Nvidia-ს აქციების ფასი სამშაბათს 5.47%-ით დაეცა, რაც ორშაბათს დაფიქსირებული 4%-იანი კლების გაგრძელება იყო. ჯამში, ორ დღეში კომპანიამ ღირებულების დაახლოებით 9.5% დაკარგა, მიუხედავად იმისა, რომ თავად კომპანიის მხრიდან მნიშვნელოვანი სიახლეები არ გავრცელებულა. აღმასრულებელი დირექტორი, ჯენსენ ჰუანგი, ცდილობს საქმიანობა ჩვეულ რეჟიმში განაგრძოს მას შემდეგ, რაც აღიარა ქორწინებისგარეშე ურთიერთობა ელის ჰუანგთან, რომელიც აშშ-ის სადაზვერვო სააგენტოების ვარაუდით, ჩინეთის სასარგებლოდ ჯაშუშურ საქმიანობას ეწეოდა.
მოვლენების ყველაზე მნიშვნელოვანი განვითარება დირექტორთა საბჭოს მიერ იურიდიული ფირმა Wachtell, Lipton, Rosen & Katz-ის დაქირავებაა შიდა გამოძიების ჩასატარებლად. თუ რა მოხდება შემდეგ, ამ ეტაპზე მხოლოდ ვარაუდების საგანია, მათ შორის იმ ექსპერტებისთვისაც კი, რომლებიც კორპორაციული კრიზისების მართვას სწავლობენ. კორპორაციული მართვის პროფესორები, ენ ლიპტონი კოლორადოს უნივერსიტეტიდან და ტოდ ჰენდერსონი ჩიკაგოს უნივერსიტეტიდან, აღნიშნავენ, რომ არ არსებობს რეალური პრეცედენტი იმისა, თუ როგორ უნდა მოიქცეს საბჭო, როდესაც აღმასრულებელი დირექტორი ე.წ. „თაფლის მახეში“ (honeypot) აღმოჩნდება გაბმული.
მიუხედავად იმისა, რომ ექსპერტებს აქვთ საკუთარი მოსაზრებები იმის შესახებ, თუ რა კითხვებს უნდა გასცეს პასუხი გამოძიებამ, ისინი, ისევე როგორც დანარჩენი საზოგადოება, მოვლენების განვითარებას ელოდებიან. „ადრე ყოფილა სასიყვარულო ურთიერთობებისა და სექსუალური შევიწროების შემთხვევები,“ — ამბობს ლიპტონი, თუმცა დასძენს, რომ არ ახსენდება შემთხვევა, რომელიც ამავდროულად ეროვნული უსაფრთხოების შესაძლო კომპრომეტირებას მოიცავდა. ჰენდერსონი, რომლის კვლევის სფერო კორპორაციებს, ფასიანი ქაღალდების რეგულირებასა და სამართალს მოიცავს, მიიჩნევს, რომ ბევრი რამ დამოკიდებულია ფაქტებზე, რომლებიც ჯერჯერობით ცოტასთვისაა ცნობილი — მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია ის, თუ რა ინფორმაცია მიიღო ელის ჰუანგმა ჯენსენ ჰუანგისგან.
გამოძიების ძირითადი მიმართულებები
პროფესორი ლიპტონი Nvidia-ს დამოუკიდებელი საბჭოს წევრების მიერ დაწყებულ გამოძიებას, გარე იურიდიული კონსულტანტების ჩართულობით, ამ პროცესის ყველაზე „სტანდარტულ“ ნაწილად მიიჩნევს. მისი თქმით, გამოძიება იქნება „ზუსტად ისეთი საფუძვლიანი“, როგორიც მის წარმმართველ დირექტორებს სურთ. ჰენდერსონი კი ყურადღებას ამახვილებს სტიმულებზე და აღნიშნავს, რომ ვაშინგტონის იურიდიულმა ფირმებმა, რომლებიც შიდა გამოძიებებს ატარებენ, კარგად იციან, „ვინ იხდის მათ ჰონორარს“, თუმცა მას არ უთქვამს, რომ მოცემულ შემთხვევაში რაიმე მიკერძოებას აქვს ადგილი.
ლიპტონი გამოყოფს გამოძიების სამ ძირითად ხაზს:
- დაირღვა თუ არა კანონი;
- დაარღვია თუ არა ჰუანგმა Nvidia-ს შიდა პოლიტიკა;
- შეიყვანა თუ არა მან შეცდომაში დირექტორთა საბჭო (მათ შორის, რამდენად გულწრფელი იყო ის და როდის გახდა მისთვის ცნობილი არსებული რისკები).
აღსანიშნავია, რომ Wired-ის ინფორმაციით, ჰუანგმა სექს-სკანდალების მართვაში სპეციალიზებული პიარ-ფირმა ჯერ კიდევ ერთი წლის წინ დაიქირავა. გაურკვეველია, როდის შეიტყო მან, რომ ელის ჰუანგი ჯაშუშობაში იყო ეჭვმიტანილი. კვირას გავრცელებულ განცხადებაში საბჭომ აღნიშნა, რომ Nvidia-ს „არ აქვს საფუძველი იფიქროს, რომ ეროვნული უსაფრთხოება ან კომპანიის საიდუმლოებები კომპრომეტირებულია“.
ინფორმირებულობის მნიშვნელობა და შესაძლო სანქციები
ჰენდერსონი ხაზს უსვამს იმას, თუ რა იცოდა ჰუანგმა და როდის. ის ორ სცენარს განიხილავს: პირველ შემთხვევაში, ჰუანგი პიარ-ფირმას ქირაობს მხოლოდ იმიტომ, რომ ქორწინებისგარეშე ურთიერთობა მისთვის უხერხულია და მან არ იცის ქალის ვინაობა. მეორე შემთხვევაში კი, მან იცის, რომ ქალი ჩინეთის სავარაუდო ჯაშუშია. „ვფიქრობ, ეს სრულიად განსხვავებული სიტუაციებია,“ — ამბობს ჰენდერსონი. „საბჭოს წევრი რომ ვიყო და სენსიტიური ტექნოლოგიების მქონე კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორი ასეთ მდგომარეობაში აღმოჩენილიყო, განრისხებული ვიქნებოდი, თუ ამის შესახებ არ მეტყოდა“.
„საბჭოსთვის იმის ართქმა, რომ გაქვს კიბო ან რომ გქონდა ურთიერთობა ჩინელ ჯაშუშთან, ჩემი აზრით, სამსახურიდან დათხოვნის საფუძველია,“ — აცხადებს ჰენდერსონი.
სამართლებრივი რისკები და აქციონერთა სარჩელები
ლიპტონი მოელის, რომ აქციონერები სასამართლო დავებს დაიწყებენ. მისი თქმით, შესაძლებელია ორი სახის სარჩელი:
- თაღლითობა ფასიანი ქაღალდების სფეროში: ეს ეხება მხოლოდ ტყუილს. Nvidia-ს წინააღმდეგ უკვე შეტანილია კოლექტიური სარჩელი, სადაც ნათქვამია, რომ ჰუანგმა და კომპანიამ ინვესტორები შეცდომაში შეიყვანეს ურთიერთობის დამალვით. „შეგიძლიათ იმდენი ურთიერთობა გქონდეთ ჩინელ ჯაშუშებთან, რამდენიც გსურთ, მაგრამ ფედერალური კანონმდებლობით, ამის შესახებ ტყუილის თქმა არ შეიძლება,“ — განმარტავს ლიპტონი.
- არასწორი მართვის შესახებ სარჩელი (დელავერის შტატის კანონმდებლობით): ასეთი დავის მოგება გაცილებით რთულია. სასამართლოები აქციონერებს არ აძლევენ სარჩელის შეტანის უფლებას ყოველ ჯერზე, როცა თანამშრომელი რაღაც „სულელურს ან გაუაზრებელს“ აკეთებს. აქციონერებმა უნდა დაამტკიცონ, რომ საბჭოს არ შეუძლია პრობლემის დამოუკიდებლად მოგვარება.
Nvidia-ს 10-წევრიანი საბჭო ჰუანგისადმი ერთგულებითა და პატივისცემით გამოირჩევა. თუმცა, დამოუკიდებელი დირექტორების მიერ გარე კონსულტანტებთან ერთად დაწყებული გამოძიება აქციონერებისთვის საქმის მოგებას ართულებს. ლიპტონს მაგალითად მოჰყავს McDonald’s-ის შემთხვევა, სადაც სასამართლომ დაადგინა, რომ საბჭოს ჰქონდა უნარი დამოუკიდებლად გაეცა პასუხი აღმასრულებელი დირექტორის გადაცდომებზე.
კორპორაციული მართვის ხარვეზები და ნეპოტიზმი
მაშინაც კი, თუ ეს სკანდალი ჰუანგის თანამდებობას საფრთხეს არ შეუქმნის, ის მაინც აჩენს კითხვებს მართვის სტრუქტურის შესახებ. Nvidia ცნობილია თავისი „ბრტყელი“ სტრუქტურით, სადაც 60-ზე მეტი ადამიანი უშუალოდ ჰუანგს ექვემდებარება. კომპანიას არ აქვს ჩამოყალიბებული მემკვიდრეობის გეგმა, რასაც ლიპტონი ნებისმიერი კომპანიისთვის საფრთხედ მიიჩნევს.
გარდა ამისა, Nvidia-ში ჰუანგის შვილებიც მუშაობენ: მისი ვაჟი, სპენსერი, პროდუქტების მართვის დირექტორია, ქალიშვილი მედისონი — პროდუქტების მარკეტინგის უფროსი დირექტორი, ხოლო სიძე, ნიკო კაპრეზი, ბიზნესის განვითარების მიმართულებით მუშაობს. ზოგიერთი თანამშრომელი მიიჩნევს, რომ ჰუანგი შვილებს მემკვიდრეებად ამზადებს. ლიპტონი შვილების დასაქმებას „ცუდ კორპორაციულ ჰიგიენას“ უწოდებს, თუმცა აღნიშნავს, რომ დამფუძნებლები ამას ხშირად აკეთებენ (მაგალითად, კიმბალ მასკი Tesla-ს საბჭოშია).
ჰენდერსონი კი ნეპოტიზმის წინააღმდეგია და მიიჩნევს, რომ ისეთი მასშტაბის საჯარო კომპანიაში, როგორიც Nvidia-ა, შვილის მიერ მამის ჩანაცვლების იდეა „გიჟურია“. თუმცა, მართვის თვალსაზრისით, Nvidia-ს აქვს ერთი უპირატესობა: მას არ აქვს ორმაგი კლასის აქციები. ჰუანგი ფლობს დაახლოებით 3.6%-ს, რაც ნიშნავს, რომ მას არ აქვს ხმის მიცემის სრული კონტროლი. ეს მას უფრო „ადვილად შესაცვლელს“ ხდის, მიუხედავად იმისა, რომ ის კომპანიის საქმიანობაში ღრმად არის ინტეგრირებული.
