დებატები ხელოვნური ინტელექტისა და სამუშაო ადგილების შესახებ კიდევ უფრო კომპლექსური ხდება

ხელოვნურ ინტელექტთან (AI) დაკავშირებული შიში სამუშაო ადგილების დაკარგვის შესახებ ყოველი ახალი შემცირების ტალღის გამოცხადებისას იზრდება. 2026 წლის მაისამდე პერიოდისთვის, კომპანიებმა უკვე გამოაცხადეს თითქმის 90,000 სამუშაო ადგილის შემცირება, რაც პირდაპირ კავშირშია AI-სთან. ზოგიერთი პროგნოზით, მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში აშშ-ში სამუშაო ადგილების 15% შესაძლოა სწორედ ხელოვნურმა ინტელექტმა ჩაანაცვლოს.

ტექნოლოგიური ინდუსტრიის დაპირებები, რომ AI ახალ სამუშაო ადგილებს შექმნის, ნაკლებად ამშვიდებს საზოგადოებას, განსაკუთრებით კი იმ თაობას, რომელიც ფიქრობს, დახვდება თუ არა მათ ვაკანსიები უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ. თუმცა, Ramp-ისა და Revelio Labs-ის ბოლო ანგარიში, რომელიც 22,000-მდე კომპანიის მონაცემებს ეყრდნობა, ამ პესიმისტურ სურათს მნიშვნელოვნად ართულებს. კვლევამ აჩვენა, რომ კომპანიები, რომლებიც დიდ რესურსს ხარჯავენ AI-ზე, პერსონალს უფრო სწრაფად ზრდიან — მათ შორის საწყისი დონის (entry-level) პოზიციებზეც, რომელთა გაქრობისაც ბევრს ეშინია.

ანგარიშის თანახმად, „მაღალი ინტენსივობის დამნერგავმა“ ფირმებმა — რომლებიც პირველი სამი თვის განმავლობაში ერთ თანამშრომელზე თვეში საშუალოდ 30 დოლარს ხარჯავდნენ AI-ზე — პერსონალის რაოდენობა 10.2%-ით გაზარდეს. ზრდა დაფიქსირდა სხვადასხვა სფეროში, მათ შორის ინჟინერიაში, გაყიდვებში, ადმინისტრირებაში, კლიენტთა მომსახურებაში, ფინანსებში, მარკეტინგსა და სამეცნიერო როლებში.

პოზიტიური სიგნალები და ფარული სირთულეები

დასაქმების ყველაზე მაღალი ზრდა მაღალი ინტენსივობის დამნერგავებს შორის საინფორმაციო სექტორში დაფიქსირდა, რაც მოიცავს პროგრამულ უზრუნველყოფას, ინტერნეტს, მედიასა და ტექნოლოგიებთან დაკავშირებულ ფირმებს. მიუხედავად ამ პოზიტიური სიგნალებისა, მონაცემები არც ისე ცალსახაა. სტატისტიკა ძირითადად ტექნოლოგიებზე ორიენტირებულ და ცოდნაზე დაფუძნებულ ფირმებზეა ფოკუსირებული — კომპანიებზე, რომლებსაც შესაძლოა ვენჩურული კაპიტალის მხარდაჭერა აქვთ და ისედაც სწრაფად იზრდებიან. შესაბამისად, რთული სათქმელია, AI უწყობს ხელს დასაქმებას, თუ უბრალოდ ისეთ კომპანიებში ჩნდება, რომლებიც ისედაც ფართოვდებიან.

„ეს ნაშრომი არ ამტკიცებს, რომ AI საყოველთაოდ ქმნის სამუშაო ადგილებს, თუმცა ის ეწინააღმდეგება მოსაზრებას, რომ ხელოვნური ინტელექტი სამუშაო ადგილების მასობრივ დაკარგვას გამოიწვევს“, — აღიარებენ კვლევის ავტორები.

ანგარიში ასევე ეწინააღმდეგება მტკიცებას, რომ AI ანადგურებს ყველა დამწყებ (junior) პოზიციას. Goldman Sachs-ის ბოლო კვლევამ აჩვენა, რომ გასული წლის განმავლობაში ხელოვნურმა ინტელექტმა თვეში საშუალოდ 16,000 სამუშაო ადგილი გააუქმა, სადაც ძირითადი დარტყმა Gen Z თაობასა და საწყისი დონის მუშაკებზე მოვიდა. თუმცა, ტექნოლოგიურად განვითარებულ ფირმებში, საწყისი დონის პერსონალის რაოდენობა რეალურად 12%-ით გაიზარდა.

AI როგორც ბიზნესის გაფართოების ინსტრუმენტი

აქედან გამომდინარე, შეიძლება დავასკვნათ, რომ AI ყოველთვის არ არის მუშახელის ჩანაცვლების საშუალება; ის შეიძლება ბიზნესის გაფართოების ინსტრუმენტადაც იქცეს. პროგრამული უზრუნველყოფისა და ტექნოლოგიური ფირმებისთვის AI-ს შეუძლია ძირითადი პროდუქტის შექმნა გააიაფოს ან დააჩქაროს: კოდის წერა, ხარვეზების გასწორება (debugging), შიდა ხელსაწყოების შექმნა, ტექნიკური დოკუმენტაციის მომზადება და პროდუქტის განვითარების მხარდაჭერა.

ამ სამუშაო პროცესებში წარმოების ხარჯების შემცირებამ შესაძლოა გაზარდოს მთლიანი ფირმის გაფართოების უკუგება და არა მხოლოდ საინჟინრო გუნდის. თუმცა, კომპანიები, რომლებიც მხოლოდ იძენენ გამოწერებს და ატარებენ საპილოტე პროექტებს, მაგრამ არ ახორციელებენ მდგრად ინვესტიციებს, როგორც წესი, პერსონალის რაოდენობის ზრდას ვერ ხედავენ.

ეს ქმნის პოტენციურ ნაპრალს იმ ფირმებს შორის, რომლებსაც აქვთ რესურსები — როგორიცაა კაპიტალი, ტექნიკური პერსონალი, დამფუძნებლების ქსელი და მენეჯერული შესაძლებლობები — რათა AI-ს დანერგვა რეალურ ბიზნეს მოგებად აქციონ, და მათ შორის, ვინც მხოლოდ გამოწერებით ექსპერიმენტირების დონეზეა გაჩერებული. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ანგარიში მიუთითებს, რომ ყველაზე დიდ სარგებელს სწორედ ის ფირმები მიიღებენ, რომლებსაც უკვე აქვთ შესაბამისი რესურსები. კვლევის ავტორები ვარაუდობენ, რომ ეს დაყოფა შესაძლოა კიდევ უფრო გაღრმავდეს: „ფირმები ამ არხების გარეშე შესაძლოა ჩამორჩნენ“.