რატომ ყიდიან AI სტარტაპები ერთსა და იმავე წილს ორ სხვადასხვა ფასად: ახალი სტრატეგია ვენჩურულ ბაზარზე

ხელოვნური ინტელექტის (AI) სექტორში კონკურენციის გამძაფრებასთან ერთად, სტარტაპების დამფუძნებლები და ვენჩურული კაპიტალისტები შეფასების ახალ მექანიზმებს მიმართავენ, რათა ბაზარზე დომინანტური პოზიციის ილუზია შექმნან. ბოლო დრომდე ყველაზე მოთხოვნადი კომპანიები დაფინანსების რამდენიმე რაუნდს მოკლე ინტერვალებით და მზარდი შეფასებებით ატარებდნენ. თუმცა, ვინაიდან მუდმივი ფონდების მოძიება დამფუძნებლებს პროდუქტის განვითარებას აწყვეტინებს, წამყვანმა ინვესტორებმა შეიმუშავეს ფასწარმოქმნის ახალი სტრუქტურა, რომელიც ორ ცალკეულ საინვესტიციო ციკლს ერთ რაუნდში აერთიანებს.

ამ სქემის გამოყენების ერთ-ერთი ბოლო მაგალითია სტარტაპ Aaru-ს Series A რაუნდი. სინთეტიკური მომხმარებლების კვლევის სტარტაპმა მოიზიდა დაფინანსება, რომელსაც Redpoint ხელმძღვანელობდა. The Wall Street Journal-ის ინფორმაციით, Redpoint-მა ინვესტიციის დიდი ნაწილი 450 მილიონი დოლარის შეფასებით განახორციელა. მოგვიანებით კი, იმავე რაუნდის ფარგლებში, ინვესტორმა შედარებით მცირე თანხა უკვე 1 მილიარდი დოლარის შეფასებით დაამატა. სხვა ვენჩურული ფონდებიც პროცესს სწორედ ამ 1-მილიარდიანი ნიშნულით შეუერთდნენ.

TechCrunch პირველი იყო, ვინც Aaru-ს დაფინანსების და მისი მრავალდონიანი შეფასების შესახებ ინფორმაცია გაავრცელა. ეს მიდგომა ისეთ პერსპექტიულ სტარტაპებს, როგორიცაა Aaru, საშუალებას აძლევს საკუთარ თავს „უნიკორნი“ (1 მილიარდ დოლარზე მეტად შეფასებული კომპანია) უწოდონ, მიუხედავად იმისა, რომ მათი წილის მნიშვნელოვანი ნაწილი გაცილებით დაბალ ფასად არის შეძენილი.

სტრატეგიული მიზნები და ბაზრის კონკურენცია

Primary Ventures-ის გენერალური პარტნიორი, ჯეისონ შუმანი აღნიშნავს, რომ ეს ტენდენცია ვენჩურული კაპიტალის ფირმებს შორის გარიგებების მოსაპოვებლად არსებულ უდიდეს კონკურენციაზე მიუთითებს. მისი თქმით, თუ საჯაროდ გაჟღერებული ციფრი შთამბეჭდავია, ეს კარგი სტრატეგიაა სხვა ინვესტორების დასაფრთხობად, რათა მათ ბაზრის მეორე და მესამე მოთამაშეების დაფინანსებისგან თავი შეიკავონ.

გიგანტური „სარეკლამო“ შეფასება ბაზრის ლიდერის აურას ქმნის, მიუხედავად იმისა, რომ წამყვანი ინვესტორის მიერ გადახდილი საშუალო ფასი რეალურად გაცილებით დაბალია. რამდენიმე ინვესტორმა TechCrunch-თან საუბარში დაადასტურა, რომ ბოლო დრომდე მათ არასოდეს შეხვედრიათ შემთხვევა, როდესაც წამყვანი ინვესტორი საკუთარ კაპიტალს ერთ რაუნდში ორ სხვადასხვა ფასად ყოფდა.

„თქვენ არ შეგიძლიათ ერთი და იგივე პროდუქტი ორ სხვადასხვა ფასად გაყიდოთ. ამის უფლებას თავს მხოლოდ ავიაკომპანიები აძლევენ“, — აცხადებს ვესლი ჩანი, FPV Ventures-ის თანადამფუძნებელი და მმართველი პარტნიორი.

ჩანი ამ ტაქტიკას ბაზარზე არსებული „ბუშტის“ სიმპტომად მიიჩნევს. ხშირ შემთხვევაში, დამფუძნებლები წამყვან ინვესტორებს ფასდაკლებას სთავაზობენ, რადგან მათი ჩართულობა ბაზრისთვის ძლიერი სიგნალია, რაც მომავალში ტალანტებისა და დამატებითი კაპიტალის მოზიდვას უწყობს ხელს.

სხვა მაგალითები და პრივილეგირებული ფასწარმოქმნა

კიდევ ერთი სტარტაპი, რომელმაც წამყვან ინვესტორს პრივილეგირებული ფასი შესთავაზა, არის Serval — ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული IT დახმარების პლატფორმა. The Wall Street Journal-ის თანახმად, მიუხედავად იმისა, რომ Sequoia-ს საწყისი შესვლის ფასი 400 მილიონი დოლარის შეფასებას ეფუძნებოდა, Serval-მა დეკემბერში გამოაცხადა, რომ მისმა 75-მილიონიანმა Series B რაუნდმა კომპანიის ღირებულება 1 მილიარდ დოლარამდე გაზარდა.

მაღალი საჯარო შეფასება ეხმარება კომპანიას კადრების აყვანასა და კორპორატიული კლიენტების მოზიდვაში, რომლებიც ასეთ სტარტაპს კონკურენტებზე უფრო მყარ პოზიციაში მყოფად აღიქვამენ. თუმცა, ეს სტრატეგია გარკვეულ რისკებსაც შეიცავს.

რისკები და სამომავლო გამოწვევები

მიუხედავად იმისა, რომ ამ სტარტაპების რეალური, საშუალო შეფასება 1 მილიარდ დოლარზე ნაკლებია, მათგან მოელიან, რომ მომდევნო რაუნდს საჯაროდ გაჟღერებულ ფასზე უფრო მაღალი ნიშნულით ჩაატარებენ. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მათ ე.წ. „დაბალი რაუნდი“ (down round) ელით, რაც დამსჯელი მექანიზმია. ჯეისონ შუმანის განმარტებით, ასეთ დროს დამფუძნებლები და თანამშრომლები კომპანიის საკუთრების უფრო მცირე პროცენტს ინარჩუნებენ, რაც ასევე აქვეითებს პარტნიორების, კლიენტებისა და მომავალი ინვესტორების ნდობას.

ჯეკ სელბი, Thiel Capital-ის მმართველი დირექტორი და Copper Sky Capital-ის დამფუძნებელი, აფრთხილებს სტარტაპებს, რომ ექსტრემალური შეფასებების დევნა სახიფათო თამაშია. ის იხსენებს 2022 წლის ბაზრის მტკივნეულ ვარდნას, როგორც გაკვეთილს: „თუ თავს ასეთ მაღალ ბაგირზე შეაყენებთ, იქიდან ჩამოვარდნა ძალიან ადვილია“.