ArXiv-ი სამეცნიერო ნაშრომებში ხელოვნური ინტელექტის დაუდევრად გამოყენებისთვის ავტორებს ერთწლიან ბლოკირებას უწესებს

ArXiv, სამეცნიერო პრეპრინტების პოპულარული ღია პლატფორმა, ხელოვნური ინტელექტის დიდი ენობრივი მოდელების (LLM) დაუდევრად გამოყენების წინააღმდეგ ზომებს ამკაცრებს. მიუხედავად იმისა, რომ საიტზე ნაშრომები რეცენზირებამდე (peer-review) ქვეყნდება, ArXiv-ი კომპიუტერული მეცნიერებებისა და მათემატიკის სფეროებში კვლევების გავრცელების ერთ-ერთ მთავარ წყაროდ იქცა და თავად საიტიც სამეცნიერო ტენდენციების შესახებ მონაცემთა მნიშვნელოვან ბაზას წარმოადგენს.

პლატფორმა უკვე გარკვეული პერიოდია ებრძვის ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებულ დაბალი ხარისხის ნაშრომების მზარდ რაოდენობას. მაგალითად, ახალბედა ავტორებს ნაშრომის გამოსაქვეყნებლად უკვე მოეთხოვებათ რეკომენდაციის მიღება დამკვიდრებული, ავტორიტეტული მკვლევრისგან. გარდა ამისა, კორნელის უნივერსიტეტის 20-წლიანი მფლობელობის შემდეგ, ორგანიზაცია დამოუკიდებელ არაკომერციულ სუბიექტად ყალიბდება, რაც მას მეტი ფინანსური რესურსის მოზიდვისა და ხელოვნური ინტელექტის მიერ შექმნილ უხარისხო კონტენტთან (ე.წ. AI slop) ბრძოლის საშუალებას მისცემს.

ArXiv-ის კომპიუტერული მეცნიერებების სექციის ხელმძღვანელმა, თომას დიტერიხმა (Thomas Dietterich), განაცხადა, რომ თუ წარდგენილი ნაშრომი შეიცავს „უდავო მტკიცებულებას“ იმისა, რომ ავტორებმა ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული შედეგები არ გადაამოწმეს, ეს ნიშნავს, რომ ნაშრომში მოყვანილი არცერთი მონაცემი აღარ იმსახურებს ნდობას.

სანქციები და დარღვევის მტკიცებულებები

დიტერიხის განმარტებით, „უდავო მტკიცებულებად“ შეიძლება ჩაითვალოს ისეთი ფაქტები, როგორიცაა:

• ხელოვნური ინტელექტის მიერ გამოგონილი (ჰალუცინირებული) წყაროები და ციტატები;
• ტექსტში დატოვებული კომენტარები ან დიალოგის ფრაგმენტები ხელოვნურ ინტელექტთან.

ასეთი დარღვევის აღმოჩენის შემთხვევაში, ავტორებს ArXiv-ზე ნაშრომების გამოქვეყნება ერთი წლით აეკრძალებათ. აკრძალვის ვადის გასვლის შემდეგ კი, მათი მომდევნო ნაშრომები პლატფორმაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში დაიშვება, თუ ისინი მანამდე რომელიმე რეპუტაციულ, რეცენზირებად სამეცნიერო გამოცემაში იქნება მიღებული.

სრული პასუხისმგებლობა კონტენტზე

მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ეს არ არის ხელოვნური ინტელექტის გამოყენების სრული აკრძალვა. პოლიტიკა მოითხოვს, რომ ავტორებმა აიღონ „სრული პასუხისმგებლობა“ ნაშრომის შინაარსზე, მიუხედავად იმისა, თუ როგორ არის ის გენერირებული. შესაბამისად, თუ მკვლევრები ხელოვნური ინტელექტისგან პირდაპირ დააკოპირებენ შეუფერებელ ლექსიკას, პლაგიატს, მიკერძოებულ შინაარსს, შეცდომებს ან მცდარ მითითებებს, პასუხისმგებლობა მაინც მათ დაეკისრებათ.

დიტერიხმა 404 Media-სთან საუბრისას აღნიშნა, რომ ეს იქნება „ერთი შეცდომის“ (one-strike) წესი. თუმცა, სანქციის დაწესებამდე მოდერატორებმა უნდა დააფიქსირონ დარღვევა, ხოლო სექციის ხელმძღვანელებმა უნდა დაადასტურონ მტკიცებულებები. ავტორებს გადაწყვეტილების გასაჩივრების უფლებაც ექნებათ.

ბოლოდროინდელმა რეცენზირებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ბიოსამედიცინო სფეროში ფალსიფიცირებული ციტატების რაოდენობა იზრდება, რაც სავარაუდოდ სწორედ ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებითაა გამოწვეული. თუმცა, სამართლიანობისთვის უნდა აღინიშნოს, რომ მეცნიერები არ არიან ერთადერთნი, ვინც ხელოვნური ინტელექტის მიერ გამოგონილი წყაროების გამოყენებაში ამხილეს.