მონაცემთა ცენტრები ძველ რეაქტიულ ძრავებს იყენებენ: ხელოვნური ინტელექტის ბუმი და ენერგიის დეფიციტი

ხელოვნური ინტელექტის (AI) მონაცემთა ცენტრები, რომლებიც ელექტროქსელთან მიერთებისა და ახალი ტურბინების მოლოდინში წლობით დგანან რიგში, ალტერნატიულ გზას მიმართავენ. New York Times-ის ინფორმაციით, ზოგიერთი კომპანია საკუთარ ელექტროენერგიას გადაკეთებული რეაქტიული ძრავების მეშვეობით გამოიმუშავებს.

ეს ძრავები, რომლებიც ჩამოწერილი თვითმფრინავებიდან არის ამოღებული და ბუნებრივ აირზე მუშაობისთვის გადაკეთებული, მუდმივი ელექტროსადგურის იდეალურ ვერსიას ნამდვილად არ წარმოადგენს. თუმცა, ეს კიდევ ერთი ნიშანია იმისა, თუ რამდენად ჩამორჩება ენერგომომარაგების ინფრასტრუქტურა ხელოვნური ინტელექტის განვითარების ტემპებს.

კომპანიებისთვის, რომლებიც ენერგიის მოლოდინში არიან, გადაკეთებული რეაქტიული ძრავების მთავარი უპირატესობა მათი ექსპლუატაციაში გაშვების სისწრაფეა. Rystad Energy-ის ანალიტიკოსის, აუდუნ მარტინსენის თქმით, მთავარი მიზანი ენერგიის რაც შეიძლება სწრაფად მიღებაა. რეაქტიული ძრავებით აღჭურვილი დანადგარების შემთხვევაში, მონაცემთა ცენტრის ამუშავება 24 თვეშია შესაძლებელი.

ენერგოდეფიციტი და ბიზნესის დანაკარგები

შედარებისთვის, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს მონაცემებით, ჩრდილოეთ ვირჯინიაში ელექტროქსელთან 100 მეგავატის სიმძლავრის მიერთებას დაახლოებით შვიდი წელი სჭირდება. Mitsubishi Power-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა გასულ კვირას Bloomberg-თან აღნიშნა, რომ ენერგეტიკული სიმძლავრეების უდიდესი ნაწილის ექსპლუატაციაში შესვლა მხოლოდ 2031 წლისთვის არის მოსალოდნელი.

ზოგიერთ შემთხვევაში, ეს შეფერხებები მონაცემთა ცენტრების ოპერატორებს უკვე უჯდებათ დაკარგული ბიზნესშესაძლებლობები. გასულ თვეში Microsoft-მა უარი თქვა კომპანია Nscale-ის მონაცემთა ცენტრის მთავარი კლიენტის სტატუსზე ლაუტონში (ინგლისი), მას შემდეგ, რაც ადგილობრივმა ენერგოკომპანიამ განაცხადა, რომ 2030-იანი წლების დასაწყისამდე ან შუა პერიოდამდე საკმარისი ენერგიის მიწოდებას ვერ შეძლებდა.

მსხვილი მოთამაშეები და ტექნოლოგიური გადაწყვეტილებები

ილონ მასკის xAI ერთ-ერთი იმ კომპანიათაგანია, რომელიც უკვე იყენებს ამგვარ ძრავებს. მისისიპის შტატში რვა გადაკეთებული რეაქტიული ტურბინა დამონტაჟდა მემფისში მდებარე Colossus 2 მონაცემთა ცენტრის ენერგიით უზრუნველსაყოფად. აღნიშნული ინფორმაცია სახელმწიფო ნებართვებსა და სატელიტურ ფოტოებზე დაყრდნობით გავრცელდა.

ეს დანადგარები კომპანია ProEnergy-სგან არის მიღებული, რომელიც Boeing-ის თვითმფრინავებში გავრცელებულ GE-ს ძრავებს აახლებს. 2025 წელს OpenAI-მ მასკის მაგალითს მიჰყვა და აბილინში (ტეხასი) მდებარე თავის პირველ Stargate ობიექტზე გაზის ტურბინები დაამონტაჟა. Crusoe, დენვერში ბაზირებული სტარტაპი, რომელიც AI მონაცემთა ცენტრებს აშენებს, აბილინის კამპუსის მშენებლობას ახორციელებს და აპრილში ProEnergy-სგან 13 გადაკეთებული დანადგარი შეუკვეთა.

სექტემბერში Crusoe-მ უარი თქვა 1.25 მილიარდი დოლარის ღირებულების გარიგებაზე Boom Supersonic-თან, რომელიც 29 ბუნებრივი აირის ტურბინის შესყიდვას ითვალისწინებდა. Boom Supersonic არის სტარტაპი, რომელიც ზებგერით სამგზავრო თვითმფრინავს ქმნის და ამავდროულად ამ თვითმფრინავის ძრავის ვერსიას მონაცემთა ცენტრებისთვის ყიდის. Crusoe-ს წარმომადგენელმა TechCrunch-ს განუცხადა, რომ კომპანია კვლავ გეგმავს ტურბინების გამოყენებას.

გამოწვევები და პოლიტიკური კონტექსტი

ამჟამად ტრამპის ადმინისტრაცია მონაცემთა ცენტრებს საკუთარი ელექტროენერგიის გამომუშავებისკენ მოუწოდებს, რაც დამატებით წნეხს ქმნის. თუმცა, გადაკეთებულ რეაქტიულ ძრავებს თავისი უარყოფითი მხარეებიც აქვს: ისინი ნაკლებად ეფექტურია და უფრო მეტად აბინძურებს გარემოს, ვიდრე ტრადიციული გაზის ელექტროსადგურებისთვის შექმნილი ტურბინები. გარდა ამისა, იმავე რაოდენობის ენერგიის მისაღებად მეტი ერთეული ძრავის გამოყენებაა საჭირო.

ექსპერტების აზრით, გადაკეთებული რეაქტიული ძრავები შესაძლოა მხოლოდ მოკლევადიანი გამოსავალი აღმოჩნდეს. ვარაუდობენ, რომ ეფექტურობისა და გარემოსდაცვითი საკითხების მნიშვნელობა მომდევნო ერთ ან ორ წელიწადში კიდევ უფრო გაიზრდება.