მსოფლიო ლიდერებს ამერიკული AI სურთ, თუმცა მისი გათიშვის შესაძლებლობა აშფოთებთ

ოთხშაბათს გამართულ „დიდი შვიდეულის“ (G7) სამიტზე, მსოფლიო ლიდერებმა, მათ შორის საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა და ინდოეთის პრემიერ-მინისტრმა ნარენდრა მოდიმ, გამოთქვეს შეშფოთება იმის გამო, რომ ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა შესაძლოა ნებისმიერ დროს შეუწყვიტოს მათ ქვეყნებს წვდომა წამყვან ამერიკულ ხელოვნური ინტელექტის (AI) მოდელებზე.

სამუშაო სადილზე, რომელსაც G7-ის ლიდერებთან ერთად AI სექტორის წამყვანი პირები — Anthropic-ის აღმასრულებელი დირექტორი დარიო ამოდეი, OpenAI-ის ხელმძღვანელი სემ ალტმანი და პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი ესწრებოდნენ, მაკრონმა გააფრთხილა დამსწრეები, რომ თუ აშშ-ს შეეძლება „ერთ დღეს უბრალოდ გამორთოს ჩამრთველი“, ეს არა მხოლოდ ევროპელი მომხმარებლების ეკონომიკას დააზიანებს, არამედ თავად AI კომპანიებსაც მიაყენებს ზიანს.

ეს განცხადებები მოჰყვა ტრამპის ადმინისტრაციის გადაწყვეტილებას, რომელმაც ეროვნული უსაფრთხოების მოტივით Anthropic-ს თავისი უახლესი მოდელების — Mythos 5-ისა და Fable 5-ის ექსპორტი აუკრძალა. აღნიშნული ბრძანება მას შემდეგ გამოიცა, რაც Amazon-მა თეთრ სახლს მიაწოდა ინფორმაცია, რომ გარკვეული უსაფრთხოების ბარიერების გვერდის ავლით გამოყენება იყო შესაძლებელი. მიუხედავად იმისა, რომ კიბერუსაფრთხოების ექსპერტები ამტკიცებენ, რომ მსგავსი შესაძლებლობები სხვა თავისუფლად ხელმისაწვდომ მოდელებშიც (მათ შორის OpenAI-ის პროდუქტებში) არსებობს, Anthropic-ის მოდელები კვლავ დაბლოკილია.

დამოკიდებულების რისკები და ციფრული სუვერენიტეტი

აღნიშნულმა შემთხვევამ გამოააშკარავა რისკი, რომლის წინაშეც მრავალი საერთაშორისო კომპანია დგას: ნებისმიერმა ორგანიზაციამ თუ მთავრობამ, რომელიც ამერიკულ AI ინფრასტრუქტურაზეა დამოკიდებული, უნდა გაითვალისწინოს, რომ წვდომა შესაძლოა ერთ ღამეში გაუქმდეს ისეთი მიზეზების გამო, რომლებსაც მათ არც კი შეატყობინებენ. Financial Times-ის ინფორმაციით, პრემიერ-მინისტრმა მოდიმ ასევე გამოხატა შეშფოთება ტრამპის ნაბიჯის გამო და დასძინა, რომ დემოკრატიულ ქვეყნებს უნდა ჰქონდეთ შეუფერხებელი წვდომა საუკეთესო AI მოდელებზე კრიტიკული ინფრასტრუქტურის დასაცავად.

„Anthropic-ის მოდელებზე წვდომის ბოლოდროინდელი შეზღუდვა ადასტურებს იმას, რაც ჩვენ Cohere-ში ყოველთვის ვიცოდით: კომპანიებისა და დემოკრატიული ქვეყნების დამოკიდებულება რამდენიმე მსხვილ ტექნოლოგიურ გიგანტზე საფრთხეს უქმნის მათ მდგრადობას,“ — განაცხადა კანადური AI კომპანია Cohere-ის თანადამფუძნებელმა და აღმასრულებელმა დირექტორმა ეიდან გომესმა.

გომესის თქმით, ციფრული სუვერენიტეტი მხოლოდ საბაზრო კონკურენციას არ ეხება; საქმე ეხება იმას, თუ ვინ აკონტროლებს ფუნდამენტურ ტექნოლოგიას, რომელიც მომავალი ათწლეულების განმავლობაში განსაზღვრავს ეკონომიკურ და ეროვნულ უსაფრთხოებას.

„სანდო პარტნიორების“ სქემა

შეხვედრის დროს G7-ის ლიდერებმა ასევე განიხილეს „სანდო პარტნიორების“ სქემის შექმნა, რომელიც არაამერიკულ ქვეყნებს საშუალებას მისცემს, მიიღონ წვდომა Anthropic-ისა და OpenAI-ის მოწინავე მოდელებზე. ინიციატივის მიზანია ღია სავაჭრო ქსელის შენარჩუნება, რომელიც გვერდს აუვლის აშშ-ის შეზღუდვებს. ამ სქემაში ქვეყნები და კომპანიები „სანდო პარტნიორებად“ ჩაითვლებიან იმ შემთხვევაში, თუ ისინი მოდელებს ისეთი მეტოქეების წინააღმდეგ თავდაცვის გასაძლიერებლად გამოიყენებენ, როგორიცაა ჩინეთი.

ჯერჯერობით გაურკვეველია, რამდენად შორს წავა ეს სქემა ან იქნება თუ არა ის ეფექტური გამოსავალი პარიზული თუ ბანგალორული სტარტაპებისთვის, რომელთა პროდუქტებიც შესაძლოა გაფრთხილების გარეშე გაითიშოს. მიუხედავად ამისა, მაკრონმა აღნიშნა, რომ ვაშინგტონისთვის გონივრული იქნებოდა ასეთი ინიციატივის მხარდაჭერა და Mythos-ზე წვდომის უფრო ფართოდ უზრუნველყოფა. მისი თქმით, არავის მოუნდება ამერიკული AI-ის შეძენა, თუ არსებობს რისკი, რომ წვდომა ერთ ღამეში გაქრება.

ეს დისკუსია მიმდინარეობს იმ ფონზე, როდესაც ევროპა და სხვა ქვეყნები AI სუვერენიტეტისკენ ისწრაფვიან — რაც სულ უფრო რთული ხდება, რადგან ამერიკული მოდელები ტექნოლოგიურად წინ მიიწევენ და არავის სურს კონკურენციას ჩამორჩეს.