ხელოვნური ინტელექტის კომპანიებსა და მთავრობას შორის თანამშრომლობის მკაფიო გეგმა არ არსებობს

სემ ალტმანისთვის გასული შაბათი საკმაოდ დაძაბული აღმოჩნდა, რაც კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს იმას, თუ რამდენად რთულია აშშ-ის მთავრობასთან მუშაობა. საღამოს 7 საათზე OpenAI-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა სოციალურ ქსელ X-ში კითხვა-პასუხის სესია გამართა. მისი მიზანი იყო საზოგადოებისთვის აეხსნა კომპანიის გადაწყვეტილება პენტაგონის იმ კონტრაქტის გაფორმების შესახებ, რომელზეც კომპანია Anthropic-მა ცოტა ხნით ადრე უარი თქვა.

დასმული კითხვების უმეტესობა ეხებოდა OpenAI-ის მზადყოფნას, მონაწილეობა მიიღოს მასობრივ თვალთვალსა და ავტომატიზებულ მკვლელობებში — სწორედ იმ საქმიანობებში, რომლებზეც Anthropic-მა პენტაგონთან მოლაპარაკებებისას კატეგორიული უარი განაცხადა. ალტმანი, როგორც წესი, პასუხისმგებლობას საჯარო სექტორს აკისრებდა და აცხადებდა, რომ ეროვნული პოლიტიკის განსაზღვრა მისი როლი არ არის. „მე ღრმად მწამს დემოკრატიული პროცესის,“ — დაწერა მან ერთ-ერთ პასუხში, — „ჩვენს არჩეულ ლიდერებს აქვთ ძალაუფლება და ჩვენ ყველამ პატივი უნდა ვცეთ კონსტიტუციას“.

ერთი საათის შემდეგ ალტმანმა გაკვირვება გამოხატა იმის გამო, რომ ბევრი ადამიანი მას არ ეთანხმებოდა. მისი თქმით, იმაზე მეტი დებატებია, ვიდრე ეგონა, იმის შესახებ, თუ ვის უნდა ჰქონდეს მეტი ძალაუფლება — დემოკრატიულად არჩეულ მთავრობას თუ არაარჩეულ კერძო კომპანიებს. ეს მომენტი საკმაოდ ბევრისმთქმელია როგორც OpenAI-სთვის, ისე მთლიანად ტექნოლოგიური ინდუსტრიისთვის.

ახალი პასუხისმგებლობები და მოუმზადებლობა

კითხვა-პასუხის სესიის დროს ალტმანმა გამოიყენა თავდაცვის ინდუსტრიისთვის დამახასიათებელი სტანდარტული პოზიცია, სადაც სამხედრო ლიდერები და ინდუსტრიული პარტნიორები სამოქალაქო ხელმძღვანელობას ემორჩილებიან. თუმცა, უფრო მნიშვნელოვანი ისაა, რომ OpenAI, რომელიც წარმატებული სამომხმარებლო სტარტაპიდან ეროვნული უსაფრთხოების ინფრასტრუქტურის ნაწილად იქცევა, აშკარად მოუმზადებელი ჩანს ახალი პასუხისმგებლობების სამართავად.

ალტმანის საჯარო გამოსვლა კომპანიისთვის კრიტიკულ მომენტში მოხდა. პენტაგონმა OpenAI-ის კონკურენტი Anthropic „შავ სიაში“ შეიყვანა იმის გამო, რომ კომპანია თვალთვალისა და ავტომატიზებული იარაღის გამოყენებაზე სახელშეკრულებო შეზღუდვებს ითხოვდა. რამდენიმე საათის შემდეგ OpenAI-მა გამოაცხადა, რომ სწორედ ის კონტრაქტი მოიპოვა, რომელზეც Anthropic-მა უარი თქვა. ალტმანმა ეს გარიგება კონფლიქტის დეესკალაციის სწრაფ გზად წარმოაჩინა, თუმცა, როგორც ჩანს, არ ელოდა იმ უარყოფით რეაქციას, რომელიც მომხმარებლებისა და საკუთარი თანამშრომლებისგან წამოვიდა.

სტრატეგიის ცვლილება და მზარდი რისკები

OpenAI აშშ-ის მთავრობასთან წლებია თანამშრომლობს, თუმცა არა ამ ფორმით. როდესაც ალტმანი 2023 წელს კონგრესის კომიტეტების წინაშე გამოდიოდა, ის კვლავ სოციალური მედიის „თამაშის წესებს“ მიჰყვებოდა. ის საუბრობდა კომპანიის მსოფლიოს შემცვლელ პოტენციალზე, აღიარებდა რისკებს და ენთუზიაზმით თანამშრომლობდა კანონმდებლებთან — ეს იყო იდეალური კომბინაცია ინვესტორების მოსაზიდად და რეგულაციების თავიდან ასაცილებლად. სამ წელზე ნაკლებ დროში ეს მიდგომა უკვე გამოუსადეგარია.

ხელოვნური ინტელექტი იმდენად ძლიერი გახდა და კაპიტალის საჭიროება იმდენად გაიზარდა, რომ მთავრობასთან სერიოზული ურთიერთობა გარდაუვალია. გასაკვირი კი ისაა, თუ რამდენად მოუმზადებელი აღმოჩნდა ორივე მხარე ამისთვის. ყველაზე მწვავე კონფლიქტი Anthropic-ს უკავშირდება. აშშ-ის თავდაცვის მდივნის, პიტ ჰეგსეთის გეგმა, რომ ლაბორატორია „მიწოდების ჯაჭვის რისკად“ გამოაცხადოს, მთელ ინდუსტრიას საფრთხეს უქმნის.

„ეს სტატუსი Anthropic-ს გათიშავს ტექნიკური აღჭურვილობისა და ჰოსტინგის პარტნიორებისგან, რაც ფაქტობრივად გაანადგურებს კომპანიას,“ — წერს ტრამპის ადმინისტრაციის ყოფილი მაღალჩინოსანი დინ ბოლი.

ეს იქნებოდა უპრეცედენტო ნაბიჯი ამერიკული კომპანიის წინააღმდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილება შესაძლოა სასამართლოში გასაჩივრდეს, შუალედური ზიანი მაინც დიდი იქნება და მთელ ინდუსტრიას შოკში ჩააგდებს. ბოლის აღწერით, Anthropic არსებულ კონტრაქტს წლების წინ დადგენილი პირობებით ასრულებდა, თუმცა ადმინისტრაციამ პირობების შეცვლა მოითხოვა. ეს სცილდება კერძო კომპანიებს შორის ურთიერთობის ნორმებს და საგანგაშო სიგნალია სხვა მომწოდებლებისთვის.

პოლიტიკური არჩევანის წინაშე

ეს ვითარება პირდაპირი საფრთხეა Anthropic-ისთვის, მაგრამ სერიოზული პრობლემაა OpenAI-სთვისაც. კომპანია განიცდის ზეწოლას თანამშრომლებისგან, რათა შეინარჩუნოს გარკვეული ეთიკური ზღვარი. ამავდროულად, მემარჯვენე მედია ყურადღებით აკვირდება ნებისმიერ ნიშანს იმისა, რომ OpenAI შესაძლოა არ იყოს მყარი პოლიტიკური მოკავშირე. ამ ყველაფრის ეპიცენტრში კი ტრამპის ადმინისტრაციაა, რომელიც სიტუაციას მაქსიმალურად ართულებს.

შეიძლება ითქვას, რომ OpenAI-ს თავდაცვის კონტრაქტორად გახდომა არ დაუგეგმავს, თუმცა მისი მასშტაბური ამბიციების გამო, ის იძულებულია ჩაებას იმავე თამაშში, რომელშიც Palantir და Anduril მონაწილეობენ. ტრამპის ადმინისტრაციის პირობებში წინსვლა მხარის არჩევას ნიშნავს. აქ აპოლიტიკური მოთამაშეები აღარ არსებობენ და მეგობრების შეძენა ავტომატურად სხვების გაუცხოებას იწვევს.

ისტორიული კონტექსტი და მომავალი

შესაძლოა უცნაურად მოგეჩვენოთ, რომ ეს მკაცრი ზომები იმ დროს ტარდება, როდესაც ვაშინგტონში გავლენიან პოზიციებზე იმაზე მეტი ტექნოლოგიური ინვესტორია, ვიდრე ოდესმე. თუმცა, მათი უმეტესობა კმაყოფილია „ტომობრივი ლოგიკით“. ტრამპის მომხრე ვენჩურულ კაპიტალისტებს შორის არსებობს მოსაზრება, რომ Anthropic ბაიდენის ადმინისტრაციის კეთილგანწყობის მოპოვებას ცდილობდა, რაც მთელ ინდუსტრიას აზიანებდა.

ეს რთული პოზიციაა ნებისმიერი კომპანიისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ პოლიტიკურად ალიპირებულმა მოთამაშეებმა შესაძლოა მოკლევადიანი სარგებელი მიიღონ, ისინი დაუცველები დარჩებიან, როდესაც პოლიტიკური ქარი მიმართულებას შეიცვლის. ათწლეულების განმავლობაში თავდაცვის სექტორში დომინირებდნენ ისეთი კონგლომერატები, როგორიცაა Raytheon და Lockheed Martin. პენტაგონის ინდუსტრიულ ფრთად მუშაობა მათ აძლევდა პოლიტიკურ საფარს, რათა ფოკუსირებულიყვნენ ტექნოლოგიაზე და არ გადაეტვირთათ პროცესები თეთრ სახლში ხელისუფლების ყოველი ცვლილებისას. დღევანდელი სტარტაპები წინამორბედებზე სწრაფად მოძრაობენ, თუმცა გრძელვადიანი პერსპექტივისთვის გაცილებით ნაკლებად არიან მომზადებულნი.