OpenAI-ს ოფისებიდან Eli Lilly-სთან გარიგებამდე — როგორ გახდა Chai Discovery ხელოვნური ინტელექტის წამლების შემუშავების ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული სახელი

წამლების აღმოჩენა, ანუ ფარმაცევტული საშუალებების შესაქმნელად ახალი მოლეკულების იდენტიფიცირება, ცნობილია როგორც უკიდურესად შრომატევადი და რთული პროცესი. ტრადიციული მეთოდები, როგორიცაა მაღალი გამტარუნარიანობის სკრინინგი, ხშირად ძვირადღირებულ და არაეფექტურ მიდგომას წარმოადგენს, რომელიც ყოველთვის წარმატებით არ სრულდება. თუმცა, ბიოტექნოლოგიური კომპანიების ახალი თაობა ხელოვნურ ინტელექტს (AI) და მონაცემთა მოწინავე ტექნოლოგიებს იყენებს ამ პროცესის დასაჩქარებლად და გასამარტივებლად.

2024 წელს დაარსებული AI სტარტაპი Chai Discovery სწორედ ასეთი კომპანიაა. სულ რაღაც 12 თვეში მისმა ახალგაზრდა დამფუძნებლებმა მოახერხეს ასობით მილიონი დოლარის მოზიდვა და სილიკონის ველის ზოგიერთი ყველაზე გავლენიანი ინვესტორის მხარდაჭერის მოპოვება, რამაც იგი მზარდი ინდუსტრიის ერთ-ერთ ყველაზე თვალსაჩინო ფირმად აქცია. დეკემბერში კომპანიამ დაასრულა B სერიის დაფინანსება, რომლის ფარგლებშიც დამატებით 130 მილიონი დოლარი მიიღო, ხოლო მისი საბაზრო ღირებულება 1.3 მილიარდ დოლარამდე გაიზარდა.

გასულ პარასკევს Chai-მ ასევე გამოაცხადა პარტნიორობა Eli Lilly-სთან. ამ გარიგების ფარგლებში, ფარმაცევტული გიგანტი გამოიყენებს სტარტაპის პროგრამულ უზრუნველყოფას ახალი მედიკამენტების შესაქმნელად. Chai-ს ალგორითმი, სახელწოდებით Chai-2, შექმნილია ანტისხეულების — დაავადებებთან საბრძოლველად საჭირო ცილების — შესამუშავებლად. სტარტაპის მიზანია, მოლეკულებისთვის ერთგვარი „კომპიუტერული დიზაინის სისტემის“ (CAD) ფუნქცია შეასრულოს.

ინდუსტრიის კონტექსტი და კონკურენცია

ეს გადამწყვეტი მომენტია Chai-ს საქმიანობის სფეროსთვის. სტარტაპის გარიგება გამოცხადდა მალევე მას შემდეგ, რაც Eli Lilly-მ Nvidia-სთან 1 მილიარდ დოლარიანი პარტნიორობის შესახებ ამცნო საზოგადოებას, რაც სან-ფრანცისკოში AI წამლების აღმოჩენის ლაბორატორიის შექმნას გულისხმობს. ეს „თანაინოვაციური ლაბორატორია“ გააერთიანებს დიდ მონაცემებს, გამოთვლით რესურსებსა და სამეცნიერო ექსპერტიზას მედიკამენტების შემუშავების დასაჩქარებლად.

ინდუსტრიას ჰყავს სკეპტიკოსებიც. ზოგიერთი ვეტერანი მიიჩნევს, რომ ტრადიციული წამლების შემუშავების სირთულიდან გამომდინარე, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ახალმა ტექნოლოგიებმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინოს. თუმცა, ოპტიმისტების რაოდენობა არანაკლებია. ელენა ვიბოჩმა, General Catalyst-ის (Chai-ს ერთ-ერთი მთავარი მხარდამჭერი) მმართველმა დირექტორმა, განაცხადა, რომ მისი ფირმა დარწმუნებულია სტარტაპის სერვისების ეფექტურობაში.

„ჩვენ გვჯერა, რომ ბიოფარმაცევტული კომპანიები, რომლებიც ყველაზე სწრაფად ითანამშრომლებენ ისეთ კომპანიებთან, როგორიცაა Chai, პირველები შეიტანენ მოლეკულებს კლინიკაში და შექმნიან მნიშვნელოვან მედიკამენტებს. პრაქტიკაში ეს ნიშნავს პარტნიორობას 2026 წელს, ხოლო 2027 წლის ბოლოსთვის თავის კლასში პირველი მედიკამენტების კლინიკურ კვლევებში ჩაშვებას“, — აღნიშნა ვიბოჩმა.

ალიზა ეპლმა, Lilly-ს TuneLab პროგრამის ხელმძღვანელმა, რომელიც AI-ს და მანქანურ სწავლებას იყენებს, ასევე გამოხატა ნდობა Chai-ს პროდუქტის მიმართ. მისი თქმით, Chai-ს გენერაციული დიზაინის მოდელების და Lilly-ს ღრმა ბიოლოგიური ექსპერტიზის კომბინაციით, ისინი აპირებენ გააფართოონ AI-ს შესაძლებლობები უკეთესი მოლეკულების შესაქმნელად.

სტარტაპის წარმოშობა და კავშირი OpenAI-სთან

მიუხედავად იმისა, რომ Chai ორი წლის წინ დაარსდა, მისი ისტორია დაახლოებით ექვსი წლის წინ დაიწყო, დამფუძნებლებსა და OpenAI-ს აღმასრულებელ დირექტორ სემ ალტმანს შორის გამართული საუბრებით. ერთ-ერთი დამფუძნებელი, ჯოშ მაიერი, 2018 წელს OpenAI-ს კვლევით და საინჟინრო გუნდში მუშაობდა. კომპანიიდან წასვლის შემდეგ, ალტმანმა მაიერის მეგობარს, ჯეკ დენტს (იმ დროს Stripe-ის ინჟინერი) მისწერა პოტენციური ბიზნეს შესაძლებლობის შესახებ.

ალტმანი დაინტერესდა, იქნებოდა თუ არა მაიერი მზად პროტეომიკის (ცილების შესწავლა) სტარტაპზე სამუშაოდ. თუმცა, იმ დროს მაიერი თვლიდა, რომ ტექნოლოგია ჯერ კიდევ არ იყო სათანადო დონეზე განვითარებული. მან მუშაობა Facebook-ის კვლევით გუნდში გააგრძელა, სადაც ESM1-ის — პირველი ტრანსფორმერული ცილის ენობრივი მოდელის — შემუშავებაში მიიღო მონაწილეობა. მოგვიანებით მან სამი წელი გაატარა Absci-ში, კიდევ ერთ AI ბიოტექნოლოგიურ ფირმაში.

2024 წლისთვის მაიერმა და დენტმა საბოლოოდ გადაწყვიტეს პროტეომიკის კომპანიის შექმნა. მათ კვლავ დაუკავშირდნენ სემ ალტმანს და აცნობეს, რომ Chai-ს ერთად აფუძნებდნენ. OpenAI გახდა სტარტაპის ერთ-ერთი პირველი ინვესტორი. მაიერმა და დენტმა, სხვა დამფუძნებლებთან — მეთიუ მაკპარტლონთან და ჟაკ ბოიტრეოსთან ერთად, კომპანია ფაქტობრივად OpenAI-ს ოფისებში, სან-ფრანცისკოს მისიის უბანში დააარსეს.

ტექნოლოგიური უპირატესობა და მომავალი

ჯეკ დენტის თქმით, კომპანიის სწრაფი ზრდის გასაღები ნიჭიერი გუნდის შეკრება და უნიკალური ტექნოლოგიური მიდგომაა. კომპანიის კოდის ყოველი ხაზი დამოუკიდებლად არის შექმნილი. ისინი არ იყენებენ მზა, ღია კოდის მქონე დიდ ენობრივ მოდელებს (LLM), არამედ ქმნიან მაღალკონფიგურირებად, სპეციალიზებულ არქიტექტურებს.

ელენა ვიბოჩის აზრით, ამ მოდელების წამლების აღმოჩენის პროცესში დანერგვისთვის ფუნდამენტური ბარიერები არ არსებობს. მიუხედავად იმისა, რომ კომპანიებს კვლავ მოუწევთ კლინიკური კვლევების გავლა, ამ ტექნოლოგიების გამოყენება მნიშვნელოვან უპირატესობას იძლევა — არა მხოლოდ ვადების შემცირების, არამედ ისეთი მედიკამენტების შექმნის თვალსაზრისითაც, რომელთა შემუშავება ისტორიულად რთული იყო.