აშშ დრონებისა და რობოტების იმპორტს ზღუდავს, თუმცა ჩინეთის წარმოების მასშტაბები გლობალურ ბაზარზე დომინირებას განაგრძობს

მიმდინარე წლის ივლისსა და აგვისტოში ვაშინგტონმა უცხოური წარმოების მოწინავე რობოტულ სისტემებზე შეზღუდვები გაამკაცრა და იმპორტირებულ დრონებსა და მათ კომპონენტებზე მაღალი ტარიფები დააწესა. აღნიშნული გადაწყვეტილებები ეროვნული უსაფრთხოების ინტერესებით არის განპირობებული. დრონებზე ტარიფები სექტემბრიდან ამოქმედდება, ხოლო კომპონენტებზე დამატებითი გადასახადები 2027 წლიდან შევა ძალაში.

ეს ნაბიჯები აშშ-ის იმ ფართო სტრატეგიის ნაწილია, რომელიც სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ინდუსტრიებში უცხოური ტექნოლოგიების შეზღუდვას ისახავს მიზნად. აშშ-ის კომუნიკაციების ფედერალური კომისიის (FCC) მიერ 2021 წელს შექმნილი „აკრძალული სიის“ (Covered List) სამიზნე თავდაპირველად ისეთი კომპანიების სატელეკომუნიკაციო და სამეთვალყურეო აღჭურვილობა იყო, როგორიცაა Huawei, ZTE და Hikvision. მოგვიანებით სია უცხოური წარმოების დრონებით, ახლახან კი მოწინავე რობოტული მოწყობილობებით შეივსო.

აღნიშნული შეზღუდვები იმ ფონზე წესდება, როდესაც ჩინელმა მწარმოებლებმა დრონებისა და ჰუმანოიდი რობოტების ბაზარზე დომინანტური პოზიციები დაიკავეს. ისინი ხშირად ისეთ ფასებს სთავაზობენ მომხმარებელს, რომლებთან კონკურენციაც ამერიკულ და ევროპულ კომპანიებს უჭირთ. შეზღუდვების დაწესება გლობალური რობოტოტექნიკის ინდუსტრიისთვის მნიშვნელოვან კითხვას აჩენს: თუ ჩინური დრონებისა და ჰუმანოიდებისთვის აშშ-ის ბაზარი დაიკეტება, სად გადაინაცვლებს კონკურენცია?

მიუხედავად იმისა, რომ რეგულაციებმა შესაძლოა ამერიკული ბაზრის ნაწილი დაიცვას, ისინი პირდაპირ ვერ აფერხებენ ჩინეთის გლობალურ საწარმოო მასშტაბებსა და ხარჯების მხრივ არსებულ უპირატესობას. დარგის ანალიტიკოსების მოსაზრებით, შედეგად მივიღებთ არა აშშ-სა და ჩინეთს შორის მკვეთრ გამიჯვნას, არამედ უფრო ფრაგმენტირებულ გლობალურ ბაზარს. ჩინური კომპანიები სხვა რეგიონებში გაფართოვდებიან, ხოლო აშშ და მისი მოკავშირეები კონკურენციას იმ ბაზრებზე გაუწევენ, სადაც უსაფრთხოების მოთხოვნებს გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს.

მასშტაბებს შორის სხვაობა

აშშ-ისა და ჩინეთის რობოტოტექნიკის ინდუსტრიები კვლავ მჭიდროდ არის დაკავშირებული, თუმცა ქვეყნები კონკურენციაში განსხვავებული უპირატესობებით ერთვებიან. TDK Ventures-ის საინვესტიციო დირექტორის, ანკურ საქსენას თქმით, ნახევარგამტარებისგან განსხვავებით, რობოტოტექნიკა არ არის დამოკიდებული ერთ კონკრეტულ ტექნოლოგიაზე, რომლის გაკონტროლებაც ერთ ქვეყანას მარტივად შეუძლია.

Counterpoint-ის ანგარიშის მიხედვით, ჩინეთი ჰუმანოიდი რობოტების წარმოებაში მსოფლიო ლიდერია. მიმდინარე წლის პირველ ნახევარში გლობალურმა მიწოდებამ 22,000 ერთეულს მიაღწია, რომელთა აბსოლუტური უმრავლესობა ჩინურ მწარმოებლებზე მოდის. შედარებისთვის, ამერიკული კომპანიები გაცილებით მცირე მასშტაბით ოპერირებენ.

Counterpoint Research-ის მონაცემებით, ჰუმანოიდი რობოტების ხუთი უმსხვილესი მწარმოებელი — AgiBot, Unitree, Galbot, UBTECH და Leju Robotics — ჩინურია და მათზე 2024 წლის პირველ ნახევარში გლობალური მიწოდების 86% მოდიოდა. ეს უპირატესობა შესაძლოა კიდევ უფრო გაიზარდოს:

• დაბალი ფასები ჩინელ მწარმოებლებს საშუალებას აძლევს, მეტი რობოტი გაუშვან ექსპლუატაციაში.
• ეს წარმოქმნის რეალურ მონაცემებს, რომლებიც ტექნოლოგიის გასაუმჯობესებლად გამოიყენება.
• წარმოების მაღალი მოცულობა კიდევ უფრო ამცირებს ხარჯებს.

ჩინელი მწარმოებლები ხარჯებს ტექნოლოგიური ჯაჭვის შიდა რესურსებით უზრუნველყოფითაც ამცირებენ. მაგალითად, Unitree კომპონენტების დიდ ნაწილს თავად აწარმოებს, ხოლო ისეთი ავტომწარმოებლები, როგორიცაა XPeng, რობოტოტექნიკაში ჩიპებისა და ავტომობილების წარმოების გამოცდილებას იყენებენ.

„ამერიკის შეერთებული შტატები ლიდერობს ხელოვნური ინტელექტის, პროგრამული უზრუნველყოფისა და ნახევარგამტარების ინოვაციებში, ხოლო ჩინეთი — წარმოების მასშტაბებში, მიწოდების ჯაჭვის სიღრმესა და დაბალ ხარჯებში“, — აცხადებს საქსენა.

საით მიემართება ჩინეთი?

პასუხი, სავარაუდოდ, აშშ-ის ფარგლებს გარეთაა. მაშინაც კი, თუ ჩინური კომპანიები ამერიკულ ბაზარზე წვდომას დაკარგავენ, მათ რჩებათ უზარმაზარი შიდა ბაზარი და გაფართოების შესაძლებლობა ისეთ რეგიონებში, სადაც ხელმისაწვდომ ავტომატიზაციაზე მოთხოვნა იზრდება. ჩინური რობოტოტექნიკური კომპანიები უკვე აქტიურად უმიზნებენ ევროპის, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის, ლათინური ამერიკისა და ახლო აღმოსავლეთის ბაზრებს, სადაც მუშახელის დეფიციტია.

მოსალოდნელია, რომ ჰუმანოიდების მწარმოებლები ჩინური ელექტრომობილების გზას გაჰყვებიან: ჯერ მასშტაბების გაზრდა შიდა ბაზარზე, შემდეგ ექსპორტი და ბოლოს — ადგილობრივი წარმოების დაწყება უცხოეთში. ქვეყნები, რომლებიც დემოგრაფიულ კრიზისსა და მუშახელის ნაკლებობას განიცდიან, ჰუმანოიდების ადრეული ბაზრები გახდებიან, განსაკუთრებით საწარმოო სექტორში.

დრონების ბაზარი უკვე გვაძლევს წარმოდგენას იმაზე, თუ როგორი იქნება ფრაგმენტირებული რობოტოტექნიკის ინდუსტრია. სექტორი ორ ეკოსისტემად იყოფა:

1. აშშ-ის მიერ მართული ბაზარი, რომელიც ორიენტირებულია ამერიკულ, უსაფრთხოების სტანდარტების (NDAA) შესაბამის სისტემებზე.
2. ჩინეთის მიერ მართული ბაზარი, რომელიც ფოკუსირებულია დაბალფასიან, მასობრივ წარმოებაზე.

დასავლური მწარმოებლები ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ჩინეთს დაბალბიუჯეტიანი სამომხმარებლო დრონების სეგმენტში აჯობონ. ამის ნაცვლად, ამერიკული და მოკავშირე ქვეყნების კომპანიები კონკურენციას გაუწევენ შორი მანძილის ავტონომიურ სისტემებში, რომლებიც თავდაცვისა და კრიტიკული ინფრასტრუქტურისთვისაა განკუთვნილი.

უფრო რეგიონული რობოტოტექნიკის ბაზარი

ექსპერტების აზრით, ჩინეთის ალტერნატივა არა მხოლოდ წმინდა ამერიკული მიწოდების ჯაჭვი, არამედ დივერსიფიცირებული მოკავშირეთა ქსელია. ამან შესაძლოა აზიის სხვა ქვეყნებს ახალი შესაძლებლობები გაუხსნას. იაპონიას სამრეწველო რობოტოტექნიკაში ათწლეულების გამოცდილება აქვს, სამხრეთ კორეა ძლიერია ელექტრონიკასა და ბატარეებში, ხოლო ტაივანი ნახევარგამტარების უმსხვილესი მოთამაშეა.

თუმცა, ჩინეთის სრულად ჩანაცვლება რთული იქნება, რადგან ჩინური კომპონენტები ღრმად არის ინტეგრირებული გლობალურ ინდუსტრიაში. აზიური მწარმოებლები შესაძლოა იქცნენ „შუალედურ რგოლად“ დაბალფასიან ჩინურ რობოტებსა და ძვირადღირებულ ამერიკულ პროდუქციას შორის. მაგალითად, სამხრეთ კორეული Hyundai (რომელიც ფლობს Boston Dynamics-ს) და იაპონური Toyota აქტიურად ახორციელებენ ინვესტიციებს ჰუმანოიდ რობოტებში.

რობოტოტექნიკა, სავარაუდოდ, უფრო რეგიონული გახდება. კომპანიები შექმნიან მანქანებს, რომლებიც მორგებული იქნება მათი ადგილობრივი ბაზრების მუშახელის საჭიროებებსა და სამუშაო პირობებზე. ჩინური კომპანიები ფოკუსირდებიან საკუთარ და მეზობელ ბაზრებზე, ხოლო აშშ-ის მწარმოებლები — ჩრდილოეთ ამერიკის ინდუსტრიებზე.

საბოლოო ჯამში, მივიღებთ არა ორ მკვეთრად გამიჯნულ ბანაკს, არამედ რეგიონული ბაზრების ერთობლიობას: ჩინეთი დომინირებს მასშტაბითა და ფასით მსოფლიოს დიდ ნაწილში, აშშ და მისი მოკავშირეები ლიდერობენ მაღალი უსაფრთხოების სექტორებში, ხოლო იაპონია, ტაივანი და სამხრეთ კორეა ცდილობენ საკუთარი ნიშის დამკვიდრებას მათ შორის.