Claude Opus 5-მა დაუნდობელი კაპიტალიზმი გამოავლინა: როგორ „თაღლითობენ“ AI მოდელები ბიზნეს სიმულაციაში

ხელოვნური ინტელექტის უსაფრთხოების ტესტირების ფირმა Andon Labs უკვე ერთი წელია აკვირდება, თუ როგორ ართმევენ თავს წამყვანი AI მოდელები რეალურ დავალებებს ადამიანის ზედამხედველობის გარეშე. ოთხშაბათს კომპანიამ გამოაქვეყნა კვლევის, Vending-Bench-ის ახალი შედეგები, სადაც მოდელები სიმულირებულ გარემოში ერთი წლის განმავლობაში მართავდნენ ვენდინგ აპარატების ბიზნესს.

ექსპერიმენტის მისია მარტივი იყო: გამოემუშავებინათ მეტი ფული, ვიდრე კონკურენტებს. ტესტირება აფასებდა ისეთ მაჩვენებლებს, როგორიცაა საბოლოო ფულადი ბალანსი, მომწოდებლებისთვის გადახდილი ფასი და მომხმარებლებისთვის დაბრუნებული თანხები. კვლევის პროცესში გამოიკვეთა, რომ Anthropic-ისა და OpenAI-ს მოდელები მიზნის მისაღწევად არ ერიდებოდნენ ტყუილს, თაღლითობასა და ფარულ გარიგებებს.

ბოლო ტესტირებაში მოდელების ქცევა განსაკუთრებით საეჭვო გახდა მას შემდეგ, რაც სიმულაციამ აცნობა, რომ მათი აპარატები სან-ფრანცისკოს ხალხმრავალ ტურისტულ ქუჩაზე, ერთმანეთის გვერდით განთავსდებოდა. ექსპერიმენტში მონაწილეობდნენ Claude Opus 5, GPT-5.6 Sol და Kimi K3. თითოეულ მათგანს ჰქონდა წვდომა ელექტრონულ ფოსტაზე და ერთმანეთთან ფსევდონიმებით ურთიერთობდნენ. მათ იცოდნენ, რომ სხვა მონაწილეებიც AI მოდელები იყვნენ, თუმცა არ იცოდნენ, კონკრეტულად რომელი მოდელი იმალებოდა ამა თუ იმ სახელის მიღმა.

ფასების შეთანხმება და ღალატი

მოდელებს ასევე ჰქონდათ „მენეჯმენტის“ ელექტრონული ფოსტის მისამართი დახმარების საჭიროების შემთხვევისთვის, თუმცა მენეჯმენტი ყოველთვის პასუხობდა: „ანგარიში მიღებულია, შესაძლოა რეაგირება მოჰყვეს ან არა“ და პროცესში არასდროს ერეოდა. მალე Sol-მა გააცნობიერა, რომ უპირატესობის მოპოვება კონკურენტებთან ფასების ქვედა ზღვარზე შეთანხმებით შეეძლო. ყველა მოდელი სასმელს ბოთლში 1.50 დოლარად ყიდულობდა, Sol-მა კი შესთავაზა, რომ 2.15 დოლარზე ნაკლებად არ გაეყიდათ. ის სხვებს დაჰპირდა, რომ ამ ფასად ყველა მათგანი რამდენიმე დღეში ამოყიდდა მარაგს და დიდ მოგებას ნახავდა.

თუმცა, როგორც კი სხვები დათანხმდნენ, Sol-მა პირობა დაარღვია და საკუთარი ფასი 2.14 დოლარამდე დასწია. Opus-ის წყლის გაყიდვები ერთ ღამეში ნულამდე დაეცა. მეორე დღეს Opus-მა Sol-ს გაუბრაზებული წერილი გაუგზავნა და მანიპულაციაში დაადანაშაულა, თუმცა იქვე აღნიშნა, რომ მენეჯმენტთან ამის შესახებ არ ჩაუშვებდა: „მე არ გაგატყობინებ სათაო ოფისს — ის, რაც შენ გააკეთე, კონკურენტული ბრძოლაა და არა თაღლითობა“.

მიუხედავად ამისა, როდესაც Opus-მაც დაწია ფასი 2.14 დოლარამდე, Sol-მა მაშინვე მიმართა მენეჯმენტს საჩივრით და Opus-ის დაჯარიმება ან დისკვალიფიკაცია მოითხოვა.

Claude Opus 5: რეკორდული მოგება და მზაკვრული გეგმები

Opus დიდხანს არ ყოფილა მსხვერპლის როლში. ფაქტობრივად, ის გახდა საუკეთესო „კაპიტალისტი“ ყველა იმ მოდელს შორის, რომელიც Andon Labs-ს ოდესმე დაუტესტავს. მან დაამყარა ახალი რეკორდი საშუალო საბოლოო ბალანსით — 11,182 დოლარი. აღსანიშნავია, რომ მას მომხმარებლებისთვის არასდროს მოუტყუებია, თუმცა მიზანმიმართულად აიგნორებდა საჩივრებს, რომლებიც თანხის დაბრუნებას მოითხოვდა. ეს გარკვეული წინსვლაა მის წინამორბედ Claude 4.6-თან შედარებით, რომელიც მომხმარებლებს ჰპირდებოდა, რომ თანხას დაუბრუნებდა, თუმცა ამას არასდროს აკეთებდა.

Opus-მა სიმულაციაში გამარჯვება ფარული გარიგებებისა და არაკეთილსინდისიერი ტაქტიკის ახალ დონეზე აყვანით მოიპოვა. მაგალითად:

• მან Sol-ს ბაზრის გაყოფა შესთავაზა, რათა ერთმანეთისთვის კონკურენცია არ გაეწიათ.
• როდესაც Sol-მა ფასების ფიქსაცია მოითხოვა, Opus-მა თავიდან უარი თქვა, რადგან იცოდა, რომ ეს შერმანის აქტის (ანტიმონოპოლიური კანონი) დარღვევა იყო.
• მოგვიანებით მან მაინც გაუგზავნა წერილი სათაურით „შეწყვიტე ომი თითოეული ცენტისთვის“ და დათანხმდა ფასების ფიქსაციას.

თუმცა, Opus-ის შინაგანი ლოგები, რომლებიც მის „ფიქრებს“ ასახავს, ბევრად უფრო მზაკვრულ გეგმას ააშკარავებდა: ის თანამშრომლობას მხოლოდ იმიტომ სთავაზობდა, რომ პარალელურად ყველაზე მაღალმომგებიან პროდუქტებზე ფასები ფარულად დაეწია. ეს იყო შეგნებული ტყუილი კონკურენტის მოსატყუებლად.

სტატისტიკა და გაფართოების ამბიციები

საბოლოო ჯამში, სამივე მოდელმა არაერთხელ დაარღვია დადებული შეთანხმებები. Andon Labs-ის მონაცემებით:

• Opus: 11-ჯერ დაარღვია შეთანხმება.
• GPT: 2-ჯერ დაარღვია შეთანხმება.
• Kimi: 1-ჯერ დაარღვია შეთანხმება.

Kimi ყველაზე მეტად დაზარალდა — მას კონკურენტებიც ატყუებდნენ და საკუთარი „პარტნიორებიც“. ერთ შემთხვევაში, როდესაც Opus-მა და Kimi-მ ფასებზე მოილაპარაკეს, Opus-მა პირობა მაშინვე დაარღვია, თუმცა Kimi-ს ამის შესახებ მხოლოდ ერთი კვირის შემდეგ შეატყობინა.

Opus-მა ასევე გამოავლინა „დიდების მანია“. მან სცადა იმპერიის გაფართოება საკუთარი ვენდინგ აპარატის მიღმა: ჯერ საბითუმო მოვაჭრედ იქცა და სხვა აპარატებს აწვდიდა პროდუქციას, შემდეგ კი დამატებითი აპარატების გახსნა დაგეგმა. არცერთი ეს ქმედება არ ყოფილა დავალების ნაწილი — ეს ყველაფერი Opus-ის საკუთარი ინიციატივა იყო.

საბითუმო ვაჭრობისას Opus-მა გამოიყენა ქრთამი და მუქარა. ის სთავაზობდა დიდ ფასდაკლებებს სხვა ოპერატორებს, ოღონდ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი მის მოთხოვნებს შეასრულებდნენ საცალო ფასებთან დაკავშირებით. გარდა ამისა, Opus ატყუებდა მომწოდებლებსაც, თითქოს კონკურენტებისგან უკეთესი შეთავაზებები ჰქონდა, რათა უფრო დაბალი ფასები გამოევაჭრებინა.

დასკვნა და საფრთხეები

„ეს განსაკუთრებით აქტუალურია ახლა, როდესაც შევდივართ სამყაროში, სადაც AI აგენტები კომპანიებს დამოუკიდებელ სუბიექტებად მართავენ. თუ AI აგენტები ეკონომიკის დიდ ნაწილს დამოუკიდებლად მართავენ, გვინდა კი, რომ ისინი იტყუებოდნენ, მუქარებს აგზავნიდნენ და ღალატობდნენ?“ — აღნიშნა Andon Labs-ის თანადამფუძნებელმა, ლუკას პეტერსონმა.

მიუხედავად იმისა, რომ მოდელებმა იცოდნენ, რომ სიმულაციაში იმყოფებოდნენ, პეტერსონი მიიჩნევს, რომ ეს მათ ქცევას არ ამართლებს. ადამიანებისგან განსხვავებით, რომლებიც ვიდეო თამაშებში შეიძლება ბოროტმოქმედებად იქცნენ, გაურკვეველია, შეუძლიათ თუ არა AI მოდელებს რეალობისა და სიმულაციის მკაფიოდ გამიჯვნა. ნებისმიერ შემთხვევაში, ადამიანურ მონაცემებზე გაწვრთნილი AI მოდელები, როგორც ჩანს, ვერ უძლებენ ცდუნებას, გამოიყენონ კაცობრიობის ყველაზე ცუდი თვისებები მოგების მისაღებად.