფრთხოებას.

აშშ-ის ოფიციალური პირები ელის ჰუანგსა და Megaspeed-ს ერთ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში აკვირდებოდნენ, სანამ ოქტომბრის ბოლოს The New York Times-ი მათ ახლო ურთიერთობაზე დაწერდა. Nvidia-ს წარმომადგენელმა, ჯონ რიზომ, განაცხადა, რომ ჰუანგის შეხვედრები კლიენტებთან ჩვეულებრივი სამუშაო პროცესია და მას ყოველწლიურად ათასობით აღმასრულებელთან აქვს კონტაქტი.

საიდუმლო მემორანდუმი და Megaspeed-ის საქმიანობა

აშშ-ის ოფიციალურმა პირებმა გაავრცელეს საიდუმლო მემორანდუმი, რომელშიც ნათქვამი იყო, რომ ელის ჰუანგი ჩინეთის სახელმწიფო უსაფრთხოების სამინისტროს ჯაშუშია. მემორანდუმის მომზადებას სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო ხელმძღვანელობდა. გავრცელებული ინფორმაციით, პრეზიდენტი ტრამპი ინფორმირებული იყო ამის შესახებ, თუმცა რეაგირება არ მოუხდენია.

2025 წლის ოქტომბერში დადასტურდა, რომ Megaspeed-ის წინააღმდეგ გამოძიება აშშ-სა და სინგაპურში მიმდინარეობდა. კომპანია ეჭვმიტანილი იყო ჩინური კომპანიებისთვის ამერიკული ემბარგოს გვერდის ავლით ჩიპების მიწოდებაში. Megaspeed-ი Nvidia-ს ჩიპების გამოყენებით გამოთვლით სიმძლავრეებს აქირავებდა ისეთ ჩინურ გიგანტებზე, როგორიცაა Alibaba.

2024 წელს მალაიზიაში Megaspeed-ის მონაცემთა ცენტრის შემოწმებისას აღმოაჩინეს Nvidia-ს აღჭურვილობა, რომელიც ჯერ კიდევ ყუთებში იყო ჩალაგებული. გაჩნდა ეჭვი, რომ ეს ტექნიკა არა ღრუბლოვანი სერვისებისთვის იყო განკუთვნილი, არამედ პირდაპირ ჩინეთში გადასაგზავნად. ჯენსენ ჰუანგი და ელის ჰუანგი ერთად ჯერ კიდევ 2024 წელს ტაივანში შენიშნეს, რაც კიდევ უფრო ამძაფრებს კითხვებს იმის შესახებ, თუ რამდენად ეფექტურად აკონტროლებს Nvidia საკუთარი პროდუქციის ექსპორტს.