ევროკავშირი 2035 წლისთვის ელექტრომობილებზე გადასვლის გეგმას ამსუბუქებს: სტარტაპები შეშფოთებას გამოთქვამენ

მომავალი შესაძლოა ელექტრონული იყოს, თუმცა ეს მომავალი გარკვეული დროით გადავადდა. ევროკომისიამ, მოქნილობის საჭიროებაზე მითითებით, 2035 წლისთვის ბენზინზე მომუშავე ავტომობილების გაყიდვის აკრძალვის ამბიციური გეგმა შეარბილა. თავდაპირველი ჩანაფიქრის ნაცვლად, რომელიც ახალი ავტომობილების 100%-ით ნულოვან ემისიაზე გადასვლას გულისხმობდა, განახლებული გეგმა გაყიდვების 10%-ში ჰიბრიდებისა და სხვა ტიპის ტრანსპორტის დაშვებას ითვალისწინებს, იმ პირობით, თუ მწარმოებლები კომპენსაციისთვის ნახშირბადის ოფსეტებს (carbon offsets) შეიძენენ.

ეს ცვლილება უფრო ფართო „ავტომობილების პაკეტის“ (Automotive Package) ნაწილია, რომელიც ევროპული ავტოინდუსტრიის ეკოლოგიურობისა და კონკურენტუნარიანობის გაზრდას ისახავს მიზნად. თუ ევროპარლამენტი ამ ინიციატივას დაამტკიცებს, ეს სავარაუდოდ დააკმაყოფილებს ტრადიციულ ევროპულ ავტომწარმოებლებს, რომლებიც ჰიბრიდული მოდელების მიღმა გადასასვლელად მეტ დროს ითხოვდნენ. აღნიშნული კომპანიები ამჟამად Tesla-სთან და ჩინეთიდან შემოსული ხელმისაწვდომი ელექტრომობილების (EV) მოზღვავებასთან კონკურენციას ცდილობენ.

თუმცა, პოლიტიკის ამგვარმა ცვლილებამ განხეთქილება გამოიწვია ელექტრომობილების სტარტაპებსა და მათ ინვესტორებს შორის. „ჩინეთი უკვე დომინირებს ელექტრომობილების წარმოებაში,“ — აცხადებს კრეიგ დუგლასი, კლიმატზე ორიენტირებული ევროპული ვენჩურული ფონდის, World Fund-ის პარტნიორი. მისი თქმით, თუ ევროპა მკაფიო და ამბიციური პოლიტიკური სიგნალებით არ გაუწევს კონკურენციას, ის დაკარგავს ლიდერობას კიდევ ერთ გლობალურად მნიშვნელოვან ინდუსტრიაში და მასთან დაკავშირებულ ყველა ეკონომიკურ სარგებელს.

დუგლასი იყო ერთ-ერთი ხელმომწერი ღია წერილისა „Take Charge Europe“, რომელიც სექტემბერში ევროკომისიის პრეზიდენტს, ურსულა ფონ დერ ლაიენს გაეგზავნა. წერილს ხელს აწერდნენ ისეთი კომპანიების ხელმძღვანელები, როგორიცაა Cabify, EDF, Einride, Iberdrola და მრავალი სხვა სტარტაპი. ისინი მოუწოდებდნენ კომისიას, მტკიცედ დაეცვა 2035 წლისთვის ნულოვანი ემისიის თავდაპირველი მიზანი. მათი მიმართვა არ აღმოჩნდა საკმარისი ტრადიციული ავტოინდუსტრიის ზეწოლის დასაბალანსებლად, რომელიც ევროკავშირში დასაქმების საერთო მაჩვენებლის 6.1%-ს შეადგენს.

აზრთა სხვადასხვაობა ავტოინდუსტრიაში

აზრები თავად ავტოინდუსტრიის შიგნითაც კი იყოფა. შვედურ მედიასთან საუბრისას Volvo-ს პრესსპიკერმა გააფრთხილა, რომ გრძელვადიან ვალდებულებებზე უკან დახევა მოკლევადიანი სარგებლის გამო, რისკის ქვეშ აყენებს ევროპის კონკურენტუნარიანობას მრავალი წლის განმავლობაში. Mercedes-Benz-ისა და სხვა მწარმოებლებისგან განსხვავებით, შვედურ კომპანიას 2035 წლის აკრძალვასთან დაკავშირებით პრობლემები არ ჰქონია. ვადის გადაწევის ნაცვლად, Volvo-ს ერჩივნა ინვესტიციების გაზრდა დამტენი ინფრასტრუქტურის გაფართოებაში — რასაც კრიტიკოსების აზრით, ახალი პოლიტიკა შესაძლოა პირიქით, ხელს უშლიდეს.

ბერლინში ბაზირებული ელექტრომობილების დამტენი პლატფორმის, Cariqa-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა ისამ ტიჯანიმ მსგავსი შეშფოთება გამოთქვა. მან აღნიშნა, რომ 2035 წლის მანდატის შესუსტებამ შესაძლოა ზიანი მიაყენოს ელექტრიფიკაციის საერთო პროგრესს. „ისტორია აჩვენებს, რომ ამ ტიპის მოქნილობას კარგი შედეგი არასდროს მოუტანია,“ — განაცხადა ტიჯანიმ. მისი აზრით, ეს აფერხებს მასშტაბირებას და საბოლოოდ ინდუსტრიული ლიდერობის დაკარგვას იწვევს.

„Battery Booster“ სტრატეგია და ადგილობრივი წარმოება

სამართლიანობისთვის უნდა აღინიშნოს, რომ კომისიას ინფრასტრუქტურისა და მიწოდების ჯაჭვის საკითხები სრულიად უყურადღებოდ არ დაუტოვებია. „ავტომობილების პაკეტის“ ფარგლებში წარმოდგენილი იქნა „Battery Booster“ სტრატეგია, რომელიც 1.8 მილიარდი ევროს (დაახლოებით 2.11 მილიარდი დოლარი) ინვესტირებას ითვალისწინებს სრულად ევროპული ბატარეების მიწოდების ჯაჭვის შესაქმნელად. მიზანი ადგილობრივი წარმოების გაძლიერება და მიწოდების უსაფრთხოების უზრუნველყოფაა.

ამ გეგმამ დადებითი შეფასება მიიღო ფრანგული სტარტაპისგან Verkor, რომელიც ელექტრომობილებისთვის ლითიუმ-იონურ ელემენტებს აწარმოებს. კომპანიამ, რომელიც იმედოვნებს, რომ წარმატებას მიაღწევს იქ, სადაც შვედურმა Northvolt-მა სირთულეები განიცადა, ამ კვირაში ჩრდილოეთ საფრანგეთში პირველი მასშტაბური ქარხანა გახსნა. Verkor-მა Booster ინიციატივას „ევროპის ბატარეების ინდუსტრიის მასშტაბირებისთვის აუცილებელი ნაბიჯი“ უწოდა.

მიუხედავად ამისა, ბევრი კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს, არის თუ არა ეს ინიციატივა საკმარისი იმ ნეგატიური სიგნალის დასაბალანსებლად, რაც ევროკავშირის მხრიდან დეკარბონიზაციის ეკონომიკური ზრდის მამოძრავებლად გამოყენების ვალდებულების შესუსტებამ გამოიწვია. ტრადიციულმა ავტომწარმოებლებმა უკვე დაიწყეს ჩივილი, რომ ნახშირბადის ოფსეტების მოთხოვნამ შესაძლოა ავტომობილები მომხმარებლისთვის გააძვიროს, რაც პოტენციურად დააზიანებს იმ კონკურენტუნარიანობას, რომლის დაცვასაც ეს პოლიტიკა ისახავდა მიზნად.

გაურკვევლობა გაერთიანებულ სამეფოში

კიდევ ერთი გაურკვევლობა გაერთიანებულ სამეფოს უკავშირდება. ჯერჯერობით უცნობია, მიჰყვება თუ არა ბრიტანეთი ევროკავშირის მაგალითს და შეცვლის თუ არა შიდა წვის ძრავების აკრძალვის საკუთარ 2035 წლის გეგმას. ევროკავშირისა და აშშ-სგან განსხვავებით, გაერთიანებულ სამეფოს ჯერ არ დაუწესებია ტარიფები ჩინურ ელექტრომობილებზე, მიუხედავად იმისა, რომ ბრიტანულ ბაზარზე მათი გაყიდვების სწრაფმა ზრდამ ადგილობრივ მწარმოებლებში შეშფოთება გამოიწვია.

ეს დებატები ხაზს უსვამს კლიმატის პოლიტიკაში არსებულ დაძაბულობას: როგორ უნდა მოხდეს ბალანსის დაცვა არსებული ინდუსტრიების წინაშე მდგარ ეკონომიკურ რეალობასა და სუფთა ტექნოლოგიებზე გადასვლის გადაუდებელ აუცილებლობას შორის. იმ ფონზე, როდესაც ევროპა ამ რთული გზის პოვნას ცდილობს, ახლა მიღებული გადაწყვეტილებები განსაზღვრავს, იქნება თუ არა კონტინენტი ლიდერი თუ ჩამორჩენილი ელექტრომობილების გლობალურ ბაზარზე.