რატომ იქცევა ყველა ავტომწარმოებელი ენერგეტიკულ კომპანიად?

თავდაპირველად Tesla, შემდეგ Ford, ახლა კი GM — როგორც ჩანს, ყველა ავტომწარმოებელს სურს ენერგიის შენახვის ბაზრის წილის მოპოვება. ამ ტენდენციის მიზეზი ნათელია: მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ში ელექტრომობილების (EV) გაყიდვების ზრდა შენელდა, დიდი ზომის სტაციონარული ბატარეების გაყიდვები ბოლო ორი წლის განმავლობაში გაორმაგდა და ეს პროცესი შეჩერებას არ აპირებს.

მიუხედავად იმისა, რომ გარკვეული სტიმულირების მექანიზმები შემცირდა, მზის ენერგიის ინდუსტრიის ასოციაცია (SEIA) პროგნოზირებს, რომ 2030 წლისთვის წლიური დანადგარების სიმძლავრე 110 გიგავატ-საათს (GWh) გადააჭარბებს, რაც დღევანდელ მაჩვენებელზე ორჯერ მეტია. „ამ ბაზარს დიდი პოტენციალი აქვს“, — განუცხადა TechCrunch-ს კურტ კელტიმ, GM-ის ბატარეებისა და მდგრადი განვითარების ვიცე-პრეზიდენტმა. GM-ს ენერგიის შენახვის სფეროში მუშაობის გამოცდილება ადრეც ჰქონდა, თუმცა ახლა კომპანიამ უფრო მასშტაბური ნაბიჯი გადადგა და ბაზარზე სრულიად ახალი, ნატრიუმ-იონური ბატარეების ტექნოლოგია გამოიტანა.

ენერგიის შენახვის ბაზრის სწრაფ ზრდას სამი ძირითადი ტენდენციის თანხვედრა განაპირობებს. ყველაზე აშკარა მიზეზი ხელოვნური ინტელექტის (AI) მომსახურებისთვის საჭირო მონაცემთა ცენტრების გაფართოებაა. მოსალოდნელია, რომ ათწლეულის ბოლოსთვის მონაცემთა ცენტრების ენერგომოხმარება თითქმის გასამმაგდება. ამასთანავე, ხდება ეკონომიკის მთელი სექტორების, მათ შორის ტრანსპორტის, წარმოებისა და გათბობა-კონდიცირების (HVAC) სისტემების ელექტრიფიკაცია. კელტის თქმით, მონაცემთა ცენტრები ზრდის მნიშვნელოვანი ნაწილია, თუმცა ბაზარი მათ გარეშეც აქტიურად ვითარდებოდა.

კონკურენცია და ბაზრის მოთამაშეები

ენერგიის შენახვის სფეროთი მხოლოდ ავტომწარმოებლები არ ინტერესდებიან. სტარტაპები დიდ ინვესტიციებს იზიდავენ ბაზრის წილის მოსაპოვებლად. მაგალითად, Base Power-მა ოქტომბერში 1 მილიარდი დოლარის მოზიდვა შეძლო ტექსასის ფარგლებს გარეთ გასაფართოებლად, ხოლო Lunar Energy-მ 232 მილიონი დოლარი მოიზიდა სახლის მფლობელებისთვის ბატარეების გასაყიდად. ზოგიერთი კომპანია, როგორიცაა Lightship, მიმართულებას იცვლის — ელექტრო მისაბმელიანი სახლების მწარმოებელი ახლა მობილურ ბატარეებს ყიდის სამშენებლო მოედნებისა და სხვა დროებითი ობიექტებისთვის.

ამ დროისთვის ბაზრის უდიდეს ნაწილს Tesla აკონტროლებს. გასულ წელს დამონტაჟებული 57 გიგავატ-საათიდან 82% სწორედ Tesla-ზე მოდიოდა. კომპანიის წლიური შემოსავალი ენერგიის გენერაციიდან და შენახვიდან 2023 წლის შემდეგ გაორმაგდა, რაც ძირითადად Megapack-ისა და Powerwall-ის ინსტალაციების დამსახურებაა. Tesla-ს მთლიანი მოგება ამ სეგმენტში დაახლოებით 30%-ია, რაც ორჯერ აღემატება ელექტრომობილების გაყიდვიდან მიღებულ მოგებას და მინიმუმ სამჯერ მეტია ტიპური ავტომწარმოებლის მარჟაზე. შედარებისთვის, GM-ის საშუალო მარჟა ბოლო 15 წლის განმავლობაში მხოლოდ 11%-ს ოდნავ აჭარბებდა.

GM-ის სტრატეგია და ნატრიუმ-იონური ტექნოლოგია

მიუხედავად ბაზრის პოტენციალისა, GM არ ჩქარობს. მათი პირველი ძირითადი პროდუქტი, ნატრიუმ-იონური ელემენტები, ათწლეულის ბოლომდე მზად არ იქნება. კელტი განმარტავს, რომ ისინი ქმნიან ელემენტების ოჯახს, რომელიც სპეციალურად ამ ბაზრისთვის იქნება შესაფერისი. ნატრიუმ-იონური ტექნოლოგიის უპირატესობები შემდეგია:

• დაბალი თვითღირებულება: მასალები იაფი და ხელმისაწვდომია.
• გაგრილების სისტემა: არ საჭიროებს აქტიურ გაგრილებას.
• გამძლეობა: უძლებს გაცილებით მეტ დამუხტვა-განმუხტვის ციკლს, ვიდრე ლითიუმ-იონური ბატარეები.
• მიწოდების ჯაჭვის დამოუკიდებლობა: ჩინეთს ჯერ არ აქვს მონოპოლია ნატრიუმ-იონური ბატარეების მასალებზე, განსხვავებით კობალტისაგან, რომლის მსოფლიო მარაგების დიდ ნაწილს ჩინური კომპანიები ამუშავებენ.

GM-ს შეეძლო უფრო მარტივი გზით წასულიყო და არსებული ლითიუმ-იონური ელემენტები გამოეყენებინა, როგორც ამას Tesla და Ford აკეთებენ. თუმცა, კომპანია კვლავ ოპტიმისტურად არის განწყობილი ელექტრომობილების მომავლის მიმართ და არ სურს ლითიუმ-იონური წარმოების სიმძლავრეების გადამისამართება, რათა EV ბაზრის ხელახალი გამოცოცხლების შემთხვევაში მომზადებული დახვდეს.

მომავლის პერსპექტივები და რისკები

ბაზრის გამოცოცხლება ნაწილობრივ თავად GM-ზეც შეიძლება იყოს დამოკიდებული. კომპანია ავითარებს ახალ ტექნოლოგიას — ლითიუმ-მანგანუმით მდიდარ (LMR) ბატარეებს, რომელთა დებიუტი 2028 წელს იგეგმება. LMR გვპირდება არსებული გარბენის შენარჩუნებას ელექტრომობილის ღირებულების 10%-ით შემცირების პარალელურად. ეს ელექტრომობილებს ფასით წიაღისეულ საწვავზე მომუშავე მანქანებთან გაათანაბრებს.

LMR-ის შემდეგ, ნატრიუმ-იონური ტექნოლოგია კიდევ ერთი გარდამტეხი ფაქტორი შეიძლება გახდეს. ჩინურმა ავტომწარმოებლებმა უკვე დაიწყეს მისი გამოყენება. ნატრიუმ-იონური ბატარეებით აღჭურვილი ელექტრომობილები უფრო მძიმეა და ნაკლები გარბენი აქვთ, თუმცა ისინი უფრო იაფია, ნაკლებად აალებადია და სწრაფი დამუხტვის პოტენციალი გააჩნიათ. ეს მათ მიმზიდველს ხდის დაბალბიუჯეტიანი ელექტრომობილებისთვის.

„არის თუ არა ეს სწორი ნაბიჯი ელექტრომობილებისთვის გრძელვადიან პერსპექტივაში? ეს ჯერ კიდევ გადასაწყვეტია. თუმცა, ეს გვაძლევს უპირატესობას — თუ ამ მიმართულებით წასვლას მოვინდომებთ, ეს ძალიან გაგვიადვილდება, რადგან კვლევებს მაინც ვატარებთ“, — აღნიშნავს კელტი.

რა თქმა უნდა, არსებობს რისკი, რომ AI ბუშტი გასკდეს, მონაცემთა ცენტრების მშენებლობა შეჩერდეს და GM-მა ეს ტალღა გამოტოვოს. თუმცა, პოლ მენსონი, GM-ის ენერგიის შენახვის კომერციალიზაციის დირექტორი, მიიჩნევს, რომ ფსონი ნატრიუმ-იონზე მაინც გაამართლებს: „არცერთი ბაზარი არ იზრდება უსასრულოდ. სწორედ ამიტომ უნდა გქონდეს საუკეთესო პროდუქტი. თუ საუკეთესო პროდუქტი გაქვს, ბაზრის შემცირებას მნიშვნელობა არ აქვს — შენ მაინც ლიდერი რჩები“.