მოსამართლემ xAI-ის წინააღმდეგ NAACP-ის სარჩელის განხილვა დაუშვა: დავა მონაცემთა ცენტრის დაბინძურებაზე გრძელდება

ფედერალურმა მოსამართლემ არ დააკმაყოფილა კომპანია xAI-ის შუამდგომლობა NAACP-ის (ფერადკანიანთა წინსვლის ეროვნული ასოციაცია) სარჩელის შეწყვეტის შესახებ. სარჩელი ილონ მასკის მფლობელობაში არსებულ კომპანიას ადანაშაულებს იმაში, რომ მან ვერ მოიპოვა საჭირო ნებართვები გაზის ტურბინების საექსპლუატაციოდ, რომლებიც მემფისის მახლობლად მდებარე Colossus-ის მონაცემთა ცენტრს ენერგიით ამარაგებს.

სამხრულიად სამხრეთის გარემოსდაცვითი სამართლის ცენტრმა (Southern Environmental Law Center), რომელიც NAACP-ის სახელით მოქმედებს, განაცხადა, რომ ხელოვნური ინტელექტის კომპანიამ „დაამონტაჟა და აამუშავა მინიმუმ 35 წვის ტურბინა და ჰაერის დაბინძურების სხვა წყაროები Colossus-ის ობიექტზე ისე, რომ არასოდეს მიუღია მშენებლობისწინა ან საექსპლუატაციო ნებართვები ჰაერის ხარისხის შესახებ“. კომპანიას ასევე ბრალად ედება „სუფთა ჰაერის შესახებ აქტის“ (Clean Air Act) დარღვევა.

თავის მხრივ, xAI ცდილობდა სარჩელის გაუქმებას იმ არგუმენტით, რომ ტურბინები გათავისუფლებულნი არიან ნებართვის მოპოვების ვალდებულებისგან, რადგან ისინი „მობილურ“ მოწყობილობებს წარმოადგენენ. კომპანია ასევე ამტკიცებდა, რომ მოსარჩელეებს არ გააჩნდათ სასამართლოში დავის უფლებამოსილება (standing).

მოსამართლის გადაწყვეტილება და სამართლებრივი არგუმენტები

მოსამართლე დებრა მ. ბრაუნმა თავის გადაწყვეტილებაში მკაფიოდ ჩამოაყალიბა მიზეზები, რის გამოც საქმის განხილვა გაგრძელდება:

„ვინაიდან მოსარჩელეებს აქვთ კანონით მინიჭებული უფლებამოსილება „სუფთა ჰაერის შესახებ აქტის“ საფუძველზე, ვინაიდან წვის ტურბინები არ წარმოადგენენ „მობილურ წყაროებს“ მისისიპის შტატის იმპლემენტაციის გეგმის მიხედვით და ვინაიდან მოქალაქეთა სარჩელის დებულება არ არღვევს კონსტიტუციის მე-2 მუხლს ან კერძო არადელეგირების დოქტრინას, მოსარჩელეთა პრეტენზიების განხილვა გაგრძელდება“

მოსამართლე ბრაუნმა განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმო xAI-ის მტკიცებას იმის შესახებ, რომ მსგავსი ტიპის სამოქალაქო სარჩელები არაკონსტიტუციურია. მან აღნიშნა, რომ ვინაიდან მოქალაქეები სარჩელს საკუთარი სახელით აღძრავენ და ითხოვენ სანქციებს მათთვის მიყენებული ზიანის გამოსასწორებლად, ისინი არ ახორციელებენ ფედერალური მთავრობის აღმასრულებელ ხელისუფლებას.

გარემოსდაცვითი აქტივისტების პოზიცია

NAACP-ის გარემოსდაცვითი და კლიმატური სამართლიანობის დირექტორმა, აბრე კონორმა, აღნიშნული გადაწყვეტილება შეაფასა, როგორც „კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი გამარჯვება xAI-ის პასუხისმგებლობის დაკისრების მცდელობაში“. აღსანიშნავია, რომ იუსტიციის დეპარტამენტის მსგავსი შუამდგომლობა სარჩელის შეწყვეტის შესახებ მიმდინარე თვის დასაწყისში ასევე უარყოფილ იქნა.

„სასამართლოებმა არაერთხელ უარყვეს xAI-ისა და იუსტიციის დეპარტამენტის მცდელობები, შეეწყვიტათ NAACP-ის საქმე „სუფთა ჰაერის შესახებ აქტის“ საფუძველზე. ამით დადასტურდა ჩვენი უფლება, ვიბრძოლოთ სამართლიანობისთვის იმ თემების სახელით, რომლებზეც დაბინძურება ახდენს გავლენას“, — განაცხადა კონორმა. „ჩვენი პოზიცია ნათელია: xAI-ს არ შეუძლია გაზის ტურბინების ამუშავება საჭირო ნებართვების გარეშე“.

მონაცემთა ცენტრების წინააღმდეგ მიმართული ფართო ტენდენცია

NAACP-ის სარჩელი იმ ფონზე გრძელდება, როდესაც საზოგადოებრივი აზრი მკვეთრად შეიცვალა მონაცემთა ცენტრების საზიანოდ. მაგალითად, ნიუ-იორკის შტატმა ახლახან დააწესა მორატორიუმი ახალი მონაცემთა ცენტრების მშენებლობაზე, ხოლო სხვა შტატებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობების ორგანოები მსგავსი ზომების მიღებას განიხილავენ.

ამგვარმა რეაქციამ აიძულა Amazon და Microsoft, დაედოთ პირობა, რომ შეწყვეტდნენ კონფიდენციალურობის ხელშეკრულებების (NDA) გამოყენებას სამთავრობო უწყებებთან ურთიერთობისას. ექსპერტების აზრით, ეს საკითხი შესაძლოა მნიშვნელოვანი ფაქტორი გახდეს აშშ-ის მოახლოებულ შუალედურ არჩევნებშიც.