ხელოვნური ინტელექტის ბუმი: გიგანტური ფსონი თუ გარდაუვალი კრახი?

ტექნოლოგიურ ბუმზე საუბრისას ხშირად აპოკალიპტურ სცენარებს წარმოვიდგენთ, თუმცა რეალობა შესაძლოა გაცილებით მარტივი იყოს. ეკონომიკური თვალსაზრისით, „ბუშტი“ არის ფსონი, რომელიც ზედმეტად დიდი აღმოჩნდა და შედეგად მივიღეთ მიწოდება, რომელიც მნიშვნელოვნად აჭარბებს მოთხოვნას. აქედან გამომდინარე, საკითხი „ყველაფერი ან არაფრის“ პრინციპით არ წყდება — საუკეთესო ფსონიც კი შეიძლება წამგებიანი აღმოჩნდეს, თუ მისი განხორციელებისას სიფრთხილეს არ გამოვიჩენთ.

ხელოვნური ინტელექტის (AI) სფეროში არსებული „ბუშტის“ შეფასებას ართულებს დროში აცდენა: AI პროგრამული უზრუნველყოფა ელვის სისწრაფით ვითარდება, მაშინ როცა მონაცემთა ცენტრების მშენებლობა და ენერგიით მომარაგება წლობით გრძელდება. რადგან ამ ცენტრების აშენებას დიდი დრო სჭირდება, მათი ექსპლუატაციაში შესვლის მომენტისთვის ბევრი რამ შეიცვლება. AI სერვისების მიწოდების ჯაჭვი იმდენად რთული და ცვალებადია, რომ რთულია იმის პროგნოზირება, თუ რა მოცულობის მიწოდება დაგვჭირდება რამდენიმე წელიწადში.

საკითხი მხოლოდ ის არ არის, თუ რამდენად აქტიურად გამოიყენებენ ადამიანები ხელოვნურ ინტელექტს 2028 წელს. მნიშვნელოვანია ისიც, თუ როგორ გამოიყენებენ მას და მოხდება თუ არა ამ დროისთვის რაიმე გარღვევა ენერგეტიკის, ნახევარგამტარების დიზაინის ან ენერგიის გადაცემის ტექნოლოგიებში. როდესაც ფსონი ასეთი დიდია, მისი წარუმატებლობის უამრავი მიზეზი შეიძლება არსებობდეს — AI-ს შემთხვევაში კი ფსონები მართლაც გიგანტურია.

გასულ კვირას Reuters-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ Oracle-თან დაკავშირებულმა მონაცემთა ცენტრმა ნიუ-მექსიკოში 20 ბანკისგან შემდგარი კონსორციუმისგან 18 მილიარდი დოლარის კრედიტი მიიზიდა. Oracle-ს უკვე გაფორმებული აქვს 300 მილიარდი დოლარის ღირებულების ღრუბლოვანი სერვისების კონტრაქტი OpenAI-სთან. ამასთან, ეს კომპანიები SoftBank-თან ერთად „Stargate“ პროექტის ფარგლებში 500 მილიარდი დოლარის ღირებულების AI ინფრასტრუქტურის შექმნას გეგმავენ. არც Meta ჩამორჩება და მომდევნო სამი წლის განმავლობაში ინფრასტრუქტურაში 600 მილიარდი დოლარის დახარჯვას აპირებს.

ამავდროულად, არსებობს რეალური გაურკვევლობა იმასთან დაკავშირებით, თუ რამდენად სწრაფად გაიზრდება მოთხოვნა AI სერვისებზე. McKinsey-ის მიერ გასულ კვირას გამოქვეყნებული კვლევის შედეგები, რომელიც წამყვან ფირმებში AI ინსტრუმენტების გამოყენებას სწავლობდა, არაერთგვაროვანია. გამოკითხული კომპანიების თითქმის ყველა წარმომადგენელი ამბობს, რომ ხელოვნურ ინტელექტს გარკვეული ფორმით იყენებს, თუმცა მხოლოდ მცირე ნაწილი იყენებს მას რეალური მასშტაბით. AI კომპანიებს კონკრეტულ შემთხვევებში ხარჯების შემცირებაში ეხმარება, მაგრამ ჯერჯერობით ის ბიზნესის საერთო სურათზე მნიშვნელოვან გავლენას ვერ ახდენს. მოკლედ, კომპანიების უმეტესობა ჯერ კიდევ „მოიცადე და ნახე“ რეჟიმშია.

მაშინაც კი, თუ AI-ზე მოთხოვნა უსასრულო აღმოჩნდება, ამ გიგანტურ პროექტებს შესაძლოა უფრო მარტივი, ინფრასტრუქტურული პრობლემები შეექმნას. გასულ კვირას სატია ნადელამ პოდკასტის მსმენელები გააოცა, როდესაც განაცხადა, რომ ჩიპების დეფიციტზე მეტად მონაცემთა ცენტრებისთვის სივრცის („თბილი გარსების“) ნაკლებობა აწუხებს. ამავდროულად, მთელი მონაცემთა ცენტრები უმოქმედოდაა, რადგან ისინი ვერ უმკლავდებიან უახლესი თაობის ჩიპების ენერგომოხმარების მოთხოვნებს.

სანამ Nvidia და OpenAI მაქსიმალური სისწრაფით მიიწევენ წინ, ელექტროქსელები და სამშენებლო სექტორი კვლავ ძველი ტემპით მუშაობს. ეს კი ქმნის ძვირადღირებული შეფერხებების დიდ რისკს, თუნდაც ყველა სხვა ფაქტორი იდეალურად განვითარდეს. საბოლოო ჯამში, ხელოვნურ ინტელექტზე დადებული ფსონი უზარმაზარია და მისი წარუმატებლობისთვის უამრავი გზა არსებობს.