მილიარდდოლარიანი გარიგებები: როგორ შენდება ხელოვნური ინტელექტის ბუმისთვის საჭირო ინფრასტრუქტურა

ხელოვნური ინტელექტის (AI) პროდუქტების მუშაობას კოლოსალური გამოთვლითი სიმძლავრე სჭირდება. იმ ფონზე, როდესაც ტექნოლოგიური ინდუსტრია AI მოდელების შესაძლებლობების მაქსიმალურ ათვისებას ცდილობს, პარალელურად მიმდინარეობს რბოლა იმ ინფრასტრუქტურის შესაქმნელად, რომელიც ამ სისტემებს ენერგიითა და გამოთვლითი რესურსებით უზრუნველყოფს.

Nvidia-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა, ჯენსენ ჰუანგმა, ერთ-ერთ ბოლო ანგარიშში აღნიშნა, რომ ათწლეულის ბოლომდე AI ინფრასტრუქტურაზე 3-დან 4 ტრილიონ დოლარამდე დაიხარჯება. ამ თანხის დიდ ნაწილს თავად AI კომპანიები გაიღებენ. ეს პროცესი უდიდეს დატვირთვას აყენებს ელექტროგადამცემ ქსელებს და ინდუსტრიის სამშენებლო შესაძლებლობებს ზღვარზე ამუშავებს.

ქვემოთ მოცემულია დეტალური მიმოხილვა ყველაზე მასშტაბური AI ინფრასტრუქტურული პროექტების შესახებ, რომლებშიც Meta, Oracle, Microsoft, Google და OpenAI ასტრონომიულ თანხებს დებენ.

Microsoft-ის 2019 წლის ინვესტიცია OpenAI-ში

ეს გარიგება შეიძლება ჩაითვალოს თანამედროვე AI ბუმის საწყის წერტილად. 2019 წელს Microsoft-მა 1 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია ჩადო მაშინდელ არაკომერციულ ორგანიზაცია OpenAI-ში. ამ შეთანხმებით Microsoft გახდა OpenAI-ს ექსკლუზიური ღრუბლოვანი სერვისის მომწოდებელი. მოდელების წვრთნის მოთხოვნების ზრდასთან ერთად, Microsoft-ის ინვესტიციების დიდი ნაწილი ნაღდი ფულის ნაცვლად Azure-ის ღრუბლოვანი კრედიტების სახით გაიცა.

ეს ორივე მხარისთვის მომგებიანი აღმოჩნდა: Microsoft-მა გაზარდა Azure-ის გაყიდვები, ხოლო OpenAI-მ დააფინანსა თავისი ყველაზე დიდი ხარჯი — გამოთვლითი სიმძლავრეები. მომდევნო წლებში Microsoft-ის ინვესტიციამ თითქმის 14 მილიარდ დოლარს მიაღწია. თუმცა, ბოლო პერიოდში პარტნიორობა შეიცვალა: OpenAI-მ განაცხადა, რომ აღარ გამოიყენებს მხოლოდ Microsoft-ის ღრუბლოვან სერვისებს, ხოლო Microsoft-მა სხვა AI მოდელების შესწავლა დაიწყო დამოუკიდებლობის მოსაპოვებლად.

OpenAI-სა და Microsoft-ის წარმატებულმა მოდელმა სხვებისთვისაც მაგალითი გახდა:

Anthropic: მიიღო 8 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია Amazon-ისგან.
Google Cloud: გააფორმა პარტნიორობა მცირე AI კომპანიებთან, როგორიცაა Lovable და Windsurf.
Nvidia: სექტემბერში OpenAI-ში 100 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია განახორციელა, რაც ამ უკანასკნელს მეტი გრაფიკული პროცესორის (GPU) შეძენის საშუალებას აძლევს.

Oracle-ის აღზევება

2025 წლის 30 ივნისს Oracle-მა გაასაჯაროვა ინფორმაცია 30 მილიარდი დოლარის ღირებულების ღრუბლოვანი სერვისების გარიგების შესახებ ანონიმურ პარტნიორთან. მოგვიანებით გაირკვა, რომ ეს პარტნიორი OpenAI იყო. ამან Oracle-ს საშუალება მისცა, Google-თან ერთად გამხდარიყო OpenAI-ს ერთ-ერთი მთავარი ჰოსტინგ-პარტნიორი.

რამდენიმე თვეში, 10 სექტემბერს, კომპანიამ გამოაცხადა ხუთწლიანი, 300 მილიარდი დოლარის ღირებულების შეთანხმება გამოთვლით სიმძლავრეებზე, რომელიც 2027 წლიდან ამოქმედდება. ამ სიახლემ Oracle-ის აქციების ფასი მკვეთრად გაზარდა, ხოლო მისმა დამფუძნებელმა, ლარი ელისონმა, მცირე ხნით მსოფლიოს უმდიდრესი ადამიანის ტიტულიც კი მოიპოვა. გარიგების მასშტაბი შთამბეჭდავია, რადგან OpenAI-ს ამჟამად არ გააჩნია 300 მილიარდი დოლარი, რაც ნიშნავს, რომ შეთანხმება ორივე კომპანიის სამომავლო გიგანტურ ზრდაზეა გათვლილი.

Nvidia-ს საინვესტიციო სტრატეგია

AI ლაბორატორიები ძირითადად Nvidia-სგან ყიდულობენ პროცესორებს, რამაც კომპანია ფინანსურად უძლიერეს მოთამაშედ აქცია. Nvidia ამ კაპიტალს ინდუსტრიაშივე აბრუნებს. 2025 წლის სექტემბერში მან 5 მილიარდ დოლარად შეიძინა კონკურენტი Intel-ის 4%-იანი წილი. კიდევ უფრო მოულოდნელი იყო 100 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია OpenAI-ში, რომელიც GPU-ების სახით განხორციელდა.

Nvidia-ს პროცესორები დეფიციტურია, რაც მათ ღირებულებას ზრდის. მათი პირდაპირი გაცვლა კომპანიების აქციებში Nvidia-ს საშუალებას აძლევს, შეინარჩუნოს გავლენა ბაზარზე. თუმცა, ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ თუ AI ბუმის ტემპი შენელდება, მსგავსი „წრიული“ გარიგებები მკაცრი კრიტიკის საგანი გახდება.

ხვალის ჰიპერმასშტაბური მონაცემთა ცენტრები

Meta-ს აღმასრულებელი დირექტორის, მარკ ცუკერბერგის განცხადებით, კომპანია 2028 წლის ბოლომდე აშშ-ის ინფრასტრუქტურაში 600 მილიარდი დოლარის დახარჯვას გეგმავს. 2025 წლის პირველ ნახევარში კომპანიამ უკვე დახარჯა 30 მილიარდით მეტი, ვიდრე წინა წელს.

ინვესტიციების ნაწილი მიმართულია ახალი გიგანტური ობიექტებისკენ:

Hyperion: ლუიზიანის შტატში მდებარე 2,250 ჰექტარი ფართობის ობიექტი, რომლის მშენებლობა 10 მილიარდი დოლარი ჯდება და 5 გიგავატი გამოთვლითი სიმძლავრე ექნება. ენერგიის მისაღებად გაფორმებულია ხელშეკრულება ადგილობრივ ბირთვულ ელექტროსადგურთან.
Prometheus: ოჰაიოს შტატში მდებარე ცენტრი, რომელიც 2026 წელს გაიხსნება და ბუნებრივ აირზე იმუშავებს.

მსგავს მშენებლობებს გარემოსდაცვითი ხარჯებიც ახლავს. მაგალითად, ილონ მასკის xAI-ს მიერ მემფისში (ტენესის შტატი) აშენებული ცენტრი უკვე გახდა რეგიონში სმოგის ერთ-ერთი უდიდესი წყარო ბუნებრივი აირის ტურბინების გამო.

პროექტი Stargate

გასულ იანვარს გამოცხადდა SoftBank-ის, OpenAI-სა და Oracle-ის ერთობლივი პროექტი „Stargate“, რომელიც აშშ-ში AI ინფრასტრუქტურის შესაქმნელად 500 მილიარდი დოლარის დახარჯვას ითვალისწინებს. სემ ალტმანმა მას „ამ ეპოქის უმნიშვნელოვანესი პროექტი“ უწოდა.

გეგმის მიხედვით, SoftBank უზრუნველყოფს დაფინანსებას, ხოლო Oracle — მშენებლობას. მიუხედავად სკეპტიციზმისა და პარტნიორებს შორის აზრთა სხვადასხვაობისა, პროექტი წინ მიიწევს: ტეხასის შტატში, აბილინში, რვა მონაცემთა ცენტრის მშენებლობა მიმდინარეობს, რომელიც 2026 წლის ბოლოსთვის უნდა დასრულდეს.

კაპიტალური დანახარჯების კრიზისი

2026 წლისთვის ტექნოლოგიური გიგანტების კაპიტალური დანახარჯები (capex) რეკორდულ ნიშნულს აღწევს:

Amazon: 200 მილიარდი დოლარი (131 მილიარდიდან).
Google: 175-185 მილიარდი დოლარი (91 მილიარდიდან).
Meta: 115-135 მილიარდი დოლარი.

ჯამში, ჰიპერმასშტაბური კომპანიები მხოლოდ 2026 წელს მონაცემთა ცენტრებზე 700 მილიარდი დოლარის დახარჯვას გეგმავენ. ეს ციფრები ინვესტორებს აშინებს, თუმცა კომპანიების ხელმძღვანელები ამტკიცებენ, რომ AI ინფრასტრუქტურა მათი მომავლისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია. ბანკირების ნერვიულობის მიუხედავად, ხარჯვა არ წყდება, სანამ კომპანიები არ დაამტკიცებენ, რომ ეს ინვესტიციები რეალურ მოგებას მოიტანს.