Google-ის AI სავაჭრო პროტოკოლი კრიტიკის ქარცეცხლში: ექსპერტები მომხმარებელთა „თვალთვალზე დაფუძნებული ფასების“ საფრთხეზე საუბრობენ

მას შემდეგ, რაც Google-მა AI-ზე დაფუძნებული სავაჭრო აგენტებისთვის ახალი „უნივერსალური კომერციული პროტოკოლი“ (Universal Commerce Protocol) წარადგინა, მომხმარებელთა ეკონომიკური უფლებების დამცველმა ორგანიზაციამ განგაში ატეხა. Lindsay Owens-მა, სამომხმარებლო ეკონომიკის კვლევითი ცენტრის, Groundwork Collaborative-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, სოციალურ ქსელ X-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში, რომელიც 400,000-მდე ადამიანმა ნახა, აღნიშნა, რომ ეს სიახლე მომხმარებლებისთვის „ცუდი ამბავია“.

Owens-ის განცხადებით, Google გეგმავს შოპინგის ინტეგრირებას თავის AI პროდუქტებში, მათ შორის ძიებასა და Gemini-ში. მისი შეშფოთების მთავარი მიზეზი „პერსონალიზებული გაყიდვების გაზრდის“ (personalized upselling) გეგმაა. ექსპერტი მიიჩნევს, რომ ეს გულისხმობს მომხმარებლის ჩატის მონაცემების ანალიზს და მათ გამოყენებას პროდუქტებზე ფასების ხელოვნურად გასაზრდელად.

Owens-ის ეჭვები ეფუძნება Google-ის სამომავლო გეგმებსა და დეტალურ ტექნიკურ დოკუმენტაციას. საგზაო რუკა მოიცავს ფუნქციას, რომელიც მხარს უჭერს „upselling“-ს, რაც სავაჭრო ობიექტებს საშუალებას მისცემს, AI სავაჭრო აგენტების მეშვეობით უფრო ძვირადღირებული ნივთების პოპულარიზაცია მოახდინონ. მან ასევე ყურადღება გაამახვილა Google-ის გეგმებზე, დააკორექტიროს ფასები ისეთი პროგრამებისთვის, როგორიცაა ახალი წევრების ფასდაკლებები ან ლოიალობაზე დაფუძნებული ფასწარმოქმნა. ამ უკანასკნელის შესახებ Google-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, Sundar Pichai-მ, რითეილის ეროვნული ფედერაციის (NRF) კონფერენციაზე ისაუბრა.

Google-ის პასუხი ბრალდებებზე

TechCrunch-ის მიერ დასმული კითხვების საპასუხოდ, Google-მა საჯაროდ უარყო Owens-ის ბრალდებები. კომპანიამ განმარტა, რომ ფასებთან დაკავშირებული პრეტენზიები მცდარია და მათ აქვთ მკაცრი პოლიტიკა, რომელიც კრძალავს Google-ზე იმაზე მაღალი ფასის ჩვენებას, ვიდრე ეს თავად გამყიდველის საიტზეა მითითებული.

კომპანიამ რამდენიმე არგუმენტი მოიყვანა თავისი პოზიციის დასაცავად:

• Upselling-ის განმარტება: Google-ის განცხადებით, ეს ტერმინი არ ნიშნავს ფასების გაზრდას. ეს არის სტანდარტული გზა რითეილერებისთვის, რათა მომხმარებელს შესთავაზონ პრემიუმ კლასის დამატებითი პროდუქტები, რომლებითაც ისინი შეიძლება დაინტერესდნენ. საბოლოო არჩევანი ყოველთვის მომხმარებელზეა.
• Direct Offers პილოტი: ეს ფუნქცია საშუალებას აძლევს გამყიდველებს, შესთავაზონ მომხმარებელს უფრო დაბალი ფასი ან დამატებითი სერვისები, როგორიცაა უფასო მიწოდება. მისი გამოყენება ფასების გასაზრდელად შეუძლებელია.
• მონაცემთა გამოყენება: Google-ის წარმომადგენელმა TechCrunch-თან საუბარში აღნიშნა, რომ მათ ბიზნეს აგენტს არ გააჩნია ფუნქციონალი, რომელიც რითეილერს ინდივიდუალური მონაცემების საფუძველზე ფასის შეცვლის საშუალებას მისცემდა.

გამჭვირვალობის საკითხი

Owens-მა ასევე მიუთითა Google-ის ტექნიკურ დოკუმენტებზე, სადაც ნათქვამია, რომ „თანხმობის ეკრანზე მომხმარებლისთვის მასშტაბის სირთულე დაფარული უნდა იყოს“. Google-ის განმარტებით, ეს არ ნიშნავს ინფორმაციის დამალვას, არამედ სხვადასხვა მოქმედებების (მონაცემების მიღება, შექმნა, განახლება, წაშლა, გაუქმება, დასრულება) ერთიანად დადასტურებას, რათა მომხმარებელს არ მოუწიოს თითოეულ მათგანზე ცალ-ცალკე დათანხმება.

„თვალთვალზე დაფუძნებული ფასწარმოქმნა“

მიუხედავად Google-ის უარყოფისა, Owens-ის გაფრთხილება ყურადღებას იმსახურებს. ის შიშობს, რომ მომავალში დიდმა ტექნოლოგიურმა კომპანიებმა შესაძლოა შექმნან სისტემები, სადაც ფასები ინდივიდუალურად განისაზღვრება იმის მიხედვით, თუ რამდენის გადახდისთვის არის მზად მომხმარებელი მისი ჩატებისა და შოპინგის ისტორიის ანალიზის საფუძველზე. მან ამას „თვალთვალზე დაფუძნებული ფასწარმოქმნა“ (surveillance pricing) უწოდა.

მიუხედავად იმისა, რომ Google ამჟამად უარყოფს ასეთი ფუნქციონალის არსებობას, გასათვალისწინებელია, რომ კომპანიის ბიზნესის საფუძველი სარეკლამო საქმიანობაა, რომელიც ბრენდებისა და გამყიდველების ინტერესებს ემსახურება. გასულ წელს ფედერალურმა სასამართლომ Google-ს ძიების ბიზნესპრაქტიკის შეცვლა დაავალა ანტიმონოპოლიური ქცევის გამო.

მიუხედავად იმისა, რომ AI აგენტების მიერ რუტინული დავალებების შესრულება (ექიმთან ვიზიტის დანიშვნა, პროდუქტების კვლევა) ბევრისთვის მიმზიდველია, არსებობს ბოროტად გამოყენების რისკიც. დიდი ტექნოლოგიური კომპანიები, რომლებსაც აქვთ რესურსი ასეთი ხელსაწყოების შესაქმნელად, ხშირად ინტერესთა კონფლიქტის წინაშე დგანან, რადგან მათი შემოსავალი გამყიდველების მომსახურებასა და მომხმარებელთა მონაცემების შეგროვებაზეა დამოკიდებული.

ეს ვითარება შესაძლოა კარგი შანსი აღმოჩნდეს დამოუკიდებელი სტარტაპებისთვის. ბაზარზე უკვე ჩნდებიან ისეთი მოთამაშეები, როგორიცაა Dupe (ავეჯის მოსაძებნად) და Beni (მეორადი ტანსაცმლის შოპინგისთვის), რომლებიც AI-ს მომხმარებლის ინტერესების დასაცავად იყენებენ. მანამდე კი ძველი გამონათქვამი კვლავ აქტუალურია: მყიდველი ფრთხილად უნდა იყოს.