მონაცემთა ცენტრები ნავთობზე მეტ ინვესტიციას იზიდავს: რა ენერგიით იმუშავებს AI-ის მომავალი?

საერთაშორისო ენერგეტიკული სააგენტოს ახალი ანგარიშის თანახმად, მიმდინარე წელს მსოფლიო მონაცემთა ცენტრების მშენებლობაზე 580 მილიარდ დოლარს დახარჯავს, რაც 40 მილიარდი დოლარით მეტია, ვიდრე ნავთობის ახალი მარაგების მოძიებაში ჩაიდება. ეს ციფრები გლობალურ ეკონომიკაში მიმდინარე მასშტაბურ ცვლილებებზე მიუთითებს და აჩენს კითხვას, თუ როგორ იმოქმედებს გენერაციული ხელოვნური ინტელექტის ბუმი კლიმატის ცვლილებაზე.

ეჭვგარეშეა, რომ ახალი მონაცემთა ცენტრები უზარმაზარ ენერგიას მოითხოვს, რაც დამატებით ტვირთად დააწვება ისედაც გადატვირთულ ელექტროენერგიის ქსელებს. თუმცა, ექსპერტები პოტენციურ დადებით მხარეზეც საუბრობენ. კირსტენ კოროსეკის თქმით, ბევრი ასეთი პროექტი ენერგიის მისაღებად მზის პანელებს გამოიყენებს, რაც ახალ შესაძლებლობებს შეუქმნის განახლებადი ენერგიის სფეროში მომუშავე სტარტაპებს.

ამ პროექტების დაფინანსების მასშტაბები შთამბეჭდავია. OpenAI მონაცემთა ცენტრების მშენებლობისთვის 1.4 ტრილიონი დოლარის ინვესტიციას გეგმავს, Meta-ს ვალდებულება 600 მილიარდ დოლარს შეადგენს, ხოლო Anthropic-მა ცოტა ხნის წინ 50 მილიარდი დოლარის გეგმა გამოაცხადა. ეს გიგანტური თანხები ხაზს უსვამს ტექნოლოგიური სექტორის ამბიციებს.

კირსტენ კოროსეკი აღნიშნავს, რომ მონაცემთა ცენტრები სულ უფრო ხშირად მიმართავენ განახლებად ენერგიას, რადგან ეს რეგულაციებისა და დანახარჯების თვალსაზრისით ყველაზე ხელსაყრელი გზაა. მონაცემთა ცენტრის მიმდებარედ მზის პანელების დასადგმელად ნებართვის აღება ბევრად მარტივია. ეს კი დადებითი იმპულსი იქნება იმ კომპანიებისთვის, რომლებიც განახლებადი ენერგიის ან მონაცემთა ცენტრების დიზაინის ინოვაციურ ტექნოლოგიებზე მუშაობენ.

ანგარიშის მიხედვით, ელექტროენერგიაზე მოთხოვნის ნახევარი აშშ-ზე მოვა, დანარჩენი კი ჩინეთსა და ევროპაზე განაწილდება. რებეკა ბელანის თქმით, საყურადღებოა ის ფაქტი, რომ მონაცემთა ცენტრების უმეტესობა ქალაქებთან ან მილიონიან დასახლებებთან ახლოს შენდება. ეს ქსელთან მიერთების კუთხით დამატებით სირთულეებს ქმნის და განახლებადი ენერგიის გამოყენებას არა მხოლოდ ეკოლოგიური, არამედ ბიზნესის თვალსაზრისითაც აუცილებელს ხდის.

ამ გამოწვევაზე პასუხად ინოვაციური გადაწყვეტილებებიც ჩნდება. მაგალითად, კომპანია Redwood Materials-ის ახალი ქვედანაყოფი, Redwood Energy, ელექტრომობილების ძველ აკუმულატორებს, რომლებიც გადასამუშავებლად ჯერ მზად არ არის, ხელოვნური ინტელექტის მონაცემთა ცენტრებისთვის მიკროქსელების შესაქმნელად იყენებს. ეს ამსუბუქებს ზეწოლას საერთო ენერგოსისტემაზე, განსაკუთრებით ისეთ ადგილებში, როგორიცაა ტეხასის შტატი, სადაც ზაფხულში ელექტროენერგიის გეგმური გათიშვები ხშირია.

ამასთან, არსებობს კითხვები, თუ რამდენად რეალურია ყველა დაგეგმილი პროექტის განხორციელება. ენტონი ჰა აღნიშნავს, რომ ასეთი მასშტაბის მშენებლობები მნიშვნელოვნად შეცვლის ლანდშაფტს. ასევე, გაურკვეველია, რამდენად შეესაბამება კომპანიების, მაგალითად OpenAI-ის, ფინანსური შემოსავლები მათ მიერ აღებულ ტრილიონიან ვალდებულებებს.

დისკუსიის საგანია მთავრობის როლიც. OpenAI-ის ფინანსური დირექტორის განცხადებამ, რომ მთავრობამ მონაცემთა ცენტრების ასაშენებლად აღებული სესხები უნდა უზრუნველყოს, დიდი აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია. მიუხედავად იმისა, რომ მან მოგვიანებით სიტყვები უკან წაიღო, ფაქტია, რომ კომპანია CHIPS Act-ის ფარგლებში საგადასახადო შეღავათების გაფართოებას ითხოვს. ეს იმაზე მიუთითებს, რომ მონაცემთა ცენტრების ბუმი მხოლოდ კერძო კომპანიების ძალისხმევაზე არ იქნება დამოკიდებული და მთავრობის ჩართულობაც აუცილებელი გახდება.