სამხრეთკორეულმა კოსმოსურმა სტარტაპმა Unastella-მ $24 მილიონი მოიზიდა: აზიური რბოლა ორბიტისთვის

იმ ფონზე, როდესაც SpaceX ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური IPO-სთვის ემზადება, ახალი თაობის რაკეტმზიდების შესაქმნელად ბრძოლა სულ უფრო მძაფრდება. ამ პროცესში აზია აქტიურად ერთვება: ავსტრალიის, ინდოეთის, იაპონიისა და სამხრეთ კორეის სტარტაპები ცდილობენ დაიმკვიდრონ ადგილი ბაზარზე, სადაც დიდი ხნის განმავლობაში აშშ და ჩინეთი დომინირებდნენ.

ერთ-ერთი ასეთი მოთამაშეა ოთხი წლის წინ დაარსებული სამხრეთკორეული სტარტაპი Unastella, რომელმაც ახლახან B სერიის დაფინანსების რაუნდში $24 მილიონი მოიზიდა. ამით კომპანიის მთლიანმა კაპიტალმა $44 მილიონს მიაღწია. აღსანიშნავია, რომ 2025 წლის მაისში კომპანიამ სამხრეთ კორეის ტერიტორიიდან საკუთარი რაკეტა, UNA EXPRESS-I, წარმატებით გაუშვა.

სეულში ბაზირებული სტარტაპი საკუთარ რაკეტმზიდებსა და ძრავებს ავითარებს, საწყის ეტაპზე კი აქცენტს მცირე თანამგზავრების გაშვების სერვისებზე აკეთებს. როგორც კომპანიის დამფუძნებელმა და აღმასრულებელმა დირექტორმა, ჯეი პარკმა განაცხადა, Unastella-ს უახლოესი მიზანი ორბიტალური გაშვებების მეშვეობით ტექნოლოგიისა და ბიზნეს მოდელის ვალიდაციაა, გრძელვადიან პერსპექტივაში კი განიხილება ეკიპაჟიანი სუბორბიტალური კოსმოსური ფრენები.

ტექნოლოგიური მიდგომა და ეფექტურობა

Unastella იყენებს ნავთისა და თხევადი ჟანგბადის ძრავის სისტემას — ეს არის რაკეტმშენებლობის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე გამოცდილი კომბინაცია, რომელსაც SpaceX-ის Falcon სერიის რაკეტებიც იყენებენ. გარდა ამისა, კომპანიამ ტრადიციული ტურბო ტუმბო ჩაანაცვლა ელექტროძრავის ტუმბოთი (electric motor pump). ეს არის უფრო მარტივი და იაფი ალტერნატივა, რომლის ეფექტურობაც Rocket Lab-მა ფრენების დროს უკვე დაადასტურა.

ამ მიდგომას თავისი უარყოფითი მხარეც აქვს: ელექტროძრავის ტუმბოები უფრო მძიმეა, რაც იმას ნიშნავს, რომ რაკეტაში თანამგზავრებისთვის ნაკლები ადგილი რჩება. თუმცა, პარკის განმარტებით, ეს გააზრებული გადაწყვეტილებაა. მისი თქმით, Unastella არ არის მხოლოდ კვლევითი ჯგუფი, რომელიც ყველაზე შთამბეჭდავი რაკეტის შექმნას ცდილობს; ისინი კომერციული კომპანიაა, რომლის მიზანიც ბაზარზე სწრაფი გასვლაა.

კომპანია ყველა პროცესს — დიზაინს, წარმოებას, სახმელეთო ოპერაციებსა და ფრენის მონაცემების დამუშავებას — შიდა რესურსებით მართავს. გასულ წელს განხორციელებული UNA EXPRESS-I-ის გაშვება იყო მთლიანი სისტემის პირველი რეალური გამოცდა სრული ციკლით.

დამფუძნებლის გამოცდილება და სამომავლო გეგმები

ჯეი პარკმა მთელი კარიერა სარაკეტო ძრავებზე მუშაობას დაუთმო. Unastella-ს დაარსებამდე ის მუშაობდა სამხრეთ კორეის პირველი ეროვნული ორბიტალური რაკეტის, Nuri-ს წვის სისტემებზე, რომელიც კორეის აეროკოსმოსური კვლევების ინსტიტუტმა (KARI) შექმნა. მოგვიანებით ის ბერლინში, გერმანიის აეროკოსმოსურ ცენტრში მუშაობდა ევროპული რაკეტმზიდების ძრავებზე, კორეაში დაბრუნების შემდეგ კი საკუთარი სტარტაპის შექმნა გადაწყვიტა.

მიუხედავად იმისა, რომ Unastella-ს ჯერ შემოსავალი არ აქვს, ინვესტორები ენდობიან კომპანიის სტრატეგიას. B სერიის რაუნდს Altos Ventures-მა უხელმძღვანელა, რომელშიც ასევე მონაწილეობდნენ Korea Development Bank, Strong Ventures, Hana Ventures და სხვები.

მომავალი წლისთვის დაგეგმილია UNA EXPRESS-II-ის გაშვება, რაც კომპანიისთვის უმნიშვნელოვანესი ეტაპია. 100 კილომეტრიანი სიმაღლის მიღწევა იქნება გარდამტეხი მომენტი, რაც გზას გაუხსნის პარტნიორობას სამხრეთ კორეის მსხვილ აეროკოსმოსურ და თავდაცვის კომპანიებთან.

ბაზრის დინამიკა და კონკურენცია

22 თანამშრომლისგან შემდგარმა სტარტაპმა უკვე ჩამოაყალიბა მყარი ინსტიტუციური კავშირები. კორეის ეროვნულმა კოსმოსურმა სააგენტომ გარკვეული კომპონენტები უკვე გამოსცადა UNA EXPRESS-I-ზე, ხოლო KARI-მ კომპანიას ელექტროძრავის ტუმბოს ტექნოლოგია გადასცა.

გლობალური კოსმოსური გაშვებების ბაზარი, რომელიც 2023 წელს დაახლოებით $15 მილიარდად იყო შეფასებული, 2030 წლისთვის, სავარაუდოდ, $41 მილიარდამდე გაიზრდება. სამხრეთ კორეის კომერციული სექტორი ჯერ კიდევ ადრეულ ეტაპზეა, თუმცა კონკურენცია უკვე შესამჩნევია:

• Hanwha Aerospace: ქვეყნის უმსხვილესმა თავდაცვის კონგლომერატმა გასულ წელს სახელმწიფო რაკეტა Nuri-ზე სრული ტექნოლოგიური უფლებები მოიპოვა.
• Innospace: სტარტაპი, რომელიც კორეის საფონდო ბირჟაზეა წარმოდგენილი და უკვე განახორციელა სუბორბიტალური გაშვება.
• Perigee Aerospace: კომპანია, რომელიც Blue Whale-ის ტიპის რაკეტას ავითარებს.

ჯერჯერობით არცერთ კერძო სამხრეთკორეულ კომპანიას არ განუხორციელებია კომერციული ორბიტალური გაშვება. თუმცა, კორეის კოსმოსურმა სააგენტომ (KASA), რომელიც 2024 წელს დაარსდა, $266 მილიონის ინვესტიცია გამოყო ინფრასტრუქტურის მოსაწყობად, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ სახელმწიფო ფსონს კერძო სექტორზე ჩამოდის.

რეგიონული კონტექსტი

კონკურენცია კორეის ფარგლებს გარეთაც დიდია. აზიაში ჩინეთი ლიდერობს ისეთი კომპანიებით, როგორიცაა Galactic Energy, LandSpace და iSpace. იაპონიის H3 რაკეტამ, რომელიც JAXA-სა და Mitsubishi-ს ერთობლივი პროექტია, პირველი წარმატებული ფრენა 2024 წელს შეასრულა. ავსტრალიაში Gilmour Space-მა წელს პირველი ორბიტალური გაშვება სცადა. ამ ფონზე Rocket Lab რჩება ერთადერთ აზიური ფესვების მქონე კომპანიად (დაარსდა ახალ ზელანდიაში, ამჟამად Nasdaq-ზეა), რომელმაც კომერციულად სიცოცხლისუნარიანი ბიზნესი შექმნა.