მირა მურატი საჯარო სივრცეში ბრუნდება: Thinking Machines-ის გეგმები და OpenAI-ის კრიზისის გაკვეთილები

მირა მურატი საჯარო გამოსვლებით იშვიათად გამოირჩევა. OpenAI-ის ტექნოლოგიური დირექტორის (CTO) პოზიციაზე ყოფნისას ის კომპანიის საქმიანობაში აქტიურად მონაწილეობდა, თუმცა საზოგადოების წინაშე იშვიათად ჩნდებოდა. საკუთარი კომპანიის, Thinking Machines Lab-ის დაფუძნების შემდეგ, მისი პოვნა კიდევ უფრო გართულდა. ამიტომ, როდესაც ის ხუთშაბათს სან-ფრანცისკოში Bloomberg-ს ინტერვიუსთვის შეხვდა, ეს ფაქტი ყურადღების ცენტრში მოექცა. ეს იყო მისი პირველი მნიშვნელოვანი მედიაგამოჩენა ბოლო 18 თვის განმავლობაში, მიუხედავად იმისა, რომ მურატი პასუხებში საკმაოდ ფრთხილი იყო.

ინტერვიუს დრო შემთხვევით არ შერჩეულა. Thinking Machines წელიწადნახევარია ჩრდილში მუშაობს: იზიდავს კაპიტალს, ქირაობს მკვლევრებს და გამოუშვა ერთი პროდუქტი — Tinker, რომელიც ღია კოდის მქონე AI მოდელების დასახვეწად (fine-tuning) განკუთვნილი API-ია. ამავდროულად, კონკურენტები, რომლებიც იმავე ტალანტებისა და მომხმარებლებისთვის იბრძვიან, სულ უფრო აქტიურდებიან. OpenAI მუდმივად ახალი ამბების ეპიცენტრშია, Anthropic-ის გარშემო დიდი აჟიოტაჟია, ხოლო ილონ მასკის xAI, რომელიც SpaceX-ის ნაწილი გახდა, დიდ ინვესტიციებს იზიდავს. ასეთ გარემოში ზედმეტი სიმშვიდე წამგებიანია; ბაზრისთვის საკუთარი არსებობის შეხსენება აუცილებელი გახდა.

ინტერაქციის მოდელები: AI-სთან კომუნიკაციის ახალი ერა

მურატიმ Bloomberg-თან შეხვედრა გამოიყენა იმის წარსადგენად, რასაც Thinking Machines „ინტერაქციის მოდელებს“ (interaction models) უწოდებს. მისი აღწერით, ეს არის ხელოვნური ინტელექტის ინტერფეისის ფუნდამენტურად განსხვავებული ტიპი. დღევანდელი AI პროდუქტების უმეტესობა „კითხვა-პასუხის“ (prompt-and-response) პრინციპით მუშაობს, თუმცა მურატის კომპანიის მოდელები შექმნილია აუდიო, ტექსტური და ვიდეო ნაკადების 200-მილიწამიანი ინტერვალებით დასამუშავებლად.

იდეა მდგომარეობს იმაში, რომ სისტემამ რეალურ დროში აღიქვას ადამიანური კომუნიკაციის ნიუანსები — საუბრის შეწყვეტა, აზრის შუა პროცესში შესწორება ან თუნდაც ფიქრისთვის საჭირო პაუზები. თუმცა, მურატიმ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ეს მხოლოდ პირველი ნაბიჯია და არა დასრულებული პროდუქტი. მან უარი თქვა კონკრეტული გამოშვების თარიღის დასახელებაზე.

OpenAI-ის კრიზისი და „ხუთდღიანი ქაოსი“

ინტერვიუს დროს საუბარი შეეხო 2023 წლის ნოემბრის მოვლენებსაც, როდესაც OpenAI-ის საბჭომ სემ ალტმანი გაათავისუფლა, მურატი კი დროებით აღმასრულებელ დირექტორად დაინიშნა. კომპანიის შიგნით ამ პერიოდს „ხარვეზს“ (the blip) უწოდებენ. მურატის თქმით, იმ მომენტში მისი გადაწყვეტილებები ნათელი იყო — მთავარი მიზანი გუნდისა და კომპანიის მისიის დაცვა იყო. მისი განცხადებით, რომ არა მისი ჩარევა იმ ხუთდღიანი ქაოსის დროს, კომპანია დაიშლებოდა.

მიუხედავად ამისა, მან აღიარა, რომ განზრახვის სიცხადე ყოველთვის არ ნიშნავს შედეგების სიცხადეს. წარსულის გადასახედიდან, ის ახლა უფრო მეტად მოითხოვდა ინფორმაციას, უკეთეს გარდამავალ გეგმასა და მეტ გამჭვირვალობას. კითხვაზე, ენდობა თუ არა ის კვლავ თავის ყოფილ უფროსს, მურატიმ პირდაპირ პასუხს თავი აარიდა და ყურადღება უფრო ფართო პრობლემაზე გადაიტანა.

ინდუსტრიის მართვა და ძალაუფლების კონცენტრაცია

მურატიმ რამდენჯერმე გამოხატა შეშფოთება იმის გამო, რომ გადამწყვეტი მნიშვნელობის გადაწყვეტილებები ძალიან ცოტა ადამიანის ხელშია კონცენტრირებული — არა მხოლოდ OpenAI-ში, არამედ მთელ ინდუსტრიაში. მისი თქმით, პრობლემა არა კონკრეტული ლიდერების ხასიათში, არამედ სტრუქტურული კონტროლის მექანიზმების არარსებობაშია. მან აღნიშნა, რომ:

• კეთილსინდისიერი ადამიანებიც უშვებენ შეცდომებს.
• კარგი განზრახვების მქონე ორგანიზაციებიც შეიძლება არასწორი მიმართულებით წავიდნენ.
• ინდუსტრიაში ზედმეტი ყურადღება ეთმობა პიროვნულ ღირსებებს და ძალიან ცოტა — მართვის სისტემებს (governance).

ტალანტების ომი და AI-ს მომავალი

ინტერვიუს დროს ასევე დაისვა კითხვა Thinking Machines-იდან რამდენიმე მაღალი რანგის მკვლევრის წასვლის შესახებ. მურატიმ ეს საკითხი დაამცრო და აღნიშნა, რომ ნულიდან AI ლაბორატორიის შექმნა წლების ორგანიზაციულ ცვლილებებს რამდენიმე თვეში აკუმულირებს. მან ასევე ახსენა ასტრონომიული ანაზღაურებები, რაც AI სფეროში სტანდარტად იქცა, თუმცა დასძინა, რომ ეს ყოველთვის არ არის მთავარი მოტივაცია. „როდესაც დილით ვიღვიძებ, არ ვფიქრობ იმაზე, როგორ გავანადგურო კონკურენტი“, — აღნიშნა მან.

რაც შეეხება ხელოვნური ინტელექტის მომავალს და სამუშაო ადგილების შესაძლო დაკარგვას ან სხვა საფრთხეებს, მურატიმ გაწონასწორებული პოზიცია დაიკავა. ალბანეთში დაბადებული ინჟინერი არ ეთანხმება გარდაუვალი დისტოპიის ან უტოპიის იდეას. მისი აზრით, არცერთი შედეგი არ არის წინასწარ განსაზღვრული და სწორედ ახლანდელი პერიოდი გადაწყვეტს, საით წავა კაცობრიობა. მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ თუ ადამიანები მართვის სადავეებს ნაადრევად გაუშვებენ ხელიდან, მომავალი რადიკალურად განსხვავებული და არა უკეთესი იქნება.