Microsoft-ის გენერალური დირექტორი და Google-ის ინჟინერი ხელოვნური ინტელექტის ხარისხზე გამოთქმულ კრიტიკას პასუხობენ

Microsoft-ის აღმასრულებელი დირექტორი, სატია ნადელა, ინდუსტრიას მოუწოდებს, გასცდეს დებატებს „უხარისხო კონტენტსა (slop) და დახვეწილობას“ შორის, ხოლო Google-ის წამყვანი ინჟინერი, იაანა დოგანი, ხელოვნური ინტელექტის მიმართ კრიტიკულ განწყობას მომხმარებელთა „გადაწვით“ ხსნის. ეს განცხადებები იმ ფონზე გაკეთდა, როდესაც გამომცემლები ტრაფიკის მნიშვნელოვან კლებას აფიქსირებენ.

ერთი კვირის ინტერვალით, სატია ნადელამ და იაანა დოგანმა (რომელიც Google-ის Gemini API-ზე მუშაობს) ხელოვნური ინტელექტის შესახებ კრიტიკული მოსაზრებები გამოაქვეყნეს. ორივე მათგანმა ყურადღება გადაიტანა არა იმაზე, თუ რამდენად „კარგი“ ან „ცუდია“ AI-ის პროდუქტი, არამედ იმაზე, თუ როგორი რეაქცია აქვთ ადამიანებს ამ ტექნოლოგიაზე.

ნადელამ თავის პირად ბლოგზე გამოაქვეყნა პოსტი სათაურით „Looking Ahead to 2026“, სადაც აღნიშნა, რომ ინდუსტრიამ თავი უნდა დააღწიოს კამათს უხარისხო კონტენტსა და დახვეწილობას შორის. რამდენიმე დღის შემდეგ, დოგანმა სოციალურ ქსელ X-ზე დაწერა, რომ „ადამიანები ახალი ტექნოლოგიების წინააღმდეგნი მხოლოდ მაშინ ხდებიან, როდესაც მათი გამოცდით იღლებიან“. აღსანიშნავია, რომ ეს განცხადებები დაემთხვა Merriam-Webster-ის მიერ წლის სიტყვად „slop“-ის (უხარისხო AI კონტენტი) დასახელებას. გამომცემლებისთვის ეს განცხადებები შესაძლოა აღქმული იქნას არა როგორც დამამშვიდებელი გზავნილი, არამედ როგორც მოწოდება, რომ ხარისხზე ფოკუსირება შეწყვიტონ.

ნადელა „AI Slop“-ის ნაცვლად განსხვავებულ მიდგომას ითხოვს

ნადელას პოსტის მიხედვით, დისკუსია უნდა გასცდეს „slop“-ის იარლიყს და ფოკუსირდეს იმაზე, თუ როგორ ერგება ხელოვნური ინტელექტი ადამიანის ცხოვრებასა და სამუშაოს. ის AI-ს ახასიათებს, როგორც „კოგნიტურ გამაძლიერებელ ინსტრუმენტებს“ და მიიჩნევს, რომ 2026 წელი იქნება ის პერიოდი, როდესაც ხელოვნურმა ინტელექტმა „რეალურ სამყაროში საკუთარი ღირებულება უნდა დაამტკიცოს“.

იგი წერს: „ჩვენ უნდა გასცდეთ არგუმენტებს უხარისხო კონტენტსა და დახვეწილობას შორის“ და მოუწოდებს „ახალი წონასწორობისკენ“, რომელიც გაითვალისწინებს ადამიანების მიერ ამ ხელსაწყოების ფლობას. ნადელა ამ საკითხს „პროდუქტის დიზაინის კითხვას“ უწოდებს, რომელზეც დებატები და პასუხების გაცემაა საჭირო. ეს მიანიშნებს იმაზე, რომ მიზანი დებატების დასრულება კი არა, არამედ მათი მიმართვაა პროდუქტის ინტეგრაციისა და შედეგებისკენ.

დოგანის „გადაწვის“ თეორია და Claude Code-ის მაგალითი

იაანა დოგანის პოსტმა AI-ის მიმართ ნეგატიური განწყობა ახალი ტექნოლოგიების გამოყენებით გამოწვეულ გადაწვას დაუკავშირა. მისი განცხადება პირდაპირი იყო: „ადამიანები ახალი ტექნოლოგიების წინააღმდეგნი მხოლოდ მაშინ ხდებიან, როდესაც მათი გამოცდით იღლებიან. ეს გასაგებია“.

„ადამიანები ახალი ტექნოლოგიების წინააღმდეგნი მხოლოდ მაშინ ხდებიან, როდესაც მათი გამოცდით იღლებიან. ეს გასაგებია.“ — იაანა დოგანი (@rakyll), 4 იანვარი, 2026 წელი.

რამდენიმე დღით ადრე დოგანმა დაწერა Claude Code-ის გამოყენების შესახებ, რომლის მეშვეობითაც მან შექმნა მომუშავე პროტოტიპი დისტრიბუციული აგენტების ორკესტრატორებისთვის. მან აღნიშნა, რომ ინსტრუმენტმა დაახლოებით ერთ საათში შექმნა ის, რის აწყობასაც მისი გუნდი თითქმის ერთი წელი ცდილობდა. მან დაამატა: „2023 წელს მეგონა, რომ ამ შესაძლებლობების მიღწევამდე კიდევ ხუთი წელი იყო დარჩენილი“.

დოგანის პოსტს ბევრმა მომხმარებელმა უპასუხა კრიტიკით. მათ ყურადღება გაამახვილეს იძულებით ინტეგრაციებზე, ხარჯებზე, კონფიდენციალურობის პრობლემებსა და ინსტრუმენტებზე, რომლებიც ყოველდღიურ სამუშაო პროცესში ნაკლებად საიმედოა. დოგანი Google-ის Gemini API-ს წამყვანი ინჟინერია, თუმცა ის არ საუბრობს, როგორც კომპანიის ოფიციალური წარმომადგენელი.

პლატფორმების სტანდარტები გამომცემლებისთვის კვლავ მნიშვნელოვანია

Google წლების განმავლობაში ითხოვდა გამომცემლებისგან E-E-A-T პრინციპების (გამოცდილება, ექსპერტიზა, ავტორიტეტულობა და სანდოობა) დაცვას, განსაკუთრებით ისეთ სენსიტიურ თემებზე, როგორიცაა ჯანმრთელობა, ფინანსები და სამართალი. სწორედ ამიტომ არის არსებული დისკონექტი ასეთი მტკივნეული გამომცემლებისთვის.

პლატფორმებს აქვთ ხარისხის სტანდარტები რეიტინგისა და ხილვადობისთვის, მაშინ როდესაც AI პროდუქტები მომხმარებლებს ინფორმაციას პირდაპირ აწვდიან ციტატებით, რომელთა გადამოწმებაც ერთი შეხედვით რთულია. როდესაც Google-ის ხელმძღვანელებს ეკითხებიან დაწკაპუნების მაჩვენებლის (CTR) შემცირებაზე, ისინი ხშირად საუბრობენ „ხარისხიან დაწკაპუნებებზე“ (quality clicks) და არა იმ მოცულობის დაკარგვაზე, რასაც გამომცემლები ზომავენ.

რას აჩვენებს ტრაფიკის მონაცემები

Pew Research Center-მა გააანალიზა 68,879 რეალური ძიება Google-ში. შედეგებმა აჩვენა:

• როდესაც AI Overviews ჩნდებოდა, მომხმარებელთა მხოლოდ 8% აკლიკებდა რომელიმე ბმულს.
• როდესაც AI შეჯამებები არ ჩნდებოდა, ეს მაჩვენებელი 15% იყო.
• ეს ნიშნავს ტრაფიკის 46.7%-იან ვარდნას.

გამომცემლებს შესაძლოა უთხრან, რომ დარჩენილი დაწკაპუნებები უფრო მაღალი განზრახვის მქონეა, თუმცა მოცულობას მაინც დიდი მნიშვნელობა აქვს. სწორედ მოცულობა განსაზღვრავს სარეკლამო ჩვენებებს, გამომწერების რაოდენობასა და აფილირებულ შემოსავლებს. გარდა ამისა, Similarweb-ის მონაცემებით, ახალ ამბებთან დაკავშირებული ძიებების წილი, რომელიც საიტზე გადასვლის გარეშე სრულდება, 56%-დან 69%-მდე გაიზარდა.

კიდევ ერთი პრობლემაა ინდექსირებისა და რეფერალური ტრაფიკის (crawl-to-referral) ბალანსი. Cloudflare-ის შეფასებით:

• Google Search-ის თანაფარდობა არის დაახლოებით 14:1.
• OpenAI-ის შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი გაცილებით მაღალია — 1,700:1.
• Anthropic-ის შემთხვევაში კი — 73,000:1.

გამომცემლები დიდი ხანია მუშაობენ არაოფიციალური შეთანხმებით: ისინი პლატფორმებს აძლევენ კონტენტის ინდექსირების უფლებას ტრაფიკისა და გავრცელების სანაცვლოდ. ბევრი მიიჩნევს, რომ AI ფუნქციები ამ შეთანხმებას ასუსტებს, რადგან კონტენტი გამოიყენება კითხვებზე პასუხის გასაცემად ისე, რომ მომხმარებელი წყაროზე აღარ გადადის.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი

ნადელასა და დოგანის პოსტები აჩვენებს, თუ როგორ შეიძლება წარიმართოს დებატები AI-ის ხარისხზე 2026 წელს. როდესაც ადამიანებს მოუწოდებენ, დაივიწყონ „slop vs sophistication“ ან კრიტიკას გადაწვას აბრალებენ, საუბარი შორდება ისეთ მნიშვნელოვან საკითხებს, როგორიცაა სიზუსტე, საიმედოობა და ეკონომიკური გავლენა გამომცემლებზე. ტრაფიკის კლება და ინდექსირება-რეფერალის თანაფარდობა გაზომვადი მონაცემებია და ეკონომიკური გავლენა რეალურია.

მომავლის პერსპექტივა

მნიშვნელოვანია თვალყური ვადევნოთ გზავნილებს, რომლებიც AI-ის კრიტიკას მომხმარებლის პრობლემად წარმოაჩენს და არა პროდუქტისა და ეკონომიკის საკითხად. საინტერესოა, შეიტანენ თუ არა ეს კომპანიები რაიმე ცვლილებას თავიანთი პროდუქტების დიზაინში მომხმარებელთა უკუკავშირის საპასუხოდ.