როდის გეგმავს ბირთვული სინთეზის ლიდერი სტარტაპი Commonwealth Fusion Systems აქციების საჯაროდ განთავსებას?

Commonwealth Fusion Systems (CFS) ბირთვული სინთეზის სფეროში ყველაზე მაღალდაფინანსებული სტარტაპია. ბოლო შვიდი წლის განმავლობაში კომპანიამ ინვესტორებისგან 4 მილიარდი დოლარი მოიზიდა, მათ შორის 1 მილიარდი დოლარი — ბოლო პერიოდში. CFS-ში მიმდინარე მოვლენები და ინდუსტრიის წყაროების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია მიანიშნებს, რომ სტარტაპი, შესაძლოა, უახლოეს ორ-სამ წელიწადში საფონდო ბირჟაზე გავიდეს.

ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნიშანი ამ მიმართულებით კომპანიის ახალ ფინანსურ დირექტორად (CFO) ლორენს კიმის დანიშვნაა. კიმს ამ პოზიციაზე მუშაობის შთამბეჭდავი გამოცდილება აქვს — ის ადრე ბიოტექნოლოგიურ გიგანტ Moderna-ში მუშაობდა, რომელსაც 2014 წელს შეუერთდა და 2018 წლის დეკემბერში მისი აქციების საჯარო განთავსებას (IPO) გაუწია ორგანიზება. მან კომპანიაში კიდევ წელიწადნახევარი დაჰყო, სანამ ბიოტექნოლოგიურ ინვესტიციებს დაუბრუნდებოდა.

კიმის თქმით, ის CFS-ში ბევრ ნაცნობ დეტალს ხედავს. „ბირთვული სინთეზი დღეს იქ არის, სადაც mRNA ტექნოლოგია ათი წლის წინ იყო: მეცნიერულად რეალური, კომერციულად ჯერ დაუმტკიცებელი და იმაზე ახლოს რეალიზაციასთან, ვიდრე საზოგადოებას ჰგონია“, — დაწერა მან LinkedIn-ის პოსტში.

მიუხედავად იმისა, რომ ბიოტექნოლოგიური სფეროდან ენერგეტიკაში გადასვლა უჩვეულოდ ჩანს, კიმი არ არის პირველი მაღალი რანგის მენეჯერი, რომელმაც ეს გზა გაიარა. მაგალითად, ერიკ ლანდერი, რომელიც ადამიანის გენომის პროექტს ხელმძღვანელობდა, Pacific Fusion-ის თანადამფუძნებელი და ამჟამინდელი აღმასრულებელი დირექტორია.

„ლორენსი გვთავაზობს უნიკალურ გამოცდილებას სრულიად ახალი, მისიაზე ორიენტირებული პროდუქტის მსოფლიოსთვის წარდგენაში, რომელიც გარღვევის მომტანი მეცნიერების, გეოპოლიტიკური აქტუალობისა და მასშტაბური, სწრაფი დანერგვის გზაჯვარედინზე დგას“, — განაცხადა კრისტინ დანმა, CFS-ის გარე კომუნიკაციების ხელმძღვანელმა.

რატომ შეიძლება მოხდეს IPO იმაზე ადრე, ვიდრე მოსალოდნელია?

მიუხედავად იმისა, რომ Moderna-ს IPO-მდე კიმის მისვლიდან ოთხნახევარი წელი დასჭირდა, არსებობს რამდენიმე არგუმენტი, რომელიც CFS-ის შემთხვევაში უფრო მოკლე ვადებზე მიანიშნებს:

• რეგულაციები და უსაფრთხოება: Moderna-ს პროდუქტები ადამიანის ჯანმრთელობას ეხება და ბაზარზე გასვლამდე FDA-ს ხანგრძლივი და ძვირადღირებული კლინიკური კვლევები სჭირდება. ბირთვული სინთეზის შემთხვევაში, კატასტროფული შეცდომების რისკი დაბალია. სინთეზის რეაქტორები ავარიის შემთხვევაში უბრალოდ წყვეტენ მუშაობას და არ დნებიან, რაც მათ ბირთვული დაყოფის (fission) რეაქტორებზე უსაფრთხოს ხდის. ამის გამო, ფედერალურმა რეგულატორებმა სინთეზის ინდუსტრიისთვის განსხვავებული გაიდლაინები შეიმუშავეს, რაც CFS-ს საკუთარი გეგმების მართვაში მეტ თავისუფლებას აძლევს.
• ტექნიკური პროგრესი: კომპანია სტაბილურად მიიწევს წინ თავისი სადემონსტრაციო რეაქტორის, Sparc-ის შექმნაში. თავდაპირველად მისი გაშვება 2025 წლისთვის იგეგმებოდა, თუმცა ახალი მიზანი მიმდინარე წლის ბოლოა. CFS იმედოვნებს, რომ მომავალ წელს Sparc მიაღწევს „სამეცნიერო გარღვევას“ (scientific breakeven) — მომენტს, როდესაც რეაქცია იმაზე მეტ ენერგიას გამოიმუშავებს, ვიდრე მისი დაწყებისთვის იყო საჭირო.
• კომერციული მასშტაბები: კომპანიამ უკვე დაიწყო მუშაობა კომერციული მასშტაბის ელექტროსადგურზე, სახელწოდებით Arc. შერჩეულია ადგილი ჩესტერფილდის ოლქში (ვირჯინიის შტატი) და დაწყებულია საჭირო ნებართვების მიღება. CFS გეგმავს, რომ Arc 2030-იანი წლების დასაწყისში აამუშაოს.

ბაზრის კონიუნქტურა და კონკურენცია

თუ CFS უახლოეს წლებში საჯარო გახდება, მას წინ კიდევ რამდენიმეწლიანი დიდი ხარჯები ელის. ამ კუთხით კიმის გამოცდილება ფასდაუდებელია, რადგან ის Moderna-ს სწორედ იმ პერიოდში მართავდა, როდესაც კომპანია ზარალზე მუშაობდა, სანამ COVID-19-ის პანდემიამ მას მოულოდნელი მოგება არ მოუტანა.

ხელოვნური ინტელექტის მონაცემთა ცენტრების ბუმი დღეს მსგავსი ტიპის მოვლენაა, რომელიც ენერგიაზე მოთხოვნას მკვეთრად ზრდის. ტექნოლოგიური კომპანიები მზად არიან ელექტროენერგია ნებისმიერ ფასად შეიძინონ. CFS-სთვის ეს კარგად არის ცნობილი — კომპანიამ თავისი პირველი ელექტროსადგურის გამომუშავებული ენერგიის ნახევარი უკვე მიჰყიდა Google-ს.

სხვა კონკურენტებიც არ აყოვნებენ: General Fusion-მა აქციები საჯაროდ SPAC გარიგების გზით მიმდინარე თვეში განათავსა, ხოლო TAE Technologies გეგმავს ბირჟაზე გასვლას Trump Media and Technology Group-თან შერწყმის გზით. IPO-ს შესაძლებლობების ფანჯარა მუდმივად ღია არ იქნება და CFS, სავარაუდოდ, შეეცდება ეს შანსი ხელიდან არ გაუშვას.

როდესაც პროდუქტს ჩვენს სტატიებში მოცემული ბმულების საშუალებით ყიდულობთ, შესაძლოა, მცირე საკომისიო დაგვერიცხოს. ეს გავლენას არ ახდენს ჩვენს სარედაქციო დამოუკიდებლობაზე.