ბიძია სემი აქციონერი ხდება: რას ნიშნავს, როცა მთავრობა თქვენი კომპანიის მთავარი ინვესტორია

ტრამპის ადმინისტრაცია ნახევარგამტარების სტარტაპ xLight-ში 150 მილიონ დოლარამდე ინვესტიციას განახორციელებს. ეს მესამე შემთხვევაა, როდესაც აშშ-ის მთავრობა კერძო კომპანიის კაპიტალში შედის და აფართოებს სტრატეგიას, რომელიც ვაშინგტონს ამერიკული კომპანიების აქციონერად აქცევს.

Wall Street Journal-ის ინფორმაციით, ვაჭრობის დეპარტამენტი დაფინანსებას კომპანიის აქციების სანაცვლოდ გასცემს, რაც, სავარაუდოდ, მთავრობას სტარტაპის უმსხვილეს მეწილედ გადააქცევს. გარიგება 2022 წლის „ჩიპებისა და მეცნიერების აქტით“ გათვალისწინებულ სახსრებს იყენებს და ტრამპის მეორე ვადის განმავლობაში ამ აქტის ფარგლებში გაცემული პირველი ჯილდოა, თუმცა ის ჯერ კიდევ წინასწარია და შესაძლოა შეიცვალოს.

მთავრობის მიერ კერძო კომპანიებში ინვესტირების პრაქტიკა ახალი არ არის. ტრამპის ადმინისტრაციის დროს მსგავსი დაფინანსება მიიღეს საჯარო კომპანიებმა Intel, MP Materials, Lithium Americas და Trilogy Metals. გასულ თვეს კი ვაჭრობის დეპარტამენტმა კაპიტალის სანაცვლოდ იშვიათი მიწის ლითონების მომპოვებელი ორი სტარტაპი დააფინანსა.

ეს ტენდენცია სილიკონის ველზე, სადაც ლიბერტარიანული იდეები ღრმადაა გამჯდარი, არაერთგვაროვან რეაქციას იწვევს. TechCrunch-ის ღონისძიებაზე Sequoia Capital-ის წარმომადგენელმა, რულოფ ბოტამ, იხუმრა, რომ ფრაზა „მე მთავრობიდან ვარ და თქვენს დასახმარებლად მოვედი“ მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე სახიფათო სიტყვებია. სხვა ვენჩურული ინვესტორებიც ფარულად გამოთქვამენ შეშფოთებას, როდესაც მათ პორტფელში შემავალ კომპანიებს აშშ-ის ხაზინის მიერ მხარდაჭერილ სტარტაპებთან უწევთ კონკურენცია.

ოთხი წლის წინ პალო-ალტოში (კალიფორნია) დაარსებული xLight-ი ნახევარგამტარების წარმოებაში რევოლუციური მიზნის მიღწევას ცდილობს. კომპანიას სურს შექმნას ნაწილაკების ამაჩქარებელზე მომუშავე ლაზერები — ფეხბურთის მოედნის ზომის მანქანები — რომლებიც ჩიპების დასამზადებლად უფრო მძლავრ და ზუსტ სინათლის წყაროს შექმნის.

წარმატების შემთხვევაში, xLight-მა შესაძლოა დაასრულოს ნიდერლანდური გიგანტის, ASML-ის, თითქმის სრული დომინირება. ASML-ი, რომელიც 1995 წლიდან საჯარო კომპანიაა, ამჟამად ექსტრემალური ულტრაიისფერი ლითოგრაფიის აპარატების ბაზარზე აბსოლუტური მონოპოლისტია. აღსანიშნავია, რომ მიმდინარე წელს მისი აქციების ფასი 48.6%-ით გაიზარდა.

xLight-ის აღმასრულებელი დირექტორი ნიკოლას კელეზია, კვანტური გამოთვლებისა და სამთავრობო ლაბორატორიების ვეტერანი. კომპანიის აღმასრულებელი თავმჯდომარე კი Intel-ის ყოფილი ხელმძღვანელი, პეტ გელსინგერია, რომელმაც თანამდებობა გასული წლის ბოლოს დატოვა. „მე ჯერ არ დამიმთავრებია“, — განუცხადა გელსინგერმა ჟურნალისტებს და დასძინა, რომ ეს პროექტი მისთვის „ღრმად პიროვნულია“.

xLight-ის ამბიციები ASML-თან კონკურენციით არ შემოიფარგლება. მაშინ, როცა ASML-ის აპარატები დაახლოებით 13.5 ნანომეტრის ტალღის სიგრძეზე მუშაობს, xLight-ი 2 ნანომეტრს ისახავს მიზნად. გელსინგერის თქმით, ეს ტექნოლოგია ფირფიტების დამუშავების ეფექტიანობას 30-40%-ით გაზრდის და გაცილებით ნაკლებ ენერგიას მოიხმარს.

ვაჭრობის მდივანი, ჰოვარდ ლუტნიკი, ამტკიცებს, რომ ეს პარტნიორობა ეროვნულ უსაფრთხოებასა და ტექნოლოგიურ ლიდერობას ემსახურება და მას შეუძლია „ფუნდამენტურად შეცვალოს ჩიპების წარმოების საზღვრები“. კრიტიკოსები კი კვლავ კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებენ, არის თუ არა გადასახადის გადამხდელთა ფულით კერძო კომპანიების დაფინანსება შორსმჭვრეტელური ინდუსტრიული პოლიტიკა, თუ პატრიოტული ელფერით შენიღბული სახელმწიფო კაპიტალიზმი.

თუმცა, სკეპტიკოსებიც კი აღიარებენ გეოპოლიტიკურ რეალობას. რულოფ ბოტამ, რომელმაც საკუთარ თავს „ბუნებით ლიბერტარიანელი, თავისუფალი ბაზრის მოაზროვნე“ უწოდა, აღნიშნა, რომ ინდუსტრიულ პოლიტიკას თავისი ადგილი აქვს, როდესაც ამას ეროვნული ინტერესები მოითხოვს. მისი თქმით, აშშ ამ მეთოდს იმიტომ მიმართავს, რომ კონკურენტი სახელმწიფოები საკუთარი სტრატეგიული ინდუსტრიების გასაძლიერებლად სწორედ ასეთ პოლიტიკას იყენებენ.