Anthropic-ის 1.5-მილიარდიანი კომპენსაცია: რატომ ედავებიან გამომცემლები და აგენტები ავტორებს კუთვნილ თანხებს?

Anthropic-ის 1.5 მილიარდი დოლარის ოდენობის კომპენსაციის მოლოდინში მყოფმა ზოგიერთმა ავტორმა ამ კვირაში მოულოდნელი შეტყობინებები მიიღო. ელექტრონული წერილები მათ ატყობინებდა, რომ მათ კუთვნილ ანაზღაურებაზე პრეტენზიას სხვა მხარეებიც გამოთქვამდნენ.

გასულ წელს Anthropic-მა საავტორო უფლებებთან დაკავშირებული კოლექტიური სარჩელი მოაგვარა. ეს მოხდა მას შემდეგ, რაც მოსამართლემ დაადგინა, რომ ხელოვნური ინტელექტის მოდელების სწავლება საავტორო უფლებებით დაცულ მასალებზე „კეთილსინდისიერი გამოყენების“ (fair use) დოქტრინის ფარგლებში ლეგალურია, თუმცა ამ მასალების პირატული გზით მოპოვება კანონდარღვევას წარმოადგენს. შეთანხმებამ საბოლოო დასტური ივლისში მიიღო, რამაც გადახდების პროცესის დაწყება გახადა შესაძლებელი.

შეთანხმების პირობების თანახმად, თითქმის 500,000 ნაწარმოების ავტორი თითოეულ პირატულ ასლზე 3,000 აშშ დოლარს მიიღებს. თუ წიგნი კვლავ იბეჭდება ტრადიციული გამომცემლობის მიერ, თანხა ავტორსა და გამომცემელს შორის თანაბრად, 50-50%-იანი პრინციპით გაიყოფა. იმ შემთხვევაში, თუ წიგნი ავტორის მიერაა გამოცემული (self-published) ან თუ გამომცემელმა უფლებები ავტორს დაუბრუნა (რადგან წიგნი აღარ იბეჭდება), ავტორმა სრული ანაზღაურება უნდა მიიღოს.

თუმცა, სოციალურ ქსელებში მწერლები სულ უფრო ხშირად გამოთქვამენ უკმაყოფილებას იმის გამო, რომ გამომცემლები იმაზე მეტს ითხოვენ, ვიდრე მათ ეკუთვნით. მაგალითად, დეტექტივებისა და თრილერების ავტორმა, ეპრილ ჰენრიმ, საჯაროდ დასვა კითხვა HarperCollins-ის ქმედებებთან დაკავშირებით. მისი თქმით, გამომცემლობამ პრეტენზია გამოთქვა მის ერთ-ერთ წიგნზე, რომლის უფლებებიც ავტორს მინიმუმ 17 წლის წინ დაუბრუნდა.

პრობლემის ძირითადი კატეგორიები

პოპულარულ ბლოგზე „Writers Beware“, ვიქტორია შტრაუსი წერს, რომ ავტორების საჩივრები ორ ძირითად ჯგუფად იყოფა:

• გამომცემლები ითხოვენ ანაზღაურებას იმ ნაწარმოებებზე, რომლებზეც მათ ლეგიტიმური უფლებები აღარ გააჩნიათ (უფლებების დაბრუნების გამო).
• გამომცემლები ითხოვენ სრულ, 100%-იან ანაზღაურებას მაშინ, როდესაც მათ მხოლოდ 50% ეკუთვნით.

ორივე შემთხვევაში, შტრაუსი აღნიშნავს, რომ რთულია ამ ქმედებებს ცალსახად ბოროტი განზრახვა ეწოდოს, რადგან ეს შესაძლოა გამოწვეული იყოს არასწორი აღრიცხვიანობით. ზოგიერთმა გამომცემლობამ უკვე განაცხადა, რომ ეს შეცდომაა და Anthropic-ს მისი გამოსწორება სთხოვა.

ექსპერტების შეფასება და სისტემური ხარვეზები

Authors Guild-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, მერი რაზენბერგერმა, The New York Times-თან ინტერვიუში აღნიშნა, რომ იგი ამას არ განიხილავს როგორც გამომცემლების მხრიდან თანხების მითვისების მცდელობას. მისი აზრით, ეს არის ცუდი აღრიცხვიანობისა და კომპენსაციის გაცემის დაბნეული პროცესის პროგნოზირებადი შედეგი.

„საჩივრების უჩვეულოდ დიდი რაოდენობა და ის ფაქტი, რომ ავტორები იდენტურ შეცდომებზე მიუთითებენ, მიანიშნებს, რომ ეს არ არის მხოლოდ მცირე ტექნიკური ხარვეზები. ეს უფრო ფართომასშტაბიანი და სისტემური პრობლემაა“, — წერს შტრაუსი.

ლიტერატურული სააგენტოების პრეტენზიები

გამომცემლების გარდა, ანაზღაურების წილს ლიტერატურული სააგენტოებიც ითხოვენ. შტრაუსის თქმით, ეს გასაკვირია, რადგან აგენტები არ არიან იმ წიგნების საავტორო უფლებების მფლობელები, რომლებსაც ისინი ყიდიან. ავტორი კორტნი მილანი (ყოფილი მოსამართლის თანაშემწე და სამართლის პროფესორი ჰაიდი ბონდი) მკაცრად გამოეხმაურა ამ ფაქტს და მოუწოდა აგენტებს, შეწყვიტონ მსგავსი ქმედებები.

როგორ უნდა იმოქმედონ ავტორებმა დავის შემთხვევაში

კორტნი მილანმა და Authors Guild-მა გაავრცელეს დეტალური ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ როგორ შეუძლიათ ავტორებს გაასაჩივრონ თანხების არასწორი განაწილება. გასათვალისწინებელია ერთი მნიშვნელოვანი ნიუანსი:

1. იმისათვის, რომ ავტორმა კონკრეტულ წიგნზე 100%-იანი ანაზღაურება მოითხოვოს, უფლებების დაბრუნება (reversion) უნდა მომხდარიყო 2022 წლის 10 აგვისტომდე.
2. ეს თარიღი შეთანხმებაში განსაზღვრულია, როგორც „ჩამოტვირთვის თარიღი“.

ავტორებს მოუწოდებენ, ყურადღებით გადაამოწმონ თავიანთი უფლებების სტატუსი და საჭიროების შემთხვევაში გამოიყენონ გასაჩივრების მექანიზმები კუთვნილი კომპენსაციის სრულად მისაღებად.