სტენფორდის ანგარიში: ხელოვნური ინტელექტის ექსპერტებსა და საზოგადოებას შორის აზრთა სხვაობა სულ უფრო ღრმავდება

სტენფორდის უნივერსიტეტის ხელოვნური ინტელექტის ინდუსტრიის ყოველწლიური ანგარიშის თანახმად, რომელიც ორშაბათს გამოქვეყნდა, ტექნოლოგიის შესახებ ექსპერტებისა და საზოგადოების მოსაზრებები სულ უფრო მეტად შორდება ერთმანეთს. ანგარიშში ხაზგასმულია ხელოვნური ინტელექტის (AI) ირგვლივ მზარდი შფოთვა, განსაკუთრებით აშშ-ში, სადაც მოსახლეობა შეშფოთებულია ტექნოლოგიის გავლენით ისეთ მნიშვნელოვან სფეროებზე, როგორიცაა დასაქმება, სამედიცინო მომსახურება და ეკონომიკა.

ნეგატიური განწყობების ზრდაში წამყვან როლს „Z თაობა“ ასრულებს, რასაც Gallup-ის ბოლო გამოკითხვაც ადასტურებს. კვლევამ აჩვენა, რომ ახალგაზრდებში იმედგაცრუება და ბრაზი იმატებს, მიუხედავად იმისა, რომ ამ დემოგრაფიული ჯგუფის დაახლოებით ნახევარი ხელოვნურ ინტელექტს ყოველდღიურად ან ყოველკვირეულად იყენებს. ტექნოლოგიურ სექტორში მომუშავეთათვის საზოგადოების ასეთი მკვეთრი რეაქცია მოულოდნელი აღმოჩნდა.

ხელოვნური ინტელექტის სფეროს ლიდერები ძირითადად ორიენტირებულნი არიან „ზოგადი ხელოვნური ინტელექტის“ (AGI) მართვაზე — ეს არის თეორიული სუპერინტელექტი, რომელსაც ადამიანის მსგავსად ნებისმიერი დავალების შესრულება და დამოუკიდებელი აზროვნება შეეძლება. თუმცა, რიგითი მოქალაქეებისთვის გაცილებით მნიშვნელოვანია ისეთი პრაქტიკული საკითხები, როგორიცაა ხელფასების შენარჩუნება და ენერგოხარჯების შესაძლო ზრდა მონაცემთა დამუშავების ცენტრების მშენებლობის გამო.

სოციალური დაპირისპირება და ონლაინ რეაქციები

ეს უფსკრული განსაკუთრებით თვალსაჩინო გახდა OpenAI-ის აღმასრულებელი დირექტორის, სემ ოლტმენის სახლზე ბოლოდროინდელი თავდასხმებისადმი ონლაინ რეაქციებში. X-ზე (ყოფილი Twitter) გამოქვეყნებულ პოსტებში ინსაიდერებმა გაოცება გამოხატეს Instagram-ის კომენტარების გამო, სადაც მომხმარებლები ოლტმენის სახლზე თავდასხმას ამართლებდნენ. ზოგიერთი კომენტარი თავისი შინაარსით ჰგავდა იმ განწყობებს, რომლებიც 2024 წელს United Healthcare-ის დირექტორის მკვლელობისა და Kimberly-Clark-ის საწყობის გადაწვის შემთხვევების დროს გავრცელდა. ბოლო შემთხვევა მუშაკის მხრიდან „ღირსეული ანაზღაურების“ არქონით იყო გამოწვეული, ზოგიერთი კომენტარი კი რევოლუციური ქმედებებისკენ მოწოდებასაც კი შეიცავდა.

სტატისტიკური მონაცემები და ექსპერტთა ხედვა

სტენფორდის ანგარიში აჯამებს სხვადასხვა წყაროდან მიღებულ მონაცემებს საზოგადოებრივი განწყობების შესახებ. მაგალითად, Pew Research-ის მონაცემებით, ამერიკელების მხოლოდ 10% გრძნობს უფრო მეტ ენთუზიაზმს, ვიდრე შეშფოთებას AI-ის ყოველდღიურ ცხოვრებაში გამოყენების გამო. ამის საპირისპიროდ, AI ექსპერტების 56%-ს სჯერა, რომ მომდევნო 20 წლის განმავლობაში ტექნოლოგიას აშშ-ზე დადებითი გავლენა ექნება.

ექსპერტებისა და საზოგადოების აზრი მკვეთრად განსხვავდება კონკრეტულ სფეროებშიც:

• მედიცინა: ექსპერტების 84% მიიჩნევს, რომ AI დადებითად იმოქმედებს სამედიცინო მომსახურებაზე, მაშინ როცა ამ მოსაზრებას საზოგადოების მხოლოდ 44% იზიარებს.
• დასაქმება: ექსპერტების 73% ოპტიმისტურადაა განწყობილი AI-ის გავლენაზე სამუშაო პროცესზე, საზოგადოებაში კი ეს მაჩვენებელი მხოლოდ 23%-ია.
• ეკონომიკა: ექსპერტების 69% დადებით შედეგებს ელის, საზოგადოების კი — მხოლოდ 21%.

Pew Research-ის სხვა მონაცემებით, ამერიკელების თითქმის ორი მესამედი (64%) ფიქრობს, რომ ხელოვნური ინტელექტი მომდევნო 20 წელიწადში სამუშაო ადგილების შემცირებას გამოიწვევს. ექსპერტები ამ საკითხში გაცილებით ნაკლებ პესიმისტურები არიან.

რეგულირება და ნდობა

რეგულაციების კუთხით, აშშ-ში მთავრობისადმი ნდობა ყველაზე დაბალია სხვა ქვეყნებთან შედარებით და მხოლოდ 31%-ს შეადგენს. Ipsos-ის მონაცემებით, რომლებიც სტენფორდის ანგარიშშია მოყვანილი, სინგაპური ამ მაჩვენებლით პირველ ადგილზეა (81%).

კიდევ ერთი კვლევა, რომელიც რეგულაციებს შტატების დონეზე განიხილავს, აჩვენებს, რომ ქვეყნის მასშტაბით რესპონდენტთა 41% მიიჩნევს, რომ ფედერალური რეგულაციები არასაკმარისია, ხოლო 27%-ის აზრით, ისინი ზედმეტად მკაცრია.

გლობალური ტენდენციები

მიუხედავად არსებული შიშებისა, გლობალურად იზრდება იმ ადამიანების რიცხვი, ვინც მიიჩნევს, რომ ხელოვნური ინტელექტის პროდუქტებსა და სერვისებს უფრო მეტი სარგებელი მოაქვთ, ვიდრე ზიანი. ეს მაჩვენებელი 2024 წლის 55%-დან 2025 წელს 59%-მდე გაიზარდა.

თუმცა, იმავდროულად, იმ რესპონდენტთა წილი, რომლებიც აცხადებენ, რომ ხელოვნური ინტელექტი მათ „ანერვიულებს“, იმავე პერიოდში 50%-დან 52%-მდე გაიზარდა.