უზბეკური Uzum-ის საბაზრო ღირებულება 7 თვეში 50%-ზე მეტით გაიზარდა და 2,3 მილიარდ დოლარს მიაღწია

უზბეკურმა ფინტექ-სტარტაპმა Uzum-მა 2,3 მილიარდი დოლარის შეფასებას მიაღწია, რაც სულ რაღაც შვიდი თვის წინანდელ მაჩვენებელზე 53%-ით მეტია. ინვესტორები სულ უფრო მეტ იმედებს ამყარებენ ქვეყნის განვითარებად ციფრულ ეკონომიკაზე. ეს შეფასება 131,5 მილიონი დოლარის მოცულობის საინვესტიციო რაუნდის შედეგია, რომელსაც ომანის სუვერენული ფონდები ხელმძღვანელობდნენ. რაუნდში ასევე მონაწილეობდნენ არსებული ინვესტორები: Tencent, VR Capital და FinSight Ventures.

აღნიშნული რაუნდი შედგება 81,5 მილიონი დოლარის პირდაპირი კაპიტალისა და 50 მილიონი დოლარის კონვერტირებადი დაფინანსებისგან, რომელიც Uzum-ის მომავალ საინვესტიციო რაუნდთან არის დაკავშირებული. სტარტაპი გეგმავს, რომ 2026 წლის მეორე ნახევარში ან 2027 წლის დასაწყისში, IPO-მდე (აქციების საჯარო განთავსებამდე), დამატებით 250-დან 300 მილიონ დოლარამდე მოიზიდოს. შედარებისთვის, აგვისტოში Uzum-მა 65,5 მილიონი დოლარი მოიზიდა 1,5 მილიარდი დოლარის შეფასებით, ხოლო 2024 წლის მარტში ის ქვეყნის პირველი „იუნიკორნი“ (სტარტაპი, რომლის ღირებულება მილიარდ დოლარს აჭარბებს) გახდა.

ახალი ინვესტიციები იმ ფონზე განხორციელდა, როდესაც უზბეკეთი — ცენტრალური აზიის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქვეყანა — რეგიონის ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფად მზარდ ციფრულ ეკონომიკად ყალიბდება. ამ პროცესს ხელს უწყობს ახალგაზრდა მოსახლეობა, სმარტფონების სწრაფი ათვისება და ონლაინ ვაჭრობისა და საბანკო მომსახურების დაბალი შეღწევადობა. 2022 წელს დაფუძნებული Uzum-ი სწრაფად იქცა უზბეკეთის წამყვან „ციფრულ ეკოსისტემად“, რომელიც აერთიანებს ელექტრონულ კომერციას, გადახდებსა და სამომხმარებლო დაკრედიტებას.

უზბეკეთის ციფრული ეკოსისტემის მშენებლობა

Uzum-მა საქმიანობა ელექტრონული კომერციის პლატფორმით, Uzum Market-ით დაიწყო, რის შემდეგაც გაფართოვდა ფინანსურ სექტორში ციფრული ბანკის, Uzum Bank-ისა და სამომხმარებლო დაკრედიტების პლატფორმის, Uzum Nasiya-ს მეშვეობით. სტრატეგიის ნაწილია ასევე საკვების სწრაფი მიწოდების სერვისი Uzum Tezkor, რაც მიზნად ისახავს ვაჭრობის, გადახდებისა და საბანკო მომსახურების ერთიან სივრცეში ინტეგრირებას.

2025 წლის აგვისტოს მონაცემებით, პლატფორმას 17 მილიონზე მეტი ყოველთვიური აქტიური მომხმარებელი ჰყავდა. დღეს ეკოსისტემა უკვე 20 მილიონამდე მომხმარებელს მოიცავს, რაც უზბეკეთის ზრდასრული მოსახლეობის ნახევარზე მეტია. პლატფორმაზე 17,000-ზე მეტი ადგილობრივი გამყიდველია რეგისტრირებული, ხოლო 2025 წელს გადახდების ჯამურმა მოცულობამ 11 მილიარდი დოლარი შეადგინა. ტრანზაქციების განმახორციელებელი მომხმარებლების რაოდენობა წლიურად 3 მილიონიდან 4,6 მილიონამდე გაიზარდა.

აღმასრულებელი დირექტორის, ჯასურ ჯუმაევის განცხადებით, უზბეკეთის საცალო ვაჭრობის სექტორი შესაძლოა სხვა ბაზრებისგან განსხვავებულად განვითარდეს, სადაც ელექტრონული კომერცია ცენტრალურ როლს შეასრულებს. „ელექტრონული კომერცია გარდაქმნის საცალო ვაჭრობას. ქვეყანა ტრადიციული ბაზრებისა და არაფორმალური ვაჭრობის ფაზიდან პირდაპირ ციფრულ კომერციაზე გადავა,“ — აღნიშნა ჯუმაევმა TechCrunch-თან ინტერვიუში.

ფინტექი, როგორც მომგებიანობის მამოძრავებელი ძალა

ეკოსისტემის ზრდასთან ერთად გაუმჯობესდა Uzum-ის ფინანსური მაჩვენებლებიც. 2025 წელს კომპანიის შემოსავალმა 691 მილიონი დოლარი შეადგინა (წინა წლის 505 მილიონთან შედარებით), ხოლო წმინდა მოგება 150 მილიონიდან 176 მილიონ დოლარამდე გაიზარდა. Uzum Market-ის მთლიანმა სავაჭრო ბრუნვამ (GMV) 500 მილიონ დოლარს მიაღწია და ოპერაციული საქმიანობის დაწყებიდან სამ წელიწადში კომპანიამ EBITDA-ს დონეზე მომგებიანობას მიაღწია.

ნიკოლაი სელეზნიოვის, Uzum-ის სტრატეგიისა და ბიზნესის განვითარების დირექტორის თქმით, ეკოსისტემაში მომგებიანობის ძირითადი წყარო კვლავ ფინტექ-ოპერაციებია. Uzum-ის ციფრული ბანკი ამჟამად 5 მილიონამდე კლიენტს ემსახურება. 2025 წელს კომპანიამ 4,1 მილიონი სადებეტო ბარათი გასცა, რაც იმ წელს უზბეკეთში გაცემული ყველა ბარათის დაახლოებით ნახევარია. არაუზრუნველყოფილი სესხების პორტფელი 400 მილიონ დოლარამდე გაიზარდა, ხოლო პლატფორმის მეშვეობით გაცემული კრედიტების ჯამურმა მოცულობამ 1,2 მილიარდ დოლარს მიაღწია. მომავალ წელს კომპანია კიდევ 5 მილიონი საბანკო კლიენტის დამატებას ელოდება.

Uzum-მა ასევე დაიწყო ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობის დანერგვა, რაც უზბეკ მომხმარებლებს საშუალებას აძლევს, პროდუქცია პირდაპირ საერთაშორისო გამყიდველებისგან შეუკვეთონ. ამ ინიციატივამ პლატფორმას თითქმის 200 მილიონი ახალი დასახელების საქონელი (SKU) დაამატა ისეთი ბაზრებიდან, როგორიცაა თურქეთი და ჩინეთი. ამასთანავე, პლატფორმაზე ხელმისაწვდომია 1,5 მილიონი ადგილობრივი პროდუქტი, რომელთა მიწოდება მეორე დღესვეა შესაძლებელი.

ზრდის მხარდასაჭერად, Uzum-ი დიდ ინვესტიციებს ახორციელებს ლოგისტიკასა და ფიზიკურ ინფრასტრუქტურაში. ამჟამად კომპანია ქვეყნის მასშტაბით 1,500-მდე შეკვეთების მიღების პუნქტს ფლობს და 2026 წლისთვის მათ გაორმაგებას (3,000-მდე) გეგმავს. საწყობების ფართობი დღეს 125,000 კვადრატულ მეტრს შეადგენს, რაც მომავალში 500,000 კვადრატულ მეტრამდე გაიზრდება ოთხი ახალი ლოგისტიკური ცენტრის ხარჯზე.

სელეზნიოვის განმარტებით, საკუთარი ლოგისტიკური ინფრასტრუქტურის შექმნა აუცილებელი იყო ელექტრონული კომერციის მასშტაბირებისთვის, რადგან ქვეყანაში მესამე მხარის ლოგისტიკური სერვისები შეზღუდულია. „მომხმარებლის მოლოდინების შესაცვლელად და პროდუქციის მისაწოდებლად ინვესტიციები თავად უნდა განახორციელო,“ — ამბობს ის.

ახალი დაფინანსება მოხმარდება ფინტექ-ინფრასტრუქტურის გაფართოებას, დამატებითი ბანკომატების დამონტაჟებას, გადახდების მიღების სისტემებისა და POS-ტერმინალების განვითარებას. Uzum-ის მიზანია სრულად ინტეგრირებული ციფრული საბანკო პლატფორმის შექმნა. კომპანია გეგმავს, რომ უახლოესი სამი წლის განმავლობაში გავიდეს საფონდო ბირჟაზე. განიხილება რამდენიმე პოტენციური ლოკაცია, მათ შორის აშშ-ის, ევროპის, ახლო აღმოსავლეთისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ბირჟები. ამჟამად Uzum-ში 12,500-მდე ადამიანია დასაქმებული.