ვინ ენდობა სემ ალტმანს? OpenAI-ის ხელმძღვანელის სანდოობა სასამართლო განხილვის ცენტრშია

2023 წლის მაისში, OpenAI-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, სემ ალტმანმა, აშშ-ის კონგრესის წინაშე ფიცი დადო და ხელოვნური ინტელექტის რეგულირების შესახებ ჩვენება მისცა. ლუიზიანის შტატის სენატორმა ჯონ კენედიმ, მოისმინა რა მისი იდეები მოწინავე მოდელების ლიცენზირების შესახებ, იკითხა, იქნებოდა თუ არა ალტმანი კვალიფიციური პირი ჰიპოთეტური AI-ის მარეგულირებელი სააგენტოს სამართავად. „მე ძალიან მიყვარს ჩემი ამჟამინდელი სამსახური“, — უპასუხა ალტმანმა დარბაზში მყოფთა სიცილის ფონზე.

„თქვენ ალბათ ბევრ ფულს გამოიმუშავებთ, არა?“ — ჰკითხა კენედიმ. ალტმანმა კი დაარწმუნა იგი, რომ მისი ანაზღაურება მხოლოდ ჯანმრთელობის დაზღვევისთვის იყო საკმარისი და მას OpenAI-ში წილი (equity) არ გააჩნდა. „თქვენ ადვოკატი გჭირდებათ“, — მიუგო მაშინ კენედიმ. დღეს ალტმანს მართლაც ბევრი ადვოკატი ჰყავს, რომლებიც თვალს ადევნებდნენ თავიანთი კლიენტის მკაცრ დაკითხვას კალიფორნიის ფედერალურ სასამართლოში. სასამართლო იკვლევდა იმავე საკითხს, რასაც სენატორი კენედი — არის თუ არა ალტმანი კვალიფიციური პირი ყველაზე მოწინავე AI მოდელების გასაკონტროლებლად?

„თქვენ არ განგიცხადებიათ აშშ-ის სენატისთვის, რომ გქონდათ ინტერესი OpenAI-ში Y Combinator-ის ფონდის მეშვეობით, არა?“ — მიმართა სტივ მოლომ, ილონ მასკის ადვოკატმა, რომელიც OpenAI-ის კომერციული საქმიანობის შეჩერებას ცდილობს. ალტმანმა აღიარა, რომ მას ჰქონდა ეკონომიკური კავშირი OpenAI-თან Y Combinator-ის ფონდში მისი პოზიციის გამო. „მე ეს ჩვენებაში არ მიხსენებია, თუმცა ვფიქრობ, კარგად არის ცნობილი, რას ნიშნავს მრავალი ვენჩურული ფონდის პასიური მფლობელობა“, — განაცხადა ალტმანმა. მოლომ კი ირონიულად ჰკითხა, მიიჩნევდა თუ არა ის სენატორ კენედის „ძალიან დახვეწილ ინვესტორად“, როდესაც ამ კითხვაზე პასუხობდა.

სანდოობის საკითხი სასამართლო პროცესზე

ალტმანის გადაწყვეტილება, თავისი ნებით აღენიშნა, რომ მას წილი არ ჰქონდა (მაშინ, როცა შეეძლო კითხვისთვის თავი აერიდებინა), საინტერესო მომენტი აღმოჩნდა. ტექნიკურად ეს სიმართლეა, თუმცა ალტმანს, რომელიც ხაზს უსვამს თავის გამოცდილებას სტარტაპებში ინვესტირების კუთხით, უდავოდ ესმოდა თავისი ეკონომიკური კავშირი OpenAI-თან და სხვა AI კომპანიებთან, რომლებიც OpenAI-თან თანამშრომლობდნენ.

სამშაბათს გამართულ პროცესზე ალტმანის სანდოობა მთავარი განხილვის საგანი იყო. OpenAI-ის ადვოკატები ამტკიცებდნენ, რომ მასკის მხარეს არგუმენტები არ გააჩნდა და მათ „პიროვნულ თავდასხმაში“ ადანაშაულებდნენ. თუმცა, ნაფიცი მსაჯულები და მოსამართლე ივონ გონსალეს როჯერსი აფასებენ ალტმანის სანდოობას, როგორც საკვანძო ფაქტორს მიმდინარე მოვლენებში. მოლომ ჩამოთვალა იმ ადამიანების სია, რომლებიც ალტმანს ტყუილში ან შეცდომაში შეყვანაში ადანაშაულებდნენ, მათ შორის:

• ჰელენ ტონერი და ტაშა მაკკოლი (OpenAI-ის საბჭოს ყოფილი წევრები);
• ილონ მასკი;
• ილია სუცკევერი (OpenAI-ის თანადამფუძნებელი).

ადვოკატმა ასევე ახსენა New Yorker-ის ბოლოდროინდელი სტატია, სადაც დეტალურად იყო აღწერილი შეშფოთება ალტმანის გულწრფელობასთან დაკავშირებით.

გათავისუფლების ეპიზოდი და „ტყუილის კულტურა“

ე.წ. „ხარვეზი“ — როდესაც OpenAI-ის საბჭომ ალტმანი მცირე ხნით გაათავისუფლა, ხოლო გრეგ ბროკმანი საბჭოს თავმჯდომარეობიდან გადააყენა გულწრფელობის ნაკლებობის გამო — სასამართლოზე მნიშვნელოვანი განხილვის თემა გახდა. საბჭოს მაშინდელმა წევრებმა, ტონერმა და მაკკოლიმ, ჩვენება მისცეს, რომ ალტმანმა ისინი შეცდომაში შეიყვანა, მაკკოლიმ კი კომპანიაში არსებულ „ტყუილის ტოქსიკურ კულტურაზე“ ისაუბრა.

„მეეჭვება, რომ ეს ყოფილიყო ჩემი გათავისუფლების სრული მიზეზი“, — განაცხადა ალტმანმა.

კითხვაზე, აღიარებდა თუ არა, რომ საბჭომ ის არაგულწრფელობაში დაადანაშაულა, ალტმანმა უპასუხა: „მათ მთხოვეს, რომ მეორე დილასვე დავბრუნებულიყავი“.

მმართველობის სტრუქტურა და კონტროლი

გათავისუფლების საკითხზე ფოკუსირება მხოლოდ ალტმანის სანდოობას არ ეხება. სასამართლო პროცესის ერთ-ერთი მთავარი კითხვაა, შეესაბამება თუ არა OpenAI-ის სტრუქტურა მის მისიას და შეუძლია თუ არა არაკომერციულ საბჭოს რეალური კონტროლის განხორციელება კომერციულ ქვედანაყოფზე. მასკის ადვოკატების აზრით, 2023 წლის მოვლენები ადასტურებს, რომ ალტმანის გავლენა კომპანიაზე ბევრად აღემატებოდა დირექტორთა საბჭოს ძალაუფლებას.

OpenAI-ისა და Microsoft-ის მიერ წარმოდგენილი მოწმეები კი ამტკიცებენ, რომ ამჟამინდელი არაკომერციული საბჭო მართლაც ახორციელებს კონტროლს. Microsoft-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, სატია ნადელამ, ალტმანის გათავისუფლებას „მოყვარულთა დონის ქმედება“ უწოდა. ბრეტ ტეილორმა, რომელიც საბჭოს ალტმანის დაბრუნების შემდეგ შეუერთდა, განაცხადა, რომ ვერაფერი აღმოაჩინა, რაც მის გათავისუფლებას გაამართლებდა და ალტმანი მასთან ყოველთვის „გულწრფელი“ იყო.

თუმცა, ტეილორმა ასევე განმარტა, რომ 2023 წელს ალტმანის დაბრუნების მიზეზი ის იყო, რომ მისი წასვლა ფაქტობრივად დაასრულებდა OpenAI-ის, როგორც მოქმედი ორგანიზაციის არსებობას, რადგან თანამშრომელთა უმეტესობა მასთან ერთად წასვლას აპირებდა. ახლა ნაფიცი მსაჯულები და მოსამართლე მსჯელობენ, შეუძლია თუ არა საბჭოს რეალურად გაათავისუფლოს ან დასაჯოს თავისი აღმასრულებელი დირექტორი. კითხვაზე, გაათავისუფლებდა თუ არა ოდესმე საკუთარ თავს, ალტმანმა უპასუხა, რომ ამას არ გეგმავს. ხოლო კითხვაზე, შეიძლება თუ არა მისი ნდობა, მან მიუგო: „მჯერა, რომ პატიოსანი და სანდო ბიზნესმენი ვარ“.