მონაცემთა ცენტრების მზარდი მადა: ემუქრება თუ არა ხელოვნური ინტელექტი ჩვენს კომუნალურ გადასახადებს?

ტექნოლოგიური კომპანიები აქტიურად აცხადებენ ახალი, მასიური მონაცემთა ცენტრების მშენებლობის გეგმებს, თუმცა მომხმარებლები სულ უფრო მეტად შიშობენ, რომ ხელოვნური ინტელექტით გამოწვეული ეს „ოქროს ციებ-ცხელება“ საბოლოოდ მათ ელექტროენერგიის გადასახადებს გაზრდის. მზის ენერგიის კომპანია Sunrun-ის დაკვეთით ჩატარებული ახალი კვლევის თანახმად, მომხმარებელთა 80% შეშფოთებულია მონაცემთა ცენტრების გავლენით კომუნალურ გადასახადებზე.

მომხმარებელთა ეს შიში უსაფუძვლო არ არის. აშშ-ის ენერგეტიკული ინფორმაციის ადმინისტრაციის (EIA) მონაცემებით, შეერთებულ შტატებში ელექტროენერგიაზე მოთხოვნა ათწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში სტაბილური იყო. თუმცა, ბოლო ხუთ წელიწადში კომერციულმა მომხმარებლებმა, მონაცემთა ცენტრების ჩათვლით, და სამრეწველო სექტორმა ქსელიდან ენერგიის მოხმარება მნიშვნელოვნად გაზარდეს — წლიური ზრდა შესაბამისად 2.6%-სა და 2.1%-ს შეადგენს. ამავდროულად, საყოფაცხოვრებო სექტორის მოხმარება წლიურად მხოლოდ 0.7%-ით გაიზარდა.

დღეს მონაცემთა ცენტრები აშშ-ში გენერირებული ელექტროენერგიის დაახლოებით 4%-ს მოიხმარენ, რაც 2018 წლის მაჩვენებელს ორჯერ აღემატება. ლოურენს ბერკლის ეროვნული ლაბორატორიის პროგნოზით, 2028 წლისთვის ეს მაჩვენებელი 6.7%-დან 12%-მდე გაიზრდება. აქამდე ენერგიის გენერაცია მზარდ მოთხოვნას აკმაყოფილებდა მზის, ქარისა და ბატარეის საცავების ახალი სიმძლავრეების ამოქმედების წყალობით.

დიდი ტექნოლოგიური კომპანიები განსაკუთრებით აქტიურად დებენ ხელშეკრულებებს მზის ენერგიის ახალ, მასშტაბურ პროექტებზე. მათ იზიდავთ ამ ენერგიის წყაროს დაბალი ღირებულება, მოდულურობა და ექსპლუატაციაში სწრაფად გაშვების შესაძლებლობა. მზის ელექტროსადგურებს შეუძლიათ მონაცემთა ცენტრების მომარაგება პროექტის სრულ დასრულებამდე დაიწყონ, ხოლო ახალი პროექტის განხორციელებას, როგორც წესი, დაახლოებით 18 თვე სჭირდება.

აშშ-ის ენერგეტიკული ინფორმაციის ადმინისტრაცია (EIA) მოელის, რომ განახლებადი ენერგიის წყაროები ახალი გენერაციის სიმძლავრეებში დომინანტურ როლს სულ მცირე მომავალი წლის განმავლობაში შეინარჩუნებენ. თუმცა, ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ ეს ტენდენცია შესაძლოა 2026 წლის შემდეგ შეფერხდეს, თუ რესპუბლიკელები „ინფლაციის შემცირების აქტის“ საკვანძო ნაწილებს გააუქმებენ, რაც განახლებადი ენერგიის ზრდას შეაფერხებს.

ამასობაში, ბუნებრივი აირი, ენერგიის კიდევ ერთი წყარო, რომელსაც მონაცემთა ცენტრების ოპერატორები ანიჭებენ უპირატესობას, მოთხოვნას ვერ აკმაყოფილებს. მიუხედავად იმისა, რომ წარმოება იზრდება, ახალი მარაგების უმეტესობა შიდა ბაზრის ნაცვლად ექსპორტზე გადის. 2019-2024 წლებში ელექტროენერგიის მწარმოებლების მიერ გაზის მოხმარება 20%-ით გაიზარდა, მაშინ როცა ექსპორტიორების მოხმარება 140%-ით გაიზარდა.

ახალი ბუნებრივი აირის ელექტროსადგურების მშენებლობაც დროულად ვერ ესწრება, რადგან მათ დასრულებას, საერთაშორისო ენერგეტიკული სააგენტოს თანახმად, დაახლოებით ოთხი წელი სჭირდება. პრობლემას კიდევ უფრო ამწვავებს გაზის ტურბინებზე შექმნილი რიგები. მწარმოებლები მიწოდების თარიღად შვიდ წლამდე პერიოდს ასახელებენ და ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ახლად გამოცხადებული საწარმოო სიმძლავრეები ვითარებას შეცვლის.

ბუნებრივი აირის ინფრასტრუქტურის ნელი განვითარება და განახლებადი ენერგიის პოტენციური შეფერხება მონაცემთა ცენტრების დეველოპერებს რთულ მდგომარეობაში აყენებს. მიუხედავად იმისა, რომ ელექტროენერგიაზე მოთხოვნის ზრდაში მხოლოდ ხელოვნური ინტელექტი და მონაცემთა ცენტრები არ არიან დამნაშავე — სამრეწველო სექტორიც თითქმის იმდენივე ენერგიას მოიხმარს — საზოგადოების ყურადღების ცენტრში სწორედ ისინი მოექცნენ.

სავარაუდოდ, მომხმარებელთა უკმაყოფილება უმეტესწილად ხელოვნურ ინტელექტზე იქნება ფოკუსირებული. Pew-ს კვლევის თანახმად, ადამიანების უმრავლესობა ამ ტექნოლოგიით უფრო შეშფოთებულია, ვიდრე აღფრთოვანებული. ეს გასაკვირი არ არის, რადგან ბევრი დამსაქმებელი მას თანამშრომელთა პროდუქტიულობის გაზრდის ნაცვლად, კადრების შემცირების ინსტრუმენტად იყენებს. თუ ამას ენერგიის ფასების ზრდასაც დავუმატებთ, ნათელი ხდება, თუ როგორ შეიძლება მომწიფდეს საზოგადოების სერიოზული უკმაყოფილება.