შეძლებს თუ არა AI ინდუსტრია მონაცემთა ცენტრების მოწინააღმდეგეების დარწმუნებას კონფიდენციალურობის ხელშეკრულებებზე უარის თქმით?

Amazon-მა, Microsoft-ის მაგალითის მსგავსად, განაცხადა, რომ ადგილობრივ ხელისუფლებასთან მონაცემთა ცენტრების მშენებლობის თაობაზე მოლაპარაკებებისას კონფიდენციალურობის ხელშეკრულებებს (NDA) აღარ გამოიყენებს. ეს გადაწყვეტილება კომპანიის ვრცელი ბლოგპოსტის ნაწილია, სადაც Amazon ცდილობს დაამტკიცოს, რომ მონაცემთა ცენტრები რეალურად სასარგებლოა ადგილობრივი თემებისთვის.

ტექნოლოგიური ინდუსტრიის ამ ნაბიჯს ექსპერტები სკეპტიკურად უყურებენ. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო დროს მონაცემთა ცენტრების მშენებლობაზე მორატორიუმების ტალღა შეინიშნება, ბევრი მათგანი მხოლოდ ერთი ან ორი წლით არის დაწესებული. იმის გათვალისწინებით, რომ ამ ცენტრების ექსპლუატაციაში შესვლას ხშირად სამიდან ხუთ წლამდე სჭირდება, გაურკვეველია, რამდენად ექნება ამ შეზღუდვებს გრძელვადიანი ეფექტი. თუმცა, ინდუსტრიის წარმომადგენლების ქმედებები მიანიშნებს, რომ ისინი საზოგადოებრივი წინააღმდეგობით ნამდვილად შეშფოთებულნი არიან.

კომუნიკაციის პრობლემა და საიდუმლო მოლაპარაკებები

ექსპერტების აზრით, საზოგადოების მხრიდან მზარდი უკმაყოფილების ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი ინდუსტრიის მხრიდან არასწორი კომუნიკაციაა. ხელოვნური ინტელექტისა და მონაცემთა ცენტრების გარშემო არსებული დაპირისპირება აჩვენებს, რომ ტექნოლოგიური კომპანიები ვერ ახერხებენ საკუთარი საქმიანობის მნიშვნელობის ადეკვატურად განმარტებას. ბევრი ადამიანისთვის რთულია იმის წარმოდგენა, თუ რა პრაქტიკული სარგებელი შეიძლება მოუტანოს მათ ამ ინფრასტრუქტურამ.

შონ ო’კეინი აღნიშნავს, რომ პრობლემის სათავე ხშირად სწორედ მოლაპარაკებების გასაიდუმლოებაშია. მოსახლეობას აწუხებს ისეთი საკითხები, როგორიცაა უძრავი ქონების ფასების შესაძლო ცვლილება, ელექტროენერგიის გადასახადების ზრდა და წყლის რესურსების მოხმარება. როდესაც პროექტები ფარულად განიხილება, ეს ეჭვებს კიდევ უფრო ამძაფრებს. ხშირად საზოგადოებამ იცის, რომ მონაცემთა ცენტრი შენდება, მაგრამ წარმოდგენა არ აქვს, ვინ იქნება მისი რეალური მფლობელი ან მომხმარებელი.

„ტექნოლოგიურ ინდუსტრიაში ეს ძველი პრობლემაა. 2010-იანი წლების შუა პერიოდში, როდესაც Uber სწრაფად ფართოვდებოდა, კომპანია ხშირად იყენებდა ამ ტაქტიკას ადგილობრივ ხელისუფლებასთან ურთიერთობისას. მაგალითად, ორლანდოს მახლობლად მდებარე ერთ-ერთ ქალაქში Uber საიდუმლოდ აწარმოებდა მოლაპარაკებებს საგადასახადო სუბსიდიებზე. საიდუმლოება კომპანიას საშუალებას აძლევდა, იმაზე მეტი მოეთხოვა, ვიდრე საჯარო განხილვის შემთხვევაში გაბედავდა“ - აღნიშნავს ო’კეინი.

მორატორიუმები და პოლიტიკური წინააღმდეგობა

რებეკა ბელანი ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, თუ რამდენად შეძლებს ადგილობრივი თემების წინააღმდეგობა ინფრასტრუქტურის მშენებლობის შეფერხებას ან შეჩერებას. მორატორიუმები მრავალ ქალაქში, მათ შორის სან-ფრანცისკოშიც დაწესდა, თუმცა მათი ხანმოკლე ვადები კითხვის ნიშნებს აჩენს. მშენებლობის პროცესი ისედაც ფერხდება სხვადასხვა მიზეზით, იქნება ეს ზონირების საკითხები თუ დაფინანსება.

ნიუ-იორკის შტატში მოქმედებს ერთწლიანი მორატორიუმი მსხვილი პროექტების ნებართვებზე, რაც გარემოზე ზემოქმედების შეფასების დასრულებამდე გაგრძელდება. ხელისუფლება ამას ხშირად ასე აფორმებს: „ჩვენ არ ვამბობთ, რომ მონაცემთა ცენტრები ცუდია, უბრალოდ დრო გვჭირდება შესასწავლად“. ეს მათ საშუალებას აძლევს, მოგვიანებით პროექტს მწვანე შუქი აუნთონ.

გამჭვირვალობა, როგორც პირველი ნაბიჯი

Microsoft-მა წლის დასაწყისში უკვე განაცხადა NDA-ებზე უარის თქმის შესახებ. მიუხედავად იმისა, რომ საიდუმლოების გაუქმება ავტომატურად არ ნიშნავს ოპონენტების მხარდაჭერის მოპოვებას, ეს დიალოგის დაწყების აუცილებელი პირობაა. საზოგადოების მთავარი არგუმენტი ხშირად სწორედ ისაა, რომ მათ არ იციან, რა შენდება მათ მეზობლად ფარული გარიგებების შედეგად.

კომუნიკაციის კრიზისი და ტესლას მაგალითი

ტექნოლოგიური ინდუსტრია ამჟამად „პირდაპირი კომუნიკაციის“ ეპოქაში ცხოვრობს, სადაც ბევრი მიიჩნევს, რომ მედიასთან ურთიერთობა საჭირო აღარ არის. თუმცა, AI-სა და მონაცემთა ცენტრების გარშემო არსებული დაპირისპირება საპირისპიროზე მეტყველებს. კომპანიები ვერ ხსნიან, რატომ არის მათი ტექნოლოგია სასარგებლო რიგითი ადამიანისთვის.

ამის ნათელი მაგალითია Tesla. ერთი წელი გავიდა მას შემდეგ, რაც კომპანიამ თავისი მისია „მდგრადი სიუხვიდან“ (sustainable abundance) „საოცარ სიუხვედ“ (amazing abundance) გადააკეთა. მიუხედავად მრავალგვერდიანი დოკუმენტებისა, კომპანიას დღემდე არ აქვს ჩამოყალიბებული ამ ტერმინის ზუსტი განმარტება. ილონ მასკის ყველაზე დიდი გულშემატკივრებიც კი აკრიტიკებენ Tesla-ს კონკრეტიკის ნაკლებობის გამო და მის განცხადებებს „ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებულ აბსურდს“ ადარებენ.

წარსულში ინდუსტრია ცდილობდა საზოგადოებისთვის შთაეგონებინა, რომ AI-ზე დაფუძნებული მომავალი გარდაუვალია და მასთან შეგუება აუცილებელია. თუმცა, არსებული დაბრკოლებები აჩვენებს, რომ კომპანიებს ახლა რეალური არგუმენტების მოყვანა მოუწევთ. მათ აღარ შეუძლიათ უბრალოდ თქვან: „ეს მომავალია, გაჩუმდით“. Tesla-ს შემთხვევაშიც კი, მომხმარებლები მხოლოდ ავტომობილებს კი არ ყიდულობენ, არამედ საზოგადოების გარდაქმნის ხედვას, რომელსაც მათ კომპანია სთავაზობს.