კოსმოსური სტარტაპი 1000 ადამიანის ფერფლს ორბიტაზე გაგზავნის: 2027 წლის მისია და ხელმისაწვდომი ფასები

სტარტაპ Space Beyond-ის დამფუძნებელი, რაიან მიტჩელი, იხსენებს იმ მომენტს, როდესაც ჯორჯიის შტატის ერთ-ერთ პარკში კემპინგისას ღამის ცას უყურებდა და საკუთარ მომავალზე ფიქრობდა. მიტჩელი, რომელიც მანამდე NASA-ს კოსმოსური შატლების პროგრამაში წარმოების ინჟინრად მუშაობდა, თითქმის ათი წელი კი ჯეფ ბეზოსის კოსმოსურ კომპანია Blue Origin-ში გაატარა, სხვადასხვა შესაძლებლობას განიხილავდა. მუშაობის პროცესში ის აკვირდებოდა, თუ როგორ მკვეთრად იკლებდა კოსმოსში გასვლის ღირებულება, რაც დიდწილად Blue Origin-ის კონკურენტის, SpaceX-ის დამსახურება იყო. ცაზე მოკაშკაშე ვარსკვლავები მას იმაზე ახლოს ეჩვენებოდა, ვიდრე ოდესმე.

მიტჩელმა TechCrunch-ს განუცხადა, რომ იდეა საბოლოოდ მაშინ ჩამოუყალიბდა, როდესაც ოჯახის წევრის ფერფლის მიმოფანტვის ცერემონიას ესწრებოდა. მისი თქმით, ცერემონიის დასრულების შემდეგ გაჩნდა კითხვა — „ახლა რა იქნება?“, რადგან ის მნიშვნელოვანი მომენტი უკვე დასრულებული იყო. სწორედ მაშინ დაებადა კითხვა, თუ როგორ შეიძლებოდა ამ პროცესის უკეთესად ორგანიზება. ეს გახდა Space Beyond-ისა და მისი პროგრამის, „ფერფლი კოსმოსში“ (Ashes to Space), შექმნის დასაწყისი. პროგრამა ითვალისწინებს CubeSat-ის ტიპის მინიატურული თანამგზავრების გამოყენებას, რათა ერთჯერადად 1000-მდე ადამიანის ფერფლი გაიგზავნოს კოსმოსში.

Space Beyond-მა ცოტა ხნის წინ გამოაცხადა, რომ ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას კომპანია Arrow Science and Technology-სთან გაშვების სერვისების შესახებ. ეს უკანასკნელი უზრუნველყოფს CubeSat-ის ინტეგრირებას SpaceX Falcon 9-ის მისიაში, რომელიც 2027 წლის ოქტომბრისთვის არის დაგეგმილი. ადამიანის ფერფლის კოსმოსში გაგზავნა ახალი იდეა არ არის — კომპანიები, როგორიცაა Celestis, ამას 1990-იანი წლებიდან აკეთებენ. თუმცა, მიტჩელის განმარტებით, Space Beyond-ის უპირატესობა ხელმისაწვდომობაა: ყველაზე იაფი პაკეტის ღირებულება მხოლოდ 249 დოლარია, მაშინ როცა სხვა კომპანიების სერვისები ათასობით დოლარი ჯდება. აღსანიშნავია, რომ კრემაციის პროცესი მომხმარებელმა სხვაგან უნდა უზრუნველყოს.

როგორ მიიღწევა დაბალი ფასი

მიტჩელის თქმით, Space Beyond-მა დაბალი ფასის შენარჩუნება რამდენიმე გზით შეძლო:

• ერთობლივი გაშვების მოდელი (Rideshare): ამ მოდელმა კოსმოსზე წვდომის დემოკრატიზაცია მოახდინა. მცირე ზომის CubeSat-ების ინტეგრირება დიდ ხომალდებში ბევრად იაფი ჯდება, ვიდრე Falcon 9-ის მთლიანი რაკეტის დაქირავება.
• დამოუკიდებელი დაფინანსება (Bootstrapping): კომპანია არ ცდილობს ინვესტორებისთვის დიდი მოგების გენერირებას. დამფუძნებლის თქმით, მას ხშირად ეუბნებიან, რომ სერვისისთვის საკმარის საფასურს არ აწესებს, განსაკუთრებით იმ ინდუსტრიაში, რომელიც ხშირად ადამიანების მძიმე ემოციურ მდგომარეობას ფინანსური სარგებლისთვის იყენებს.
• არამაქსიმალისტური მიზნები: მიტჩელი აღნიშნავს, რომ მისი მიზანი არ არის მსოფლიოს დაპყრობა ან მილიარდების გამომუშავება, არამედ ხარისხიანი და ხელმისაწვდომი სერვისის შექმნა.

ტექნიკური დეტალები და შეზღუდვები

CubeSat-ის ფორმატიდან გამომდინარე, არსებობს გარკვეული ლიმიტები:

• წონის ლიმიტი: თითოეულ მომხმარებელს მხოლოდ 1 გრამი ფერფლის გაგზავნა შეუძლია. ეს აუცილებელია იმისათვის, რომ ხომალდზე საკმარისი რაოდენობის მომხმარებელი მოთავსდეს და იდეა ფინანსურად მომგებიანი იყოს. მიუხედავად კოსმოსში გასვლის გაიაფებისა, წონა კვლავ კრიტიკულ ფაქტორად რჩება SpaceX-ის მსგავსი მომწოდებლებისთვის.
• ორბიტალური ვადა: Space Beyond-ის თანამგზავრი ორბიტაზე მხოლოდ დაახლოებით ხუთი წლის განმავლობაში დარჩება. შესაბამისად, ეს არ არის სამუდამო მემორიალი.
• ორბიტის ტიპი: თანამგზავრი იმუშავებს ე.წ. „მზის სინქრონულ ორბიტაზე“, დაახლოებით 550 კილომეტრის სიმაღლეზე. ეს საშუალებას მისცემს ხომალდს, გადაუფრინოს მთელ დედამიწას. თანამედროვე თრექინგ-სერვისების საშუალებით, მომხმარებლები შეძლებენ დაადგინონ თანამგზავრის ზუსტი ადგილმდებარეობა და იცოდნენ, როდის იმყოფება ის მათი სახლის თავზე.

სიმბოლური დასასრული და უსაფრთხოება

ხუთწლიანი ვადის ამოწურვის შემდეგ, ალუმინის CubeSat და მასში მოთავსებული ფერფლი დედამიწის ატმოსფეროში შემოსვლისას დაიწვება. მიტჩელის აზრით, ეს ლამაზი სიმბოლური დასასრულია, თუმცა გარანტია იმისა, რომ მომხმარებლები ამ „ცეცხლოვან ბურთს“ დაინახავენ, არ არსებობს.

„ფერფლის ფიზიკური მიმოფანტვა კოსმოსში ნამდვილი კოშმარი იქნებოდა, რადგან ნაწილაკებმა შესაძლოა შექმნან ნამსხვრევების ღრუბელი, რაც საფრთხეს შეუქმნის სხვა კოსმოსურ ხომალდებს“

ამ მიზეზით, Space Beyond არასოდეს გაფანტავს ფერფლს ღია კოსმოსში. ვინაიდან მომხმარებლები მხოლოდ ერთ გრამს აგზავნიან, მათ შეუძლიათ დანარჩენი ფერფლი საკუთარი შეხედულებისამებრ განკარგონ.

გზა იდეიდან განხორციელებამდე

როდესაც მიტჩელმა გასულ წელს Blue Origin დატოვა, მან რვეულის რამდენიმე გვერდი შეავსო სამომავლო იდეებით. არჩევანი ფართო იყო — სხვა კოსმოსურ კომპანიაში გაშვების დირექტორად მუშაობიდან დაწყებული, კავა-ბარმენობით დამთავრებული. თუმცა, ეს კონკრეტული იდეა მას მოსვენებას არ აძლევდა.

მიტჩელი განმარტავს, რომ დიდხანს ცდილობდა საკუთარი თავის გადარწმუნებას, რადგან პროექტი ზედმეტად ძვირი ან რთული ეჩვენებოდა. თუმცა, ყოველ ჯერზე, როდესაც საქმეს საინჟინრო სიზუსტით უდგებოდა, ითვლიდა მოთხოვნებსა და ბიზნეს-ქეისს, ხვდებოდა, რომ იდეა რეალური იყო. მისი მეუღლის თქმით, რაიანი ამ თემაზე საუბარს ვერ წყვეტდა, რაც იმის ნიშანი იყო, რომ მან თავისი საქმე იპოვა.