რატომ ლიდერობს ჩინეთი ჰუმანოიდური რობოტების ბაზარზე: სტრატეგია, მიწოდების ჯაჭვი და მასშტაბირება

ჩინურმა ჰუმანოიდურმა რობოტებმა მსოფლიო ყურადღება გაზაფხულის ფესტივალის გალაზე კუნგ-ფუს ილეთების შესრულებით მიიპყრეს. ამავდროულად, ჩინური სმარტფონების მწარმოებელი კომპანია Honor ესპანეთში, MWC-ზე, თავისი პირველი ჰუმანოიდი რობოტის წარდგენას გეგმავს. რობოტიზაცია ჩინეთის „Made in China 2025“ გეგმის პრიორიტეტად ჯერ კიდევ წლების წინ გამოცხადდა, თუმცა თავდაპირველად აქცენტი ქარხნების ავტომატიზაციაზე კეთდებოდა და არა ჰუმანოიდებზე.

დღეს მულტიმოდალური ხელოვნური ინტელექტის სწრაფი განვითარება აჩქარებს ე.წ. „განხორციელებულ AI-ს“ (embodied AI) — ავტონომიურ მანქანებს, რომლებიც რეალურ სამყაროში ოპერირებენ. ოფიციალური პირების განცხადებით, ეს ტექნოლოგიური ნახტომი სამუშაო ძალის დეფიციტის აღმოფხვრასა და პროდუქტიულობის ზრდას შეუწყობს ხელს. ჰუმანოიდური რობოტების განვითარების ამ ადრეულ ეტაპზე ჩინური კომპანიები ამერიკელ კონკურენტებს როგორც სისწრაფით, ისე წარმოების მოცულობით უსწრებენ.

ერიკ შმიდტის ოფისის ჩინეთისა და AI პოლიტიკის ხელმძღვანელის, სელინა სიუს თქმით, ჩინეთს აქვს უფრო მძლავრი აპარატურული მიწოდების ჯაჭვი, რომელიც დიდწილად ელექტრომობილების (EV) სექტორის ბაზაზე განვითარდა — სენსორებიდან დაწყებული, ბატარეებით დასრულებული. მსოფლიოში უძლიერესი საწარმოო ბაზა კომპანიებს საშუალებას აძლევს, ბევრად უფრო სწრაფად განახორციელონ იტერაციები, ვიდრე დასავლელმა კონკურენტებმა. შედეგად, ჩინური რობოტები არა მხოლოდ უფრო იაფია, არამედ ბაზარზე ახალი მოდელების გამოშვებაც უფრო ოპერატიულად ხდება.

მაგალითად, წამყვანმა ჩინურმა მოთამაშემ, Unitree-მ, გასულ წელს დაახლოებით 36-ჯერ მეტი ერთეული გაყიდა, ვიდრე მისმა ამერიკელმა მეტოქეებმა — Figure-მა და Tesla-მ. Forbes-ის მონაცემებით, გასულ წელს ჰუმანოიდური რობოტების გლობალურმა მიწოდებამ მხოლოდ 13,317 ერთეული შეადგინა. ეს მცირე ბაზაა იმ ინდუსტრიისთვის, რომელიც ყოველწლიურად თითქმის გაორმაგდება და 2035 წლისთვის 2.6 მილიონ ერთეულს მიაღწევს. 2025 წლისთვის მიწოდების მოცულობით ლიდერობენ ჩინური კომპანიები: Agibot, Unitree, UBTech, Leju Robotics, Engine AI და Fourier Intelligence.

გადასვლა პრაქტიკულ გამოყენებაზე

ინდუსტრიაში ყველაზე დიდი ცვლილება ბოლო პერიოდში „დემო-ვერსიებით გამოწვეული აღფრთოვანებიდან“ „ოპერაციულ დანერგვაზე“ გადასვლაა. Galbot-ის სტრატეგიის ხელმძღვანელი, იული ჯაო აღნიშნავს, რომ მომხმარებლები სულ უფრო ხშირად კითხულობენ: შეუძლია თუ არა რობოტს სტაბილურად მუშაობა რეალურ გარემოში და ადამიანების რეალურად ჩანაცვლება? ჩინეთში ამ პრაქტიკულ მოთხოვნას სახელმწიფო პოლიტიკა და ინდუსტრიული სტრატეგიაც აძლიერებს, რაც ავტომატიზაციის განახლებას უწყობს ხელს.

მიუხედავად იმისა, რომ ჰუმანოიდურ სტარტაპებში ინვესტიციების ზრდამ პროგრესი დააჩქარა, ჯაოს აზრით, მდგრადი დანერგვა მხოლოდ მაშინ არის შესაძლებელი, როდესაც რობოტი წარმოებაში ან მომსახურების სფეროში განმეორებად და საიმედო ღირებულებას ქმნის. ჩინური რობოტების მწარმოებლები აქტიურად იზიდავენ კაპიტალს: Unitree-ს ღირებულება 3 მილიარდ დოლარად შეფასდა, Galbot-მა კი 300 მილიონ დოლარზე მეტი მოიზიდა, რამაც მისი ღირებულება ასევე 3 მილიარდ დოლარამდე გაზარდა.

ამერიკული კომპანიებიც ცდილობენ გასცდნენ ეფექტურ დემონსტრაციებს და ფოკუსირდნენ რეალურ გამოყენებაზე. მაგალითად, ამერიკული სტარტაპი Foundation 2027 წლის ბოლოსთვის 50,000 ჰუმანოიდი რობოტის აგებას გეგმავს. თუმცა, ჩინეთი უკვე მუშაობს როგორც ხელმისაწვდომ მასობრივ მოდელებზე, ისე მაღალტექნოლოგიურ აპლიკაციებზე ინდუსტრიულ, სამომხმარებლო და სარეაბილიტაციო სექტორებში.

დომინირების შემაფერხებელი ფაქტორები

მიუხედავად წარმატებისა, ჯერ კიდევ გაურკვეველია, სად დგანან ჩინური ფირმები AI სისტემებისა და პროგრამული უზრუნველყოფის კუთხით. ინდუსტრია დიდ იმედებს ამყარებს „ხედვა-ენა-მოქმედების“ (vision-language-action) და „სამყაროს მოდელებზე“ (world models), თუმცა ორივე ტექნოლოგია ადრეულ ეტაპზეა. ამჟამად Nvidia ლიდერობს პროგრამული უზრუნველყოფის სფეროში, რის გამოც ჩინური სტარტაპების უმეტესობა Nvidia-ს Orin ჩიპებს იყენებს, თუმცა ადგილობრივი მწარმოებლები საკუთარ ალტერნატივებზე მუშაობენ.

მთავარი გამოწვევაა რობოტის ფუნდამენტური მოდელების სწავლება, რათა მათ შეძლონ „შემდეგი ფიზიკური მდგომარეობის“ პროგნოზირება არაპროგნოზირებად გარემოში. განსხვავებით ენობრივი მოდელებისგან (LLM), რობოტებისთვის საჭირო მონაცემების მოპოვება ინტერნეტიდან შეუძლებელია. ამიტომ, კომპანიები ეყრდნობიან სიმულაციურ გარემოებს სინთეტიკური მონაცემების შესაქმნელად, თუმცა რეალური სამყაროს მონაცემები მაინც კრიტიკულად მნიშვნელოვანია.

„მონაცემთა დეფიციტის გამო, ჰუმანოიდები ჯერ კიდევ შორს არიან სრული ავტონომიისგან. აპარატურა ამჟამად უსწრებს პროგრამულ უზრუნველყოფას — რობოტის სხეული ბევრად უფრო მოქნილია, ვიდრე წლების წინ, მაგრამ მისი „ტვინი“ ჯერ კიდევ ჩანასახოვან მდგომარეობაშია“, — აღნიშნავენ ანალიტიკოსები.

უსაფრთხოება კიდევ ერთი ბარიერია. ერთმა გახმაურებულმა ინციდენტმაც კი შეიძლება საზოგადოების უარყოფითი რეაქცია გამოიწვიოს. სავარაუდოა, რომ ჰუმანოიდებზე მოთხოვნა პირველად შეზღუდულ სამუშაო სივრცეებში გაიზრდება, როგორიცაა ინდუსტრიული წარმოება, საწყობის ლოჯისტიკა და საცალო ვაჭრობა, სადაც ამოცანები განმეორებადია და პროცესები — მკაფიო.

სხვა მოთამაშეები აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონში

ჰუმანოიდების განვითარება მხოლოდ ორ ქვეყანას შორის რბოლა არ არის. იაპონიის რობოტიზაციის ეკოსისტემა 2027 წლისთვის მასობრივ წარმოებას უმიზნებს. იაპონია აქცენტს სიზუსტესა და მოწინავე კონტროლზე აკეთებს. ამ ქვეყნისთვის უნიკალური სფეროა ჰუმანოიდების გამოყენება ხანდაზმულთა მოვლაში. იაპონიაში რობოტების დანერგვას სამი ფაქტორი განაპირობებს: მუშახელის დეფიციტი, კულტურული ხედვა (რობოტები, როგორც მეგობრები) და დომინირება მიწოდების ჯაჭვის მრავალ ნაწილში.

Hyundai-ს Boston Dynamics-მა წარმოადგინა ახალი Atlas ჰუმანოიდი ქარხნებში გამოსაყენებლად, რომლის წარმოებაც 2028 წლისთვის წელიწადში 30,000 ერთეულს მიაღწევს. თუმცა, ჩინეთისთვის სახელმწიფო პოლიტიკა, ინდუსტრიული სტრატეგია და კერძო კაპიტალი ერთიანდება ქვეყნის რობოტიზაციის დასაჩქარებლად.

ჩინეთის ლიდერობა საუკეთესოდ აიხსნება „მასშტაბირების სისწრაფით“. ადგილობრივი ეკოსისტემა მთელ ციკლს — კვლევას, მიწოდების ჯაჭვს, წარმოებასა და დანერგვას — ერთიან მჭიდრო ციკლში აქცევს. ეს ნიშნავს, რომ ჩინურ კომპანიებს შეუძლიათ პროტოტიპიდან რეალურ დანერგვამდე ბევრად უფრო სწრაფად მივიდნენ და ისეთი ტემპით განვითარდნენ, რომლის გათანაბრებაც სხვაგან რთულია.