Meta-ს ახალი AI მონაცემთა ცენტრი იმდენ ენერგიას მოიხმარს, რამდენსაც მთელი სამხრეთ დაკოტას შტატი

მონაცემთა ცენტრები იმდენად მასშტაბური გახდა, რომ მათი ენერგომოხმარება აშშ-ის მთელი შტატების მოთხოვნას უტოლდება. ამის ნათელი მაგალითია Meta-ს Hyperion AI მონაცემთა ცენტრი, რომელიც დასრულების შემდეგ იმდენივე ელექტროენერგიას გამოიყენებს, რამდენსაც სამხრეთ დაკოტას შტატი. ამ გიგანტური პროექტის მხარდასაჭერად, კომპანიამ ახლახან მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება მიიღო ენერგიის წყაროებთან დაკავშირებით.

გასულ კვირას Meta-მ განაცხადა, რომ დააფინანსებს შვიდ ახალ ბუნებრივ აირზე მომუშავე ელექტროსადგურს — იმ სამი სადგურის გარდა, რომელთა მშენებლობის ვალდებულებაც მანამდე ჰქონდა აღებული. ეს ნაბიჯი 27 მილიარდი დოლარის ღირებულების მონაცემთა ცენტრის ფუნქციონირებას უზრუნველყოფს. ლუიზიანაში განთავსებული ეს 10 ელექტროსადგური ჯამში დაახლოებით 7.5 გიგავატ ელექტროენერგიას გამოიმუშავებს, რაც ოდნავ აღემატება სამხრეთ დაკოტას (ცნობილი როგორც „რაშმორის მთის შტატი“) მთლიან სიმძლავრეს.

წლების განმავლობაში Meta ხაზს უსვამდა თავის ერთგულებას გარემოს დაცვისა და კლიმატური მიზნებისადმი. კომპანია რეგულარულად აქვეყნებს მდგრადი განვითარების ანგარიშებს და ხშირად საუბრობს განახლებადი ენერგიის შესყიდვებზე. მან ფაქტობრივად 20 წლით შეისყიდა ბირთვული ელექტროსადგურის გამომუშავებული ენერგიაც კი. თუმცა, ლუიზიანაში მდებარე Hyperion-ის პროექტი კომპანიის ამ კლიმატურ დაპირებებს სერიოზული გამოცდის წინაშე აყენებს.

„გარდამავალი საწვავის“ არგუმენტი და ეკონომიკური რეალობა

ბუნებრივი აირი ხშირად მოიხსენიება, როგორც „გარდამავალი საწვავი“ (bridge fuel) — იდეა იმაში მდგომარეობს, რომ დროებით აშენდეს გაზზე მომუშავე სადგურები, სანამ განახლებადი ენერგიის წყაროები, ბატარეები და ბირთვული ენერგეტიკა სრულად განვითარდება. სავარაუდოდ, Meta სწორედ ამ არგუმენტით ამართლებს თავის გადაწყვეტილებას შიდა დონეზე. თუმცა, ეს არგუმენტი ათწლეულებია არსებობს და მისი დამაჯერებლობა თანდათან იკარგება.

ბოლო პერიოდში განახლებადი ენერგიისა და ბატარეების ფასი მკვეთრად შემცირდა, მაშინ როდესაც გაზის ტურბინების ღირებულება საგრძნობლად გაიზარდა. Meta ბოლო წლებში მზის ენერგიის, ბატარეებისა და ბირთვული ენერგიის ერთ-ერთი უმსხვილესი მყიდველი იყო, რაც ბუნებრივ აირზე ასეთ მასშტაბურ გადასვლას კიდევ უფრო დამაბნეველს ხდის. TechCrunch-მა კომენტარისთვის Meta-ს მიმართა, თუმცა კომპანიამ მრავალგზის მოთხოვნას არ უპასუხა.

კლიმატური გავლენა და მეთანის გაჟონვის საფრთხე

TechCrunch-ის გამოთვლებით, რომლებიც ენერგეტიკის დეპარტამენტის მონაცემებს ეყრდნობა, ლუიზიანას გიგანტური ტურბინები ატმოსფეროში ყოველწლიურად 12.4 მილიონ ტონა CO2-ს გააფრქვევს. ეს მაჩვენებელი 50%-ით აღემატება Meta-ს მთლიან ნახშირბადის კვალს 2024 წლისთვის (ეს არის ბოლო წელი, რომლის მონაცემებიც ხელმისაწვდომია). აღნიშნული ციფრი კლიმატზე ზემოქმედების მხოლოდ მინიმალური შეფასებაა, რადგან ის არ მოიცავს ბუნებრივი აირის მიწოდების ჯაჭვიდან მეთანის გაჟონვას.

მეთანი, რომელიც ბუნებრივი აირის ძირითადი კომპონენტია, პლანეტას 84-ჯერ უფრო მეტად ათბობს, ვიდრე ნახშირორჟანგი. მიწოდების ჯაჭვში გაჟონვის მხოლოდ 0.2%-იანი მაჩვენებელიც კი საკმარისია იმისთვის, რომ ბუნებრივი აირის გავლენა კლიმატზე უფრო საზიანო იყოს, ვიდრე ქვანახშირისა. აშშ-ში ბუნებრივი აირის მოპოვებისა და მილსადენების ტრანსპორტირებისას მეთანის გაჟონვის მაჩვენებელი 3%-ს უახლოვდება, რაც მას „სუფთა ენერგიის“ სტატუსს პრაქტიკულად ართმევს.

კომპანიის ბოლო მდგრადი განვითარების ანგარიშში მეთანის გაჟონვა ნახსენებიც კი არ არის. იქ საერთოდ არ ფიგურირებს სიტყვები „მეთანი“ ან „ბუნებრივი აირი“. მიუხედავად ამისა, ეს საწვავი უახლოეს წლებში Meta-ს ნახშირბადის კვალის ერთ-ერთი უმსხვილესი წყარო გახდება. შესაძლოა, კომპანიამ შეასრულოს კლიმატური პირობა და სცადოს ამ ემისიების კომპენსირება ნახშირბადის მოცილების კრედიტების (carbon removal credits) მეშვეობით. თუმცა, ახლა მას გაცილებით მეტი ასეთი კრედიტი დასჭირდება, ისევე როგორც იმის ზუსტი და პატიოსანი აღრიცხვა, თუ რამდენი მეთანი გაიფრქვევა ატმოსფეროში ახალი ელექტროსადგურების მუშაობის შედეგად.