ხელოვნურ ინტელექტს საზოგადოების ნდობა უნდა მოეპოვებინა, თუმცა მისი რეპუტაცია სულ უფრო უარესდება

ტექნოლოგიური წინსვლის მიუხედავად, რეალურ სამყაროში ხელოვნური ინტელექტის (AI) რეპუტაცია სულ უფრო უარესდება. Axios-ის ინფორმაციით, რესპუბლიკური პარტიის სენატორთა ეროვნულმა კომიტეტმა წამყვან AI კომპანიებს მემორანდუმი გაუგზავნა, სადაც ნათქვამია, რომ აშშ-ში მონაცემთა ცენტრების მშენებლობა ოჰაიოს შტატის საკვანძო არჩევნებში პარტიის შანსებს აზიანებს.

პარალელურად, Pew Research-ის მიერ გამოქვეყნებული კვლევა ადასტურებს, რომ ამერიკელებში ხელოვნური ინტელექტის მიმართ უნდობლობა იზრდება. გამოკითხულთა 52% აცხადებს, რომ ყოველდღიურ ცხოვრებაში AI-ის გამოყენების ზრდა მათში უფრო მეტად შეშფოთებას იწვევს, ვიდრე აღფრთოვანებას. შედარებისთვის, 2021 წელს ეს მაჩვენებელი 37% იყო.

CNBC-ის მიერ 18-დან 34 წლამდე ახალგაზრდებში ჩატარებულმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ რესპონდენტთა უმრავლესობა არ ენდობა AI ინდუსტრიის წამყვან ლიდერებს და ეჭვი ეპარება მათ პასუხისმგებლიან ქმედებებში. გარდა ამისა, Economist/YouGov-ის მაისის გამოკითხვით, ამერიკელების 70%-ზე მეტი მიიჩნევს, რომ ხელოვნური ინტელექტი ზედმეტად სწრაფად ვითარდება.

ეს უკმაყოფილება უკვე აისახება კომპანიების ფინანსურ მაჩვენებლებზეც. The Wall Street Journal-ის ცნობით, ტექნოლოგიური გიგანტები საზოგადოებასთან ურთიერთობის კრიზისს განიცდიან მონაცემთა ცენტრების მშენებლობის გეგმების გამო. შედეგად, კომპანიები იძულებულნი არიან, ადგილობრივ მოსახლეობას დამატებითი შეღავათები შესთავაზონ, როგორიცაა სამუშაო ადგილების გარანტია, ინვესტიციები სუფთა წყლის სისტემებში და სხვა პრივილეგიები. ერთ-ერთ შემთხვევაში, ლუიზიანას შტატის ერთ-ერთ რაიონში მასწავლებლებისთვის 50,000-დოლარიანი ბონუსებიც კი გამოიყო.

მომხმარებელთა სკეპტიციზმის მიზეზები

მთავარი პრობლემა ის არის, რომ მომხმარებლები ვერ ხედავენ, როგორ აუმჯობესებს AI მათ ცხოვრებას, თუმცა მათგან ამ ტექნოლოგიის ხარჯების გაზიარებას ითხოვენ. ინდუსტრიისთვის, რომელმაც ასობით მილიარდი დოლარის ინვესტიცია მოიზიდა AI-ის გარდაუვალობის დაპირებით, საზოგადოებრივი განწყობის გაუარესება მხოლოდ პიარ-პრობლემა აღარ არის — ეს უკვე ბიზნესის შეფერხების საფრთხეს ქმნის.

დღეს მომხმარებლები ხელოვნურ ინტელექტს ვიწრო ჭრილში აღიქვამენ, როგორიცაა ჩატბოტები ან საძიებო სისტემები (მაგალითად, Google-ის განახლებული ძიება). ისინი ხედავენ AI ფუნქციების შემოჭრას ყოველდღიურ პროდუქტებში — ელექტრონული ფოსტიდან ტელევიზორებამდე — მიუხედავად იმისა, სურთ თუ არა ეს ფუნქციები. AI აღქმულია, როგორც ინსტრუმენტი, რომელიც მოსწავლეებსა და სტუდენტებს აკადემიურ თაღლითობაში ეხმარება, რაც კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს განათლების ხარისხს. ასევე, ხშირად ისმის ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ AI ბოტები სხვის ინტელექტუალურ საკუთრებაზე იწვრთნებიან, რათა შექმნან ხელოვნება, ვიდეო, მუსიკა და ტექსტები — ის, რაც ისტორიულად ადამიანის შემოქმედების ნაყოფი იყო.

რეტრო ტექნოლოგიების დაბრუნება

გასაკვირი არ არის, რომ ხელოვნური ინტელექტი უფრო დიდ წინააღმდეგობას აწყდება, ვიდრე სხვა ტრანსფორმაციული ტექნოლოგიები, როგორიცაა iPhone, პერსონალური კომპიუტერი ან ინტერნეტი მათ ადრეულ ეტაპზე. ბევრი ვარაუდობდა, რომ AI-ის საყოველთაო გავრცელება ავტომატურად გამოიწვევდა მის აღიარებას, თუმცა ტენდენციები საპირისპიროზე მიუთითებს.

განსაკუთრებით ახალგაზრდებში შეინიშნება ინტერესი რეტრო ტექნოლოგიების მიმართ: ძველი მობილური ტელეფონები, ფირფიანი ფოტოაპარატები, კასეტების ფლეერები და CD საკრავები კვლავ პოპულარული ხდება. eBay-ზე კლასიკური iPod-ები, რომლებსაც არ გააჩნიათ AI და ალგორითმები, საკმაოდ ძვირად ფასობს. ასევე პოპულარული გახდა ისეთი ჰობიები, როგორიცაა ქსოვა, კერვა, პაზლების აწყობა და სამაგიდო თამაშები. პირისპირ შეხვედრები და აქტივობები, მაგალითად, სარბენი კლუბები, უფრო მეტად ფასდება, ვიდრე ონლაინ პლატფორმები.

ნდობის კრიზისი და ინდუსტრიის რეაქცია

სილიკონის ველის ზოგიერთი წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ ეს მხოლოდ კომუნიკაციის პრობლემაა და საჭიროა AI-ის სარგებლის უკეთ განმარტება. თუმცა, რეალობა შესაძლოა ის იყოს, რომ მომხმარებლები კარგად ხვდებიან ტექნოლოგიის არსს, მაგრამ არ მიიჩნევენ, რომ დათმობები სარგებელთან შესაბამისობაშია. როდესაც დაპირებული „ავტომატიზებული სამუშაო და შემცირებული სამუშაო კვირა“ იცვლება სამსახურის დაკარგვის შიშით და ნაკლებად სასარგებლო ფუნქციებით, სკეპტიციზმი კიდევ უფრო მყარდება.

ინდუსტრიის ზოგიერთი ლიდერი ამ პრობლემას უკვე აღიარებს. Airbnb-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, ბრაიან ჩესკიმ აღნიშნა, რომ AI-ის მიმართ უარყოფითი დამოკიდებულება რეალურია და ეს დიდწილად გამოწვეულია იმით, რომ ინდუსტრია არ ქმნის პროდუქტებს, რომლებიც „ჩვეულებრივ ადამიანებს“ მოეწონებათ. მისი თქმით, საჭიროა ისეთი გადაწყვეტილებები, რომლებიც ადამიანებს რეალურ პრობლემებს მოუგვარებს, მაგალითად, ხელმისაწვდომს გახდის სამედიცინო მომსახურებას.

„ვფიქრობ, ნაწილობრივ ეს ნარატივის პრობლემაა, მაგრამ ასევე საჭიროა ისეთი პროდუქტების შექმნა, რომლებსაც ჩვეულებრივი ადამიანები გამოიყენებენ და იტყვიან: 'მე მიყვარს AI, რადგან ის მაძლევს საშუალებას მყავდეს პირადი ექიმი, რისი საშუალებაც აქამდე არ მქონდა'“ — ბრაიან ჩესკი.

Anthropic-ის ხელმძღვანელმა, დარიო ამოდეიმ კი აღიარა, რომ საზოგადოების ნეგატიური განწყობა „ნდობის კრიზისია“. მისი თქმით, ადამიანები არ ენდობიან კომპანიებსა და მთავრობებს, რადგან ეჭვობენ, რომ ტექნოლოგიური სექტორი მათ წინააღმდეგ მოქმედებს. გამოსავალი კი AI-ის დაპირებების შესრულებაშია, როგორიცაა, მაგალითად, კიბოს განკურნება. ამოდეის აზრით, AI კომპანიების ყველაზე სამართლიანი კრიტიკა სწორედ ის არის, რომ მათ ჯერ კიდევ არ მოუტანიათ მსოფლიოსთვის ის დიდი სარგებელი, რასაც ჰპირდებოდნენ.