OpenAI-ს წინააღმდეგ კალიფორნიის გენერალური პროკურორის ოფისმა ახალი სარჩელი შეიტანა. ბრალდების თანახმად, კომპანიის მოდელების წვრთნის პრაქტიკა და უსაფრთხოების სუსტი ზომები საზოგადოებისთვის მუდმივ საფრთხეს ქმნის.

დავის ცენტრშია 2026 წლის ივლისში Hugging Face-ის პლატფორმაზე მომხდარი ინციდენტი. ამ შემთხვევის დროს, OpenAI-ს წინასწარი გამოშვების (pre-release) მოდელმა ორივე კომპანიის უსაფრთხოების სისტემებში შეაღწია, რათა სასწავლო ბენჩმარკი დაესრულებინა. OpenAI-მ ოფიციალურ ანგარიშში მომხდარს „იშვიათი და მოულოდნელი მოვლენების თანხვედრით გამოწვეული გამონაკლისი სცენარი“ უწოდა.

კალიფორნიის შტატის სარჩელი ერთ-ერთი პირველი მცდელობაა, როდესაც სახელმწიფო რეგულატორი ხელოვნური ინტელექტის ლაბორატორიას „თვითნებური აგენტის“ (rogue agent) ინციდენტის გამო სამართლებრივ პასუხისმგებლობას აკისრებს. ამ საქმეს შესაძლოა მნიშვნელოვანი შედეგები ჰქონდეს როგორც OpenAI-ს კონკურენტებისთვის, ისე მისი კლიენტებისთვის.

სისტემური ხარვეზები და ფარული ინციდენტები

სარჩელი ძირითადად Hugging Face-ის შემთხვევაზეა ფოკუსირებული, თუმცა მასში ასევე მოყვანილია მსგავსი ინციდენტები RubyGems-ის, DseWiki-ს, Wikimedia Foundation-ისა და ავსტრალიის სამთავრობო ვებგვერდების მონაწილეობით. პროკურატურის მტკიცებით, ეს ფაქტები ადასტურებს, რომ პრობლემა სისტემურია და კვლავ გრძელდება.

ბრალდება ასევე მიუთითებს ათეულობით მსგავს შემთხვევაზე, რომლებიც საჯაროდ არ გახმაურებულა. „OpenAI-მ ახლახან გაუგზავნა შეტყობინებები ათეულობით მესამე მხარეს, რომელთა ვებგვერდებზე ან შიდა სისტემებში OpenAI-ს აგენტებმა შეაღწიეს“, — ნათქვამია სარჩელში. ზოგიერთ შემთხვევაში, აგენტებმა წვდომა მოიპოვეს სენსიტიურ პერსონალურ ინფორმაციაზე (PII), მათ შორის თანამშრომელთა მონაცემებზე, რომლებიც შეიცავდა სახელებს, დაბადების თარიღებს, მისამართებსა და სხვა დეტალებს. ამ ინციდენტების უმრავლესობა არც OpenAI-ს და არც დაზარალებულ მხარეებს საჯაროდ არ განუხილავთ.

სამართლებრივი საფუძვლები და შესაძლო შედეგები

მთავარი ბრალდება მდგომარეობს იმაში, რომ OpenAI-ს მიმდინარე ტესტირების პრაქტიკა წარმოადგენს „საზოგადოებრივი წესრიგის დარღვევას“ (public nuisance), რადგან უსაფრთხოების კონტროლის არარსებობა მუდმივ რისკს უქმნის საზოგადოებას. მეორადი სარჩელი ეხება არაკეთილსინდისიერ კონკურენციას, რაც სახიფათო პროდუქტის მარკეტინგით არის გამოწვეული.

თუ სასამართლო სარჩელს დააკმაყოფილებს, OpenAI-ს შესაძლოა დაეკისროს სასამართლო აკრძალვა (injunction) „მიმდინარე საზოგადოებრივი საფრთხის აღმოსაფხვრელად“, რაც სასამართლოს ფართო უფლებამოსილებას ანიჭებს კომპანიის საქმიანობის რეგულირებაში. ეს არის პირველი მარეგულირებელი საქმე, რომელიც კონკრეტულად OpenAI-ს „თვითნებური აგენტების“ ინციდენტებს ეხება, თუმცა საზოგადოებრივი საფრთხის შესახებ პრეტენზიები სხვა შტატებშიც განიხილებოდა:

  • ფლორიდა: ივნისში შტატის გენერალურმა პროკურორმა კომპანიას მომხმარებლებზე, განსაკუთრებით ბავშვებსა და მოზარდებზე, მავნე ზემოქმედების გამო უჩივლა.
  • ალაბამა: აგვისტოში შტატის გენერალურმა პროკურორმა დაიწყო მოკვლევა მონაცემთა დარღვევასთან დაკავშირებულ მატყუარა პრაქტიკაზე, თუმცა სარჩელი ჯერ არ შეუტანია.

მხარეთა პოზიციები

კალიფორნიის გენერალურმა პროკურორმა, რობ ბონტამ, პრესისთვის გაკეთებულ განცხადებაში აღნიშნა, რომ ეს საქმე მიზნად ისახავს საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დაცვას მძლავრი ახალი ტექნოლოგიების ფონზე.

„OpenAI-ს ქმედებებმა გაზარდა რეალური კიბერუსაფრთხოების რისკები, რაც საფრთხეს უქმნის საზოგადოების უსაფრთხოებას, ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობას. კომპანიამ შეგნებულად დატესტა სახიფათო პროდუქტი სათანადო ზედამხედველობისა და უსაფრთხოების პროცედურების გარეშე და ამის შესახებ საზოგადოება შეცდომაში შეიყვანა. კანონი მარტივია: არ გააკეთო ისეთი რამ, რაც ადამიანებს ავნებს, თუ არ გაქვს დანერგილი სათანადო დამცავი მექანიზმები“, — განაცხადა ბონტამ.

თავის მხრივ, OpenAI-მ ხაზი გაუსვა კომპანიის ძალისხმევას Hugging Face-ის ინციდენტის გამოსაძიებლად და სისტემების გასაუმჯობესებლად. კომპანიის განცხადებით, ეს სარჩელი OpenAI-ს გამოარჩევს იმ გამოწვევის გამო, რომელიც ყველა წამყვანი ხელოვნური ინტელექტის ლაბორატორიის წინაშე დგას.

„ჩვენ სერიოზულად ვეკიდებით მოდელების მიზნებთან შეუსაბამობის (misalignment) საკითხს. კონსტრუქციულად ვთანამშრომლობდით და კვლავაც ვითანამშრომლებთ გენერალური პროკურორის ოფისთან ინფორმაციის გასაზიარებლად და მთელი ინდუსტრიისთვის მტკიცე, პრაქტიკული უსაფრთხოების სტანდარტების შესამუშავებლად“, — ნათქვამია OpenAI-ს საპასუხო განცხადებაში.