AI ჩიპების გიგანტი Cerebras: როგორ გადაურჩა გაკოტრებას $60-მილიარდიანი კომპანია, რომელიც თვეში 8 მილიონ დოლარს ხარჯავდა

Cerebras Systems დღეს საჯარო კომპანიაა, რომელიც ხელოვნური ინტელექტის ჩიპებს ისეთ გიგანტებს აწვდის, როგორებიცაა OpenAI და AWS. ხუთშაბათს გამართული წარმატებული IPO-ს შემდეგ, კომპანიის ორივე დამფუძნებელი მილიარდერი გახდა, ხოლო თავად კომპანიის საბაზრო ღირებულებამ კვირის ბოლოს დაახლოებით 60 მილიარდ დოლარს მიაღწია.

თუმცა, 2019 წელს, დაარსებიდან სამი წლის თავზე, Cerebras-ი გაკოტრების პირას იყო და კოლოსალურ ფინანსურ რესურსებს ხარჯავდა. კომპანია ცდილობდა გადაეჭრა ტექნიკური პრობლემა, რომლის მოგვარებაც ნახევარგამტარების ინდუსტრიაში შეუძლებლად მიაჩნდათ. „იმ პერიოდში თვეში დაახლოებით 8 მილიონ დოლარს ვხარჯავდით“, — განუცხადა დამფუძნებელმა და აღმასრულებელმა დირექტორმა, ენდრიუ ფელდმანმა TechCrunch-ს. მისი თქმით, მხოლოდ ერთი ტექნიკური პრობლემის მოსაგვარებლად კომპანიამ თითქმის 200 მილიონი დოლარი „დაწვა“.

ფელდმანს ყოველ რამდენიმე კვირაში უწევდა დირექტორთა საბჭოს წინაშე წარდგომა მორიგი წარუმატებლობისა და დახარჯული ფინანსების შესახებ ანგარიშით. თუმცა, მას სხვა არჩევანი არ ჰქონდა — ამ პრობლემის გადაჭრის გარეშე Cerebras-ის არსებობას აზრი ეკარგებოდა. კომპანიის იდეა ქაღალდზე მარტივად ჟღერდა: მიკროპროცესორების ინდუსტრია 50 წელზე მეტია ცდილობს CPU-ები უფრო სწრაფი და იაფი გახადოს სილიციუმის ფირფიტაზე (wafer) მეტი ტრანზისტორის განთავსებით და ფირფიტის სულ უფრო მცირე ნაწილებად დაჭრით.

რევოლუციური ხედვა და საინჟინრო გამოწვევები

ხელოვნური ინტელექტი იმდენად დიდ გამოთვლით სიმძლავრეს მოითხოვს, რომ ბევრი ჩიპის ერთმანეთთან დაკავშირება და მათი კომუნიკაციის იძულება ხდება საჭირო. Cerebras-ის დამფუძნებლებს სჯეროდათ, რომ მთლიანი, უფრო დიდი ზომის ფირფიტის ერთ გიგანტურ, მძლავრ ჩიპად ქცევა ბევრად უფრო ეფექტური იქნებოდა. პრობლემა ის იყო, რომ მანამდე მსგავსი რამ წარმატებით არავის გაუკეთებია. ასეთი რაოდენობის მიკროსკოპული ელექტრონული კომპონენტების დიდ, მაგრამ თხელ ზედაპირზე განთავსებამ უამრავი საინჟინრო სირთულე წარმოშვა.

მას შემდეგ, რაც Cerebras-ის გუნდმა მეგა-ჩიპის დიზაინი შექმნა და TSMC-თან ერთად მისი წარმოება დაიწყო, ნამდვილ წინააღმდეგობას წააწყდნენ — ეს იყო „პაკეტირება“ (packaging). ფელდმანის განმარტებით, ეს პროცესი მოიცავს ყველაფერს, რაც უშუალოდ სილიციუმის დამზადების შემდეგ ხდება: მის მიმაგრებას დედაპლატაზე, ენერგიის მიწოდებას, გაგრილებას და მონაცემთა გადაცემის მილსადენების მოწყობას.

დაუღალავი შრომა და „პაკეტირების“ პრობლემის გადაჭრა

Cerebras-ის ჩიპები სხვა არსებულ მოდელებზე 58-ჯერ დიდი იყო და 40-ჯერ მეტ ენერგიას მოიხმარდა. იმ დროს არ არსებობდა მზა გამაგრილებელი რადიატორები, მომწოდებლები ან საწარმოო პარტნიორები. ათწლეულების განმავლობაში საუკეთესო ინჟინრები ცდილობდნენ მსგავსი დიდი და მჭიდრო ჩიპების შექმნას, მაგრამ უშედეგოდ. გუნდი ცდისა და შეცდომის მეთოდით მუშაობდა, რის შედეგადაც განადგურდა უამრავი ჩიპი და დაიხარჯა უზარმაზარი ფულადი რესურსი. თუმცა, ფუნქციური პაკეტირების გარეშე ჩიპი გამოუსადეგარი იყო.

თითოეული წარუმატებლობის დეტალური ანალიზის შემდეგ, გუნდმა საბოლოოდ შეძლო პრობლემების მოგვარება. მათ გამოიგონეს სპეციალური მანქანა, რომელსაც შეეძლო ერთდროულად 40 ხრახნის დაჭერა, რათა ფირფიტა დაფაზე ისე დაემაგრებინათ, რომ არ გაბზარულიყო. ფელდმანს დღემდე ახსოვს 2019 წლის ივლისის ის დღე, როდესაც ყველაფერმა იმუშავა. მათ ჩიპი კომპიუტერში დაამონტაჟეს და ჩართეს.

„კომპიუტერის მუშაობის ყურება დაახლოებით ისეთივე ამაღელვებელია, როგორც საღებავის გაშრობაზე დაკვირვება. მაგრამ ჩვენ იქ ვიდექით, ვუყურებდით მომციმციმე ნათურებს და გაოგნებულები ვიყავით იმით, რომ ეს პრობლემა გადავჭერით. ეს იყო ჩემი ცხოვრების ერთ-ერთი უდიდესი მომენტი“, — იხსენებს ფელდმანი.

აღსანიშნავია, რომ ამავე გუნდმა მანამდე შექმნა და 2012 წელს AMD-ს 334 მილიონ დოლარად მიჰყიდა ქლაუდ-სერვერების სტარტაპი SeaMicro.

ურთიერთობა OpenAI-სთან და სტრატეგიული შეზღუდვები

ჩიპის წარმატებით ამუშავებამდე დაახლოებით ორი წლით ადრე, OpenAI-სთან Cerebras-ის შესყიდვის თაობაზე მოლაპარაკებები მიმდინარეობდა. თუმცა, ეს პროცესი ჩაიშალა OpenAI-ს დამფუძნებლებს შორის არსებული უთანხმოების გამო, რომელთაგან რამდენიმე Cerebras-ის ანგელოზი ინვესტორია.

დღეს OpenAI Cerebras-ის კლიენტი და პარტნიორია. მან კომპანიას 1 მილიარდი დოლარის სესხი გამოუყო, რომელიც ვორანტებით (warrants) არის უზრუნველყოფილი. ეს ვორანტები OpenAI-ს აძლევს უფლებას ფლობდეს Cerebras-ის დაახლოებით 33 მილიონ აქციას. პარასკევის დახურვის ფასით ($279), ეს აქციები 9 მილიარდ დოლარზე მეტი ღირს.

საინტერესოა, რომ ხელშეკრულების ფარგლებში, Cerebras-ი დათანხმდა, რომ თავის პროდუქციას OpenAI-ს კონკრეტულ კონკურენტებს არ მიჰყიდის. მიუხედავად იმისა, რომ ფელდმანმა არ დაადასტურა, იგულისხმება თუ არა აქ Anthropic-ი, მან აღნიშნა, რომ ეს შეზღუდვა დროებითია და მიზნად ისახავს OpenAI-სთვის საჭირო სიმძლავრეების გარანტირებულ მიწოდებას.

ფელდმანის თქმით, Cerebras-ი ჯერ კიდევ არ არის საკმარისად დიდი, რომ ერთდროულად რამდენიმე მსხვილ მოდელის მწარმოებელს მოემსახუროს. მან AI გამოთვლითი სიმძლავრის გაყიდვა „შვედურ მაგიდას“ (buffet) შეადარა: „ჩვენ ჯერ მაგიდის მხოლოდ ერთ ნაწილთან ვიმუშავებთ და როცა ამას კარგად ავითვისებთ, მხოლოდ ამის შემდეგ გადავალთ დანარჩენზე“.