ხელოვნური ინტელექტის „სასაფლაო“: პროექტები და სტარტაპები, რომლებმაც წარმატებას ვერ მიაღწიეს

Relay, ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული სამუშაო პროცესების ავტომატიზაციის ინსტრუმენტი, რომელიც Zapier-ის ალტერნატივად შეიქმნა, ორშაბათს საბოლოოდ დაიხურა. პროდუქტი მომხმარებლებს საშუალებას აძლევდა, AI აგენტების მეშვეობით მოეხდინათ ელექტრონული ფოსტისა და დავალებების ავტომატიზაცია. თუმცა, მას შემდეგ, რაც OpenAI-მ, Google-მა და სხვა მსხვილმა პლატფორმებმა მსგავსი ფუნქციები პირდაპირ საკუთარ ინსტრუმენტებში ჩააშენეს, ხუთი წლის Relay-ს გაუჭირდა დამოუკიდებელ პროდუქტად არსებობის მიზეზის შენარჩუნება.

Relay — სტარტაპი, რომელსაც დიდმა პლატფორმებმა აჯობეს — მხოლოდ ერთი მაგალითია იმ პროცესებისა, რაც ახლა ინდუსტრიაში ხდება. ბევრი AI ინიციატივა იმ კომპანიების შიგნითაც კი ვერ გადარჩა, რომლებმაც ისინი შექმნეს. S&P Global Market Intelligence-ის მონაცემებით, ხელოვნური ინტელექტის პროექტების დაახლოებით 42%-ს მათი დამფუძნებელი კორპორაციები საბოლოოდ აუქმებენ.

მიზეზები სხვადასხვაგვარია: არასაკმარისი დაფინანსება, ტექნიკური სირთულეები, კონკურენცია, მასშტაბირების პრობლემა ან უბრალოდ მომხმარებელთა მხრიდან დაბალი მოთხოვნა. შედეგად, ხელოვნური ინტელექტის „სასაფლაო“ სულ უფრო იზრდება. ქვემოთ მოცემულია ყველაზე მნიშვნელოვანი AI პროდუქტების, სტარტაპებისა და პროექტების ჩამონათვალი, რომლებიც დაიხურა, შეიცვალა მიმართულება ან ვერ გაამართლა მოლოდინები. ეს სია უნდა აღიქმებოდეს არა როგორც წარუმატებლობების ანგარიში, არამედ როგორც გამოცდილება, რომელიც ინდუსტრიის სხვა წარმომადგენლებისთვის გაკვეთილი იქნება.

OpenAI-ს არაერთი დაბრკოლება

მარცხისგან დაზღვეული არც ყველაზე დიდი მოთამაშეები არიან. OpenAI-ს, რომელიც მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ძვირადღირებული კერძო კომპანიაა, საკუთარი წარუმატებლობები და შეცდომები ჰქონია. ერთ-ერთი ბოლო მაგალითი იყო მცდელობა, ChatGPT გადაექციათ ფართო მასშტაბის „სუპერ აპლიკაციად“ (super app).

9 ივლისს OpenAI-მ განაახლა აპლიკაცია, რათა გაეერთიანებინა რამდენიმე სხვადასხვა ფუნქცია, მათ შორის ცალკეული „Chat“, „Codex“ და „Work“ რეჟიმები, ხოლო ტრადიციულ, ნაცნობ ვერსიას „ChatGPT Classic“ დაარქვა. რედიზაინმა მალევე გამოიწვია მომხმარებელთა კრიტიკა, რადგან ახალი ინტერფეისი დამაბნეველი და გადატვირთული აღმოჩნდა. OpenAI-მ მალევე გააუქმა ცვლილება და ChatGPT-ის ნაცნობი ინტერფეისი დააბრუნა.

ეს არ ყოფილა OpenAI-ს ერთადერთი მცდელობა ყველაფრის ერთ ჭერქვეშ მოქცევისა. კომპანიამ ასევე დახურა რამდენიმე დამოუკიდებელი აპლიკაცია და მათი ფუნქციები პირდაპირ ChatGPT-ში გადაიტანა — სტრატეგია, რომელმაც რედიზაინზე უკეთ იმუშავა:

• ChatGPT Atlas: დამოუკიდებელი AI ბრაუზერი, რომელმაც ერთ წელზე ნაკლებ ხანს იარსება და 9 აგვისტოს დაიხურა. მისი საუკეთესო ფუნქციები ChatGPT-მ შეითვისა.
• Operator: AI აგენტი, რომელსაც შეეძლო ინტერნეტში ძიება და მომხმარებლის სახელით დავალებების შესრულება. მისი ფუნქციონალიც ძირითად პლატფორმაში ინტეგრირდა.
• DALL-E: OpenAI სულ უფრო მეტად აშენებს გამოსახულების გენერირების ფუნქციას პირდაპირ ChatGPT-ში, რამაც DALL-E-ს, როგორც ცალკეული პლატფორმის როლი შეამცირა.
• Sora: ვიდეოების გაზიარების პლატფორმა, რომელიც მაღალი საოპერაციო ხარჯებისა და მომხმარებელთა შენარჩუნების სირთულეების გამო 2026 წლის მარტში დაიხურა.

Apple-ის Siri AI

როდესაც Apple-მა 2024 წელს Apple Intelligence წარადგინა, გაუმჯობესებული Siri ერთ-ერთი მთავარი სიახლე იყო. დაპირების თანახმად, Siri-ს უნდა სცოდნოდა კონტექსტი, გაეგო რა ხდებოდა სხვადასხვა აპლიკაციებში და ეფექტურად შეესრულებინა დავალებები. თუმცა, Apple-მა არაერთხელ გადადო ახალი Siri-ს გამოშვება საინჟინრო პრობლემებისა და ხარვეზების გამო.

ამ შეფერხებამ საბოლოოდ ხელი შეუწყო 250 მილიონი დოლარის ოდენობის შეთანხმებას (settlement) იმ სარჩელებზე, რომლებიც ეხებოდა iPhone 16-ის AI შესაძლებლობების მარკეტინგულ დაპირებებს. Siri AI საბოლოოდ გამოჩნდა iOS 27-ის ბეტა ვერსიაში მიმდინარე წლის ივლისში. ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული ვერსია ამ თვეში ჯერ ინგლისურენოვანი მომხმარებლებისთვის გახდა ხელმისაწვდომი, სხვა ენების მხარდაჭერა კი მოგვიანებით იგეგმება.

Microsoft-ის Recall

2024 წლის Build დეველოპერთა კონფერენციაზე წარდგენილი Microsoft-ის Recall ფუნქცია დაანონსდა, როგორც AI-ზე დაფუძნებული „ფოტოგრაფიული მეხსიერება“ Windows კომპიუტერებისთვის. იგი პერიოდულად აკეთებდა ეკრანის ანაბეჭდებს (screenshots), რათა მომხმარებელს მოგვიანებით საკუთარ ციფრულ ისტორიაში ძიება შეძლებოდა. პროგნოზირებადია, რომ ამ განცხადებას მყისიერი უარყოფითი რეაქცია მოჰყვა კონფიდენციალურობისა და უსაფრთხოების გამო.

კრიტიკოსები ამტკიცებდნენ, რომ Recall-ს შეეძლო შეექმნა სენსიტიური ინფორმაციის არქივი, მათ შორის პაროლების, პირადი შეტყობინებებისა და ფინანსური დეტალების. Microsoft-მა ფუნქციის გაშვება თითქმის ერთი წლით გადადო, რათა უსაფრთხოების მექანიზმები გადაემუშავებინა. თუმცა, რედიზაინის შემდეგაც კი, დავა არ ცხრება. კიბერუსაფრთხოების მკვლევარმა ცოტა ხნის წინ შექმნა ინსტრუმენტი, რომელსაც Recall-ის მიერ დაფიქსირებული მონაცემების ამოღება შეუძლია, რამაც კვლავ გააჩინა კითხვები იმის შესახებ, მოაგვარა თუ არა Microsoft-მა ფუნდამენტური პრობლემა.

Notion Mail

Notion Mail 2025 წლის აპრილში ჩაეშვა, როგორც ხელოვნურ ინტელექტზე ორიენტირებული ელექტრონული ფოსტის პროდუქტი, რომელიც მომხმარებლებს შემოსული წერილების ორგანიზებასა და ავტომატიზაციაში უნდა დახმარებოდა. თუმცა, კომპანიამ შენიშნა, რომ მომხმარებლები ელფოსტის სამართავად სხვა, გარე AI აგენტებს იყენებდნენ. შედეგად, Notion Mail-ის დახურვა 22 სექტემბრისთვის არის დაგეგმილი.

Humane AI Pin

Humane AI Pin ხელოვნური ინტელექტის აპარატურული უზრუნველყოფის (hardware) ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მარცხია. მოწყობილობა შეიქმნა იმისთვის, რომ AI ფუნქციები სმარტფონის გარეშე, ტანსაცმელზე დასამაგრებელი აქსესუარით ყოფილიყო ხელმისაწვდომი. კომპანიამ ინვესტორებისგან 230 მილიონი დოლარი მოიზიდა და დიდი ყურადღებაც მიიპყრო. თუმცა, პროდუქტს სერიოზული პრობლემები ჰქონდა წარმადობასთან დაკავშირებით.

მდგომარეობა კიდევ უფრო გაუარესდა, როდესაც Humane-მა მომხმარებლები გააფრთხილა, შეეწყვიტათ დამტენი კეისის გამოყენება ბატარეის აალების რისკის გამო. საბოლოოდ, 2025 წლის თებერვალში Humane-მა AI Pin-ის ბიზნესი დახურა, კომპანიის აქტივების უდიდესი ნაწილი კი HP-მ 116 მილიონ დოლარად შეიძინა.

Rabbit R1

Rabbit R1 კიდევ ერთი ხმაურიანი AI მოწყობილობა იყო. 2024 წლის იანვარში CES-ზე წარდგენილი ეს AI კომპანიონი შექმნილი იყო მფლობელის სახელით სხვადასხვა დავალების შესასრულებლად. კომპანიამ განაცხადა, რომ გაშვებიდან მალევე 100,000 ერთეული გაყიდა. თუმცა, გაყიდვები არ ნიშნავდა ხარისხიან პროდუქტს.

ადრეულმა მიმოხილვებმა მოწყობილობა შეაფასა როგორც დაუსრულებელი, არასაიმედო მუშაობითა და შეზღუდული ინტეგრაციებით. მიუხედავად ამისა, კომპანიას მუშაობა არ შეუწყვეტია. ის აგრძელებს R1-ის განახლებას და პოზიციონირებს მას, როგორც კომპიუტერის კონტროლერს. ცოტა ხნის წინ მათ ასევე დააანონსეს ახალი პროექტი „Project Cyberdeck“, რომელიც მიზნად ისახავს პორტატული მოწყობილობის შექმნას ე.წ. „vibe-coding“-ისთვის.

Huxe

Huxe იყო აუდიო აპლიკაცია, რომელიც Google-ის NotebookLM-ის ყოფილმა დეველოპერებმა შექმნეს. ის წერილობით ინფორმაციას პოდკასტის სტილის აუდიო საუბრებად აქცევდა. კომპანია 2026 წლის მაისში დაიხურა, ნაწილობრივ იმის გამო, რომ დიდმა პლატფორმებმა მსგავსი ფუნქციების შეთავაზება საკუთარი მრავალმილიონიანი აუდიტორიისთვის დაიწყეს. მაგალითად, Spotify-მ მნიშვნელოვნად გააფართოვა საკუთარი AI აუდიო ინსტრუმენტები.

Yupp

Yupp საინტერესო პროდუქტი იყო: უფასო პლატფორმა, რომელიც მომხმარებლებს საშუალებას აძლევდა, გვერდიგვერდ შეედარებინათ ასობით AI მოდელის პასუხები. მომხმარებლებს შეეძლოთ ხმის მიცემა და პლატფორმაზე კრიპტოვალუტის გამომუშავებაც კი. პიკის დროს პლატფორმაზე 800-ზე მეტი მოდელის ტესტირება იყო შესაძლებელი, მათ შორის OpenAI-ს, Google-ისა და Anthropic-ის პროდუქტების. თუმცა, დამფუძნებლების თქმით, Yupp-მა ვერ მიაღწია ბაზართან შესაბამისობას (product-market fit) და 2026 წლის მარტში დაიხურა.

Figgs AI

Figgs AI 2023-დან 2024 წლამდე ფუნქციონირებდა და მომხმარებლებს საშუალებას აძლევდა, შეექმნათ პერსონალიზებული AI პერსონაჟები როლური თამაშებისა და ისტორიებისთვის. პლატფორმამ მილიონზე მეტი მომხმარებელი მიიზიდა, თუმცა დეველოპერების განცხადებით, სერვისის უფასოდ შენარჩუნება ზედმეტად ძვირი დაჯდა, რის გამოც პროექტი დაიხურა.