OpenAI-ის დასაქმების პრაქტიკა აშშ-ის იუსტიციის დეპარტამენტის მკაცრი ზედამხედველობის ქვეშ ექცევა

აშშ-ის იუსტიციის დეპარტამენტის სამოქალაქო უფლებების სამმართველომ ოთხშაბათს გამოაცხადა, რომ ხელოვნური ინტელექტის ლაბორატორია OpenAI და მისი ყოფილი შვილობილი კომპანია Statsig შეთანხმდნენ პირობებზე, რომლებიც სამი წლის განმავლობაში მათი დასაქმების პრაქტიკის სახელმწიფო ზედამხედველობას ითვალისწინებს. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოჰყვა ბრალდებებს, რომელთა თანახმადაც კომპანიები სხვადასხვა ტაქტიკას იყენებდნენ აშშ-ის მოქალაქეების დასაქმების ხელშესაშლელად იმ პოზიციებზე, რომლებსაც იმიგრანტი თანამშრომლები იკავებდნენ.

იუსტიციის დეპარტამენტის მტკიცებით, კომპანიები ხელოვნურად უშლიდნენ ხელს ადგილობრივ კანდიდატებს იმ ვაკანსიებზე განაცხადის შეტანაში, რომლებზეც დასაქმებული უცხოელი თანამშრომლებისთვის კომპანიები აშშ-ში მუდმივი ცხოვრების უფლების (ე.წ. „მწვანე ბარათის“) მოპოვებას ცდილობდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ კომპანიებს დანაშაული არ უღიარებიათ, ისინი დათანხმდნენ 3,2 მილიონი აშშ დოლარის გადახდას. აქედან 1,2 მილიონი დოლარი ჯარიმაა, ხოლო დარჩენილი 2 მილიონი დოლარი რესტიტუციის ფონდში მიიმართება იმ აშშ-ის მოქალაქეებისთვის, რომლებმაც ამ პოზიციებზე შეიტანეს განაცხადი და შესაძლოა ზიანი მიადგათ.

საიმიგრაციო კანონმდებლობის დარღვევის დეტალები

გამოძიების თანახმად, OpenAI-მ და Statsig-მა დაარღვიეს „იმიგრაციისა და მოქალაქეობის შესახებ კანონის“ (INA) დებულებები. კანონი მოითხოვს, რომ მუდმივი ბინადრობის ნებართვის (PERM) მოთხოვნამდე, კომპანიამ რეალურად უნდა ეძებოს კვალიფიციური აშშ-ის მოქალაქეები შესაბამის პოზიციებზე. იუსტიციის დეპარტამენტის განცხადებით, კომპანიები ამ მოთხოვნას გვერდს უვლიდნენ შემდეგი მეთოდებით:

• ვაკანსიები არ ქვეყნდებოდა საჯარო სამუშაო პლატფორმებზე;
• რეკლამები რადიოში გვიან ღამით გადიოდა;
• კანდიდატებისგან მოითხოვდნენ განაცხადების ქაღალდის ფორმატში წარდგენას ელექტრონული ფორმის ნაცვლად.

მიუხედავად იმისა, რომ საქმე ეხებოდა 10-ზე ნაკლებ ვაკანსიას, შეთანხმების ფარგლებში კომპანიებს დაეკისრათ ჯარიმის გადახდა და იუსტიციის დეპარტამენტის მხრიდან PERM-თან დაკავშირებული პოზიციების მუდმივი მონიტორინგი.

ზედამხედველობის პირობები და ანგარიშგება

სამწლიანი ზედამხედველობის პერიოდში კომპანიებს რამდენიმე მკაცრი ვალდებულება დაეკისრათ:

• PERM პოზიციებზე დასაქმების პოლიტიკის შემუშავება და მისი იუსტიციის დეპარტამენტთან შეთანხმება;
• წელიწადში ორჯერ ანგარიშების წარდგენა დეპარტამენტისთვის;
• ანგარიშებში დეტალურად უნდა აისახოს: რამდენი უცხოელი თანამშრომლისთვის მოითხოვეს ბინადრობის უფლება, რამდენი აშშ-ის მოქალაქე გამოიკითხა გასაუბრებაზე და სხვა სტატისტიკური მონაცემები.

კომპანიების ისტორია და კონტექსტი

OpenAI-მ ხელოვნური ინტელექტის ტესტირების კომპანია Statsig 2025 წლის სექტემბერში შეიძინა, მოგვიანებით კი, 2026 წლის მაისში, ბიზნესის ნაწილი გაასხვისა. თუმცა, იუსტიციის დეპარტამენტის განმარტებით, გამოძიება ორივე კომპანიის მიმართ დამოუკიდებლად დაიწყო ჯერ კიდევ 2025 წლის აგვისტოში, მათ გაერთიანებამდე. გამოძიება მოიცავდა OpenAI-ს ხუთ შემთხვევას 2023-2025 წლებში და ერთ შემთხვევას Statsig-ში.

იუსტიციის დეპარტამენტი აღნიშნავს, რომ ეს შეთანხმება არის ნაწილი ფართომასშტაბიანი კამპანიისა, რომელიც მიზნად ისახავს ტექნოლოგიური გიგანტების მხრიდან მსგავსი დარღვევების აღკვეთას. 1952 წელს მიღებული INA-ს კანონი ადრეც არაერთხელ გამოუყენებიათ სხვა ადმინისტრაციებს Big Tech კომპანიების წინააღმდეგ. მაგალითად, ბაიდენის ადმინისტრაციის დროს, მსგავსი შეთანხმებები გააფორმეს Facebook-მა და Apple-მა, თუმცა იმ შემთხვევებში იუსტიციის დეპარტამენტი ამტკიცებდა, რომ დარღვევები სისტემურ და მასშტაბურ ხასიათს ატარებდა.