Tiger Global-მა ინდოეთში საგადასახადო დავა წააგო: Walmart-Flipkart-ის გარიგება და ოფშორული სტრატეგიების რისკები

ინდოეთის უზენაესმა სასამართლომ Tiger Global-ის წინააღმდეგ გადაწყვეტილება მიიღო საგადასახადო დავაში, რომელიც 2018 წელს Walmart-ის მიერ Flipkart-ის შესყიდვისას კომპანიის აქციების გაყიდვას უკავშირდება. ეს გადაწყვეტილება აძლიერებს ნიუ-დელის შესაძლებლობას, ეჭვქვეშ დააყენოს ოფშორული საგადასახადო შეთანხმებები. აღნიშნულმა შესაძლოა გაზარდოს საგადასახადო რისკები იმ გლობალური ფონდებისთვის, რომლებიც ინდოეთის სწრაფად მზარდი ბაზრიდან გასვლისას პროგნოზირებად პირობებს ეყრდნობიან.

ხუთშაბათს ინდოეთის უზენაესმა სასამართლომ მხარი დაუჭირა საგადასახადო ორგანოებს დავაში იმის შესახებ, შეეძლო თუ არა Tiger Global-ს მავრიკიში რეგისტრირებული სუბიექტების გამოყენება ინდოეთ-მავრიკის საგადასახადო შეთანხმებით დაცვის მოსაპოვებლად. კომპანია ამ გზით ცდილობდა, თავი აერიდებინა კაპიტალის ნამატიდან მიღებული მოგების გადასახადისთვის, რომელიც Walmart-Flipkart-ის გარიგებიდან მიიღო.

სასამართლოს გადაწყვეტილებით გაუქმდა დელის უმაღლესი სასამართლოს 2024 წლის დადგენილება, რომელმაც მანამდე შეცვალა წინასწარი გადაწყვეტილებების ორგანოს (Authority for Advance Ruling - AAR) 2020 წლის ბრძანება. 2020 წლის ბრძანებით დადგენილი იყო, რომ ფირმა აშკარად არიდებდა თავს გადასახადებს და, შესაბამისად, საგადასახადო შეღავათებით სარგებლობის უფლება არ ჰქონდა.

გადაწყვეტილების გავლენა ინვესტორებზე

ინვესტორები ამ პროცესს ყურადღებით აკვირდებიან, რადგან ის ინდოეთის ხელისუფლებას აძლევს ბერკეტს, ებრძოლოს ოფშორულ „საგადასახადო მარშრუტებს“ (treaty-routing), რომლებიც დიდი ხანია გამოიყენება მაღალი ღირებულების გარიგებებზე გადასახადების შესამცირებლად. ამან შესაძლოა გაურკვევლობა გამოიწვიოს მომავალი ტრანსსასაზღვრო გარიგებების სტრუქტურასა და ფასწარმოქმნაში, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც უცხოური ფონდები ინდოეთს ზრდის საკვანძო ბაზრად განიხილავენ.

ორმოსამართლიანი კოლეგიის ვერდიქტში ნათქვამია, რომ როდესაც ტრანზაქცია ერთი შეხედვით გადასახადებისგან თავის არიდების მიზნითაა შექმნილი, ინდოეთის წინასწარი გადაწყვეტილების მექანიზმი დაცვის მოსაპოვებლად ვერ იქნება გამოყენებული.

ინვესტიციის ისტორია და Walmart-ის გარიგება

Tiger Global-მა ინდოეთის ელექტრონული კომერციის ფირმა Flipkart-ში პირველი ინვესტიცია 2009 წელს განახორციელა 9 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობით. მოგვიანებით, რამდენიმე საინვესტიციო რაუნდის განმავლობაში, მისმა ჯამურმა ინვესტიციამ დაახლოებით 1.2 მილიარდი დოლარი შეადგინა. 2018 წელს ფირმამ თავისი წილი Walmart-ს დაახლოებით 1.4 მილიარდ დოლარად მიჰყიდა.

საგადასახადო დავის ცენტრშია ის, თუ როგორ მოახდინა Tiger Global-მა ინვესტიციის სტრუქტურირება მავრიკიული სუბიექტების მეშვეობით და შეეძლოთ თუ არა ამ კომპანიებს ინდოეთ-მავრიკის საგადასახადო შეთანხმების გამოყენება კაპიტალის ნამატის გადასახადისგან თავის დასაცავად. Walmart-ის 16 მილიარდიანი გარიგების დროს, Tiger Global ითხოვდა სერტიფიკატს, რომელიც გადასახადისგან გაათავისუფლებდა. მათი არგუმენტით, ვინაიდან აქციები 2017 წლის 1 აპრილამდე იყო შეძენილი, მოგება გათავისუფლებული იყო გადასახადისგან ე.წ. „პაპის დათქმის“ (grandfathering clause) საფუძველზე, რომელიც ძველ ინვესტიციებს ახალი საგადასახადო რეჟიმისგან იცავს.

სუვერენული უფლებამოსილება და ექსპერტთა შეფასება

ინდოეთის საგადასახადო ორგანოებმა ეს მოთხოვნა 2020 წელს უარყვეს და ეჭვქვეშ დააყენეს საინვესტიციო ფირმის მიერ შერჩეული ოფშორული სტრუქტურა. უზენაესმა სასამართლომ დავა განიხილა, როგორც სუვერენული საგადასახადო უფლებამოსილების საკითხი და გააფრთხილა მხარეები ისეთი სტრუქტურების შექმნის წინააღმდეგ, რომლებიც ამ უფლებამოსილების შესუსტებას ისახავს მიზნად.

„საკუთარ ქვეყანაში წარმოქმნილი შემოსავლის დაბეგვრა ქვეყნის განუყოფელი სუვერენული უფლებაა. ამ ძალაუფლების ნებისმიერი შესუსტება ხელოვნური შეთანხმებების მეშვეობით პირდაპირი საფრთხეა ქვეყნის სუვერენიტეტისა და გრძელვადიანი ეროვნული ინტერესებისთვის“, — ნათქვამია სასამართლოს გადაწყვეტილებაში.

საგადასახადო ექსპერტმა და Tax Compass-ის დამფუძნებელმა, აჯაი როტიმ აღნიშნა, რომ ეს გადაწყვეტილება უნდა აღიქმებოდეს როგორც გაფრთხილება აგრესიული საგადასახადო დაგეგმვის წინააღმდეგ და არა ინდოეთ-მავრიკის საგადასახადო შეთანხმების სრული გაუქმება. მისი თქმით, გადაწყვეტილება ხაზს უსვამს პრინციპს „შინაარსი ფორმაზე უპირატესია“ (substance over form), რაც მიანიშნებს, რომ შეთანხმებით გათვალისწინებული დაცვა ავტომატურად არ გავრცელდება იმ ოფშორულ სუბიექტებზე, რომლებსაც რეალური კომერციული საქმიანობა არ გააჩნიათ.

Tiger Global-ს კომენტარის მოთხოვნაზე პასუხი არ გაუცია. ფირმას შეუძლია მოითხოვოს ვერდიქტის გადახედვა, თუმცა მსგავსი პეტიციები იშვიათად სრულდება წარმატებით.