მაიკლ ბერის ომი Nvidia-ს წინააღმდეგ: ხელოვნური ინტელექტის ბუმის დასასრული?

ცნობილი ინვესტორი მაიკლ ბერი, რომლის ისტორიაც ფილმ „დიდ შემცირებაში“ (The Big Short) აისახა, ტექნოლოგიურ გიგანტ Nvidia-სთან ღია დაპირისპირებაში შევიდა. ეს ბრძოლა განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს, რადგან ბერის, რომელმაც 2008 წლის ფინანსური კრიზისი იწინასწარმეტყველა, შესაძლოა ამჯერადაც გაუმართლოს და ხელოვნური ინტელექტის გარშემო შექმნილი ბუმი დაასრულოს.

ბოლო კვირების განმავლობაში ბერი აქტიურად ცდილობს დაარწმუნოს თავისი მიმდევრები, რომ Nvidia-ს წარმატება გადაჭარბებულია. მან კომპანიის აქციების ფასის ვარდნაზე 1 მილიარდ დოლარზე მეტი ღირებულების ფსონი (put options) განათავსა. ამას მოჰყვა მწვავე კამათი Palantir-ის აღმასრულებელ დირექტორ ალექს კარპთან, რომელმაც ბერის სტრატეგიას „სრული სიგიჟე“ უწოდა, რაზეც ბერიმ უპასუხა, რომ კარპს ფინანსური დოკუმენტაციის კითხვა არ ესმის.

ბერის ბრალდებები კონკრეტული და მძიმეა. ის ამტკიცებს, რომ Nvidia-ს მიერ თანამშრომლებისთვის აქციების გადაცემის პოლიტიკამ აქციონერებს 112.5 მილიარდი დოლარი დააკარგვინა, რაც „მფლობელთა შემოსავლებს 50%-ით ამცირებს“. მისი თქმით, ხელოვნური ინტელექტის კომპანიები ფინანსურ ანგარიშებს აყალბებენ, რადგან სწრაფად გაუფასურებადი აღჭურვილობის ამორტიზაციას ხელოვნურად აჭიანურებენ.

ბერი ასევე ეჭვქვეშ აყენებს Nvidia-ს პროდუქციაზე არსებულ მაღალ მოთხოვნას და მიიჩნევს, რომ ეს „მირაჟია“. მისი აზრით, მომხმარებლები, ანუ სხვა AI კომპანიები, შესყიდვებს „თავად დილერებისგან მიღებული დაფინანსებით“ ახორციელებენ, რაც დახურულ ფინანსურ სქემას ქმნის. ეს ბრალდებები იმდენად გახმაურდა, რომ Nvidia იძულებული გახდა, პასუხი გაეცა.

კომპანიამ უოლ სტრიტის ანალიტიკოსებს შვიდგვერდიანი მემორანდუმი გაუგზავნა, სადაც ნათქვამია, რომ ბერის გამოთვლები მცდარია. Nvidia-ს მტკიცებით, აქციონერების დანაკარგი 112.5 მილიარდის ნაცვლად 91 მილიარდი დოლარია, რადგან ბერიმ გათვლებში არასწორად შეიტანა გადასახადები. კომპანია ასევე ამტკიცებს, რომ მისი საკომპენსაციო პოლიტიკა სექტორის სტანდარტებს შეესაბამება.

ბერიმ განმარტა, რომ ის Nvidia-ს არა თაღლითურ კომპანია Enron-ს, არამედ 1990-იანი წლების ბოლოს Cisco-ს ადარებს. მაშინ Cisco-მ შექმნა ინფრასტრუქტურა, რომელიც იმ დროისთვის არავის სჭირდებოდა, რის გამოც მისი აქციების ფასი 75%-ით დაეცა. ბერის აზრით, Nvidia-ც ანალოგიური ბუშტის წინაშე დგას.

აღსანიშნავია, რომ ბერის რეპუტაცია არაერთგვაროვანია. 2008 წლის კრიზისის ზუსტი პროგნოზის შემდეგ, მან არაერთი წარუმატებელი ფსონი განათავსა, მათ შორის Tesla-ს აქციების ვარდნაზე, რის გამოც დიდი ფული დაკარგა. ამის გამო კრიტიკოსები მას „მუდმივ პესიმისტს“ (permabear) უწოდებენ.

ცოტა ხნის წინ ბერიმ თავისი საინვესტიციო ფირმა Scion Asset Management მარეგულირებლის ზედამხედველობიდან გაიყვანა, რათა თავისი აზრის თავისუფლად გამოხატვის საშუალება ჰქონოდა. მან შექმნა ფასიანი ბიულეტენი Substack-ზე, სახელწოდებით „გათავისუფლებული კასანდრა“, რომელსაც ერთ კვირაზე ნაკლებ დროში 90,000 გამომწერი შეემატა.

მთავარი კითხვა ახლა ასეთია: არის თუ არა ბერი უბრალოდ მაცნე, რომელიც გარდაუვალი კოლაფსის შესახებ გვაფრთხილებს, თუ მისი პოპულარობა და მზარდი აუდიტორია თავად გახდება იმ კრიზისის გამომწვევი მიზეზი, რომელსაც ის წინასწარმეტყველებს? ისტორიას ახსოვს მსგავსი შემთხვევები, როდესაც ავტორიტეტული კრიტიკოსის მიერ გამოთქმულმა ეჭვებმა კომპანიების (მაგალითად, Enron, Lehman Brothers) მიმართ ნდობა შეარყია და მათი დაშლა დააჩქარა.

თუ საკმარისი რაოდენობის ინვესტორი დაიჯერებს ბერის და Nvidia-ს აქციების გაყიდვას დაიწყებს, ფასის ვარდნა მის თეორიას დაადასტურებს, რაც კიდევ უფრო მეტ ინვესტორს უბიძგებს გაყიდვისკენ. ამ სცენარში Nvidia-ს დასაკარგი ძალიან ბევრი აქვს, მათ შორის 4.5 ტრილიონი დოლარის საბაზრო კაპიტალიზაცია, ხოლო ბერი მხოლოდ საკუთარ რეპუტაციას რისკავს.