როცა Google აღარ არის ზმნა: ძიება ინფრასტრუქტურად იქცევა

ხელოვნური ინტელექტის აგენტების დახვეწასა და სხვადასხვა პლატფორმებზე მათ გავრცელებასთან ერთად, ინფორმაციის აღმოჩენა სააბონენტო ჩვევად იქცევა, ხოლო ძიების პროცესი — დელეგირებულ დავალებად. მომხმარებელთა უმეტესობა ერთ დღეს უბრალოდ არ წყვეტს კონკრეტული პროდუქტის გამოყენებას; ისინი ტოვებენ მას მაშინ, როდესაც სამუშაო პროცესი (workflow) ზედმეტად დამღლელი ხდება.

განვიხილოთ ყოველდღიური მაგალითები: მოგზაურობის დაგეგმვა, ახალი ექიმის შერჩევა, სადაზღვევო პაკეტების შედარება, გრილის ყიდვა ან უცხო ქალაქში ერთი დღის გატარების დაგეგმვა. ადრე ამ ყველაფერს „ძიება“ ერქვა. ეს გულისხმობდა ტექსტის აკრეფას, შედეგების სკანირებას, უამრავი ტაბის გახსნას, მონაცემების გადამოწმებას, მოთხოვნის დაზუსტებას და ამ ციკლის გამეორებას მანამ, სანამ გადაწყვეტილების მისაღებად საკმარისი თავდაჯერებულობა არ გაჩნდებოდა. ეს ციკლი მომხმარებლის არჩევანი კი არა, შრომაა. ძიების სისტემები იმიტომ მუშაობდა, რომ ისინი ამ ტიპის შრომისთვის საუკეთესო ხელმისაწვდომი ინსტრუმენტი იყო და არა იმიტომ, რომ ადამიანებს ძიების შედეგების გვერდები განსაკუთრებით უყვართ.

ინტერნეტი ყოველთვის იყო დიდი, ქაოსური და მუდმივად ცვალებადი სივრცე. საძიებო სისტემებმა შექმნეს ინტერფეისი, რომელმაც ეს ქაოსი მართვადი გახადა. დიდი ხნის განმავლობაში ეს საკმარისი იყო, თუმცა ახლა ალტერნატივა იმდენად იხვეწება, რომ ჩვევების შეცვლას იწვევს. ეს არ არის არგუმენტი იმის შესახებ, რომ „Google განწირულია“. ძიება არ ქრება, თუმცა ძიების, როგორც აქტივობის, შთანთქმა ხდება. ეს არის ქცევითი ცვლილება, სადაც ადამიანები იხდიან იმაში, რომ აუთსორსზე გაიტანონ ის დამღლელი შუალედური ნაბიჯები, რომლებსაც ძიება ყოველთვის მოითხოვდა.

ერთადერთი მუდმივი ცვლილებაა

იმის გასაგებად, თუ რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი, საჭიროა ორი ნაცნობი მოდელის განხილვა, რომლებიც ჯერ ტექნოლოგიების მიღმა ჩნდება, შემდეგ ტექნოლოგიებში, ბოლოს კი — უშუალოდ ძიების სფეროში.

პირველი არის ფიზიკური სამყაროს მაგალითი. ბრენდი Cadillac წლების განმავლობაში ასოცირდებოდა „ასაკოვან მყიდველთან“. კომპანიამ მიზანმიმართულად დაიწყო ახალი პროდუქტების დანერგვა და პოზიციონირების შეცვლა ბრენდის იმიჯის ტრანსფორმაციისთვის. მარტივი დასკვნა იქნებოდა, რომ „ელექტრომობილები (EV) თანამედროვეა“, თუმცა რეალური გაკვეთილი სხვაა: როდესაც მყიდველთა ბაზა ბერდება, ბრენდი ან უნდა ადაპტირდეს, ან იქცეს „მემკვიდრეობის“ მქონე მარკად, რომელიც ნელ-ნელა კარგავს კულტურულ აქტუალობას. Cadillac-ის ელექტრომობილების სტრატეგია სწორედ მომხმარებელთა ასაკობრივი ტრენდების გათვალისწინებასა და აღქმის გადატვირთვას ემსახურება.

მეორე არის პროგრამული უზრუნველყოფის მაგალითი. Facebook-ის მიერ Instagram-ის შეძენა კლასიკური შემთხვევაა, როდესაც ბაზრის ლიდერი ხვდება, რომ ქცევის შემდეგი ციკლი არსებული პლატფორმის მცირე გაუმჯობესებით ვერ მოიგება. Instagram არ იყო უბრალოდ დამატებითი ფუნქცია; ეს იყო მოხმარების სრულიად განსხვავებული მოდელი — მობილურზე ორიენტირებული, კამერაზე დაფუძნებული და გათვლილი იმ მომხმარებლებისთვის, რომლებიც კონტენტს სხვანაირად აზიარებდნენ. Meta-ს 2012 წლის ფინანსურ ანგარიშში (10-K) Instagram აღწერილია, როგორც მობილური ფოტო-სერვისი, რომელიც გაზრდიდა ჩართულობას. ეს კორპორატიული ენა მალავდა მარტივ სიმართლეს: მათ იყიდეს მომხმარებლის ქცევის ცვლილება.

ეს ორი მაგალითი აჩვენებს, რომ სამომხმარებლო ჩვევები დროთა განმავლობაში იცვლება. როდესაც ჩვევა იცვლება, ბრენდები და სისტემები ან უნდა ადაპტირდნენ, ან დაკარგონ აქტუალობა და, საბოლოოდ, შემოსავალი.

ძიება, როგორც ჩვევა, საფრთხის წინაშეა

ძიება მსგავსი წნეხის ქვეშ იმყოფება, თუმცა ერთი განსხვავებით: მისი შემცვლელი სხვა საძიებო სისტემა კი არა, პერსონალური აგენტია. ეს აგენტი დგას მომხმარებელსა და ძიებას შორის, იყენებს ძიებას საჭიროებისამებრ და აბრუნებს გადაწყვეტილებებს და არა ბმულებს. როდესაც აგენტი ხდება ინტერფეისი, სამუშაო პროცესი იცვლება:

• მოთხოვნა ხდება საუბარი: მომხმარებლები წყვეტენ საკვანძო სიტყვების წერას და იწყებენ სასურველი შედეგების, შეზღუდვების, პრეფერენციებისა და კონტექსტის აღწერას. ეს ცვლის მომხმარებლის მიზანს „გვერდების პოვნიდან“ „გადაწყვეტილების მიღებაში დახმარებაზე“.
• საუბარი ხდება დელეგირება: ეს არის გარდამტეხი მომენტი. როგორც კი მომხმარებელს შეუძლია თქვას: „მიპოვე საუკეთესო ვარიანტი და მიჩვენე დადებითი და უარყოფითი მხარეები“, ის წყვეტს ტრადიციულ ბრაუზინგს. ეს უკვე დავალების მიცემაა. სისტემა აკეთებს შედარებასა და სინთეზს, რაც ადრე ადამიანის გონებაში, ათობით ტაბის დახმარებით ხდებოდა.
• დელეგირება ხდება გამოწერა (Subscription): როდესაც აგენტი საიმედოდ ზოგავს დროს, მისთვის საფასურის გადახდა ბუნებრივი ხდება. ადამიანები უკვე იხდიან კომფორტში ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში. OpenAI-ის ChatGPT Pro სწორედ ამის მაგალითია — ის სთავაზობს წვდომას საუკეთესო მოდელებზე, მოწინავე ფუნქციებსა და პრიორიტეტულ წვდომას რთული ამოცანების გადასაჭრელად.

რატომ ხდება ეს ახლა? სამი ძირითადი ძალა იყრის თავს:

1. მასშტაბი: ქცევის ცვლა ჩქარდება, როდესაც გამოყენება სოციალურად ჩვეულებრივ მოვლენად იქცევა. გავრცელებული ინფორმაციით, ChatGPT-ის კვირაში 800 მილიონზე მეტი აქტიური მომხმარებელი ჰყავს. ასეთი მასშტაბი აჩვევს ადამიანებს კითხვებზე პასუხების მისაღებად სასაუბრო ინტერფეისის გამოყენებას.
2. მეხსიერება: ტრადიციული ძიება პერსონალიზებულია, მაგრამ ხშირად კონტექსტს ივიწყებს. აგენტს კი შეუძლია დაიმახსოვროს პრეფერენციები, რაც ამცირებს განმეორებით შრომას. თუ სისტემას ახსოვს კონტექსტი, ის აღარ სვამს ერთსა და იმავე კითხვებს. მეხსიერება ასევე ქმნის „გადართვის ბარიერს“ — მომხმარებლები ეგუებიან მცირე ხარვეზებს, თუ ინსტრუმენტს მათი კონტექსტი ზუსტად ესმის.
3. აგენტები, როგორც პროდუქტის მიმართულება: სტრატეგიული დანიშვნები, როგორიცაა OpenAI-ის მიერ პიტერ სტაინბერგერის (OpenClaw-ის შემქმნელი) აყვანა პერსონალური აგენტების განვითარების სათავეში, მიუთითებს პრიორიტეტებზე. კომპანიები არ ქირაობენ სპეციალისტებს იმ მომავლისთვის, რომლის აქტიურ მშენებლობასაც არ აპირებენ.

ზედაპირები (Surfaces): ჩართულობის გაფართოება

კიდევ ერთი დამაჩქარებელი ფაქტორია ე.წ. „ზედაპირები“ — ნებისმიერი ადგილი, სადაც კითხვის დასმა იმდენად მარტივია, რომ ამას უფრო ხშირად ვაკეთებთ. რაც უფრო დაბალია ინტერაქციის ფასი, მით მეტ დელეგირებას ახდენს მომხმარებელი.

Meta-ს Ray-Ban სმარტ-სათვალეები ამის ნათელი მაგალითია. ხმოვანი ბრძანებებით პასუხების პოვნა, დარეკვა ან შეტყობინებების გაგზავნა პირდაპირ პროდუქტშია ინტეგრირებული. ასევე არსებობს ინფორმაცია Meta-ს გეგმებზე სმარტ-საათების შესახებ, რომლებიც აღჭურვილი იქნება AI ასისტენტით. ასისტენტების გავრცელება სხვადასხვა მოწყობილობაზე ნიშნავს, რომ ადამიანები აღარ ინახავენ კითხვებს მოგვიანებით; ისინი სვამენ მათ მომენტალურად, რაც ცვლის ინფორმაციის აღმოჩენის მოდელს.

სწორედ აქ ხდება იდეა — „ძიება ხდება ინფრასტრუქტურა“ — ხელშესახები. მაშინაც კი, როდესაც აგენტები დგანან მომხმარებელსა და ინტერნეტს შორის, საძიებო სისტემები კვლავ ასრულებენ უზარმაზარ სამუშაოს: ინდექსირებას, რანჟირებას, სპამისგან დაცვას. თუმცა, იცვლება მომხმარებლის გზა:

• ძველი ციკლი: მოთხოვნა → ძიება → სკანირება → დაწკაპუნება (Click) → გაცნობა → შედარება → გამეორება.
• აგენტის ციკლი: მოთხოვნა → დელეგირება → განხილვა → გადაწყვეტილება.

ეს შეკუმშვა ამცირებს ბრენდებთან შეხების წერტილებს და მომხმარებლის მიერ სხვადასხვა პერსპექტივის დამოუკიდებლად ძიების სიხშირეს. დარწმუნების პროცესი გვერდების თანმიმდევრობიდან გადადის ერთიან პასუხში, რომელიც სრულყოფილად აღიქმება.

SEO არ კვდება, ის იცვლება

ეს ცვლილება არ ნიშნავს, რომ SEO მკვდარია, თუმცა დანიშნულების ადგილი იცვლება. თუ აგენტი ასრულებს ძიების სამუშაოს, თქვენი ამოცანა აღარ არის მხოლოდ „კლიკის“ მოპოვება. მთავარი ხდება ის, რომ თქვენი კონტენტი შეირჩეს აგენტის მიერ მონაცემთა წყაროდ.

პრაქტიკაში ეს ნიშნავს:

• კონტენტის შექმნას, რომელიც ადვილად ამოსაცნობი, გამოსაყენებელი და სანდოა.
• მონაცემთა სტრუქტურირებას ისე, რომ სისტემებმა მარტივად შეძლონ ინფორმაციის ექსტრაქცია.
• ფაქტებისა და ობიექტების (entities) მკაფიო იდენტიფიცირებას.
• განსაკუთრებული ყურადღების მიქცევას გავრცელების არხებზე, რადგან მოწყობილობების ნაგულისხმევი ასისტენტები განსაზღვრავენ, თუ ვინ მოხვდება „ზედაპირზე“.

აგენტები პირველ რიგში გაიმარჯვებენ ისეთ კატეგორიებში, სადაც სამუშაო რუტინულია: შოპინგის შედარება, მოგზაურობის დაგეგმვა, ლოკალური სერვისების შერჩევა ან კარიერული ნაბიჯები. რა თქმა უნდა, აგენტები კვლავ უშვებენ შეცდომებს (ჰალუცინაციები), რაც გავლენას ახდენს მათი დანერგვის სისწრაფეზე მაღალი პასუხისმგებლობის სფეროებში. თუმცა, მომხმარებლები ახალ სამუშაო პროცესებს ჯერ იქ ითვისებენ, სადაც რისკი მცირეა, ხოლო საიმედოობის ზრდასთან ერთად გამოყენების არეალსაც აფართოებენ.

ძიება კვლავ იარსებებს, თუმცა ის აღარ იქნება ადგილი, სადაც მომხმარებლის ძირითადი გზა გადის. ის გადაინაცვლებს ფონურ რეჟიმში და გახდება ინფრასტრუქტურა, რომელსაც უფრო ჭკვიანი, პერსონალიზებული აგენტები გამოიყენებენ.