სატია ნადელა: კომპანიები, რომლებიც ხელოვნური ინტელექტის ერთ მოდელზე არიან დამოკიდებულნი, შესაძლოა ბაზრიდან გაქრნენ

Microsoft-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, სატია ნადელამ, ბიზნესებისთვის განკუთვნილი გაფრთხილება კიდევ უფრო გაამკაცრა. მისი პროგნოზით, ის კომპანიები, რომლებიც საკუთარი ხელოვნური ინტელექტის (AI) საჭიროებებისთვის მხოლოდ დახურულ AI ლაბორატორიებს ეყრდნობიან, საბოლოოდ ბაზარზე არსებობას ვერ შეძლებენ. ეს განცხადება მან CNN-ის გადაცემაში „Fareed Zakaria GPS“ გააკეთა.

როდესაც წამყვანმა ნადელას სთხოვა განემარტა, თუ რას ნიშნავს კომპანიის მხრიდან AI მოდელის პროვაიდერისთვის ზედმეტი ინფორმაციის გაზიარება, მან აღნიშნა, რომ ბიზნესები ფრთხილად უნდა იყვნენ ყველაფერთან მიმართებით, რასაც ისინი სისტემას გადასცემენ — დაწყებული მონაცემებიდან, დამთავრებული მითითებებით (prompts). ნადელას თქმით, აუცილებელია ისეთი სისტემის შექმნა, სადაც „მოდელის ყოველი გამოყენებისას, მის გარშემო არსებული ყველა მეტამონაცემი თქვენთან დარჩება, რათა შემდგომში ეს ყველაფერი საკუთარი მოდელის ან ღია მოდელის მოსამზადებლად გამოიყენოთ“.

ტექნიკური თვალსაზრისით, საუბარია მოდელის „წონებზე“ (weights) — ეს არის მოდელის გაწვრთნილი პარამეტრები, რომლებიც, ფაქტობრივად, მის „ტვინს“ წარმოადგენს. ნადელას არგუმენტით, კომპანიებმა უნდა შეინარჩუნონ საკუთარი მოხმარების მონაცემები, რათა დროთა განმავლობაში საკუთარი მოდელის აგება შეძლონ. „ნებისმიერი ფირმა, რომელიც ამ კონტროლს არ ფლობს, ჩემი აზრით, ვეღარ დარჩება ფირმად, რადგან თქვენ, არსებითად, საკუთარი აზროვნების პროცესის აუთსორსინგი მოახდინეთ“, — დასძინა მან.

დამოუკიდებლობის შენარჩუნების სტრატეგია

მოკლედ რომ ვთქვათ, ნადელას აზრით, საფრთხის წინაშე აღმოჩნდებიან ის კომპანიები, რომლებსაც არ ექნებათ საკუთარი მოდელები ან AI ინფრასტრუქტურის ისეთი ფენა, როგორიცაა „AI გეითვეი“ (AI gateways), რომელიც მათ მითითებებს (prompts) თავად მოდელისგან განაცალკევებს. ის განსაკუთრებით მოუწოდებს კომპანიებს, შეწყვიტონ AI ლაბორატორიების ჩაშენებულ კოდირების ინსტრუმენტებზე (ე.წ. harnesses) დამოკიდებულება. ამის მაგალითებია Anthropic-ის Claude Code და OpenAI-ის ChatGPT Codex.

„თუ დამხმარე ინსტრუმენტებს (harness), კონტექსტსა და მეხსიერებას მოდელისგან განცალკევებით შეინახავთ, თქვენ შეძლებთ გამოიყენოთ რამდენიმე სხვადასხვა მოდელი იმ სფეროებში, სადაც ისინი საუკეთესონი არიან. ამავდროულად, რომელიმე მოდელიც რომ გაქრეს, თქვენ კვლავ შეინარჩუნებთ კონტროლს საკუთარ ბედზე“, — განაცხადა ნადელამ.

აღსანიშნავია, რომ Microsoft თავად არის ორი უმსხვილესი AI ლაბორატორიის, Anthropic-ისა და OpenAI-ის ინვესტორი. კოდირების აგენტები საწარმოებისთვის AI მოდელების გამოყენების ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული გზაა და მოდელების შემქმნელებს დიდ მოგებას მოაქვს. მიუხედავად ამისა, ნადელა ურჩევს ბიზნესებს, ზედმეტად არ ენდონ მათ. ბუნებრივია, Microsoft-ისთვის ეს გაფრთხილება მომგებიანია, რადგან მისი ღრუბლოვანი ბიზნესი სწორედ იმ ალტერნატიულ ინფრასტრუქტურას ყიდის, რომელსაც ის რეკომენდაციას უწევს.

კონკურენციის რისკები და „აზროვნების აუთსორსინგი“

მიუხედავად აშკარა კომერციული ინტერესისა, ნადელას მოსაზრება საფუძვლიანია. კომპანიები სულ უფრო მეტად აცნობიერებენ, რომ მათ მრავალფეროვანი არჩევანი და უფრო იაფი ვარიანტები სჭირდებათ. ამიტომ, ისინი გადადიან „ღია წონების“ (open-weight) მოდელებზე, რომელთა კოდიც საჯაროა და მათი მორგება (fine-tune) საკუთარ აპარატურაზეა შესაძლებელი. ეს კი ნიშნავს, რომ მათ დასჭირდებათ მრავალი მოდელის მართვის საშუალებები და კოდირების აგენტები, რომლებიც კონკრეტულ პროვაიდერზე არ იქნებიან მიბმულნი.

ნადელას დაკვირვება მხოლოდ ბიუჯეტის კონტროლს არ ეხება. ის ვარაუდობს, რომ როგორც კი კომპანია თავის „აზროვნებას“ მოდელს გადააბარებს, AI ლაბორატორიას არაფერი შეუშლის ხელს, რომ საბოლოოდ თავად შესთავაზოს კონკურენტული სერვისი. ეს რისკი იზრდება, როდესაც საწარმოები AI აგენტებს ნერგავენ და მათ კომპანიის შიდა სტრუქტურებზე წვდომას აძლევენ.

ეს ის საფრთხეა, რომელზეც სტარტაპ ინდუსტრია წლებია საუბრობს: რა უშლის ხელს მოდელების შემქმნელებს, დააკოპირონ სტარტაპების იდეები და კონკურენციით გაანადგურონ ისინი? მაგალითად, მაისში, როდესაც OpenAI-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, სემ ალტმანმა, Y Combinator-ის სტარტაპებს AI კრედიტების სახით ინვესტიცია შესთავაზა, ინვესტორმა ჯეისონ კალაკანისმა დამფუძნებლები გააფრთხილა: „თუ ამ ტოკენებს აიღებთ, არსებობს არანულოვანი შანსი იმისა, რომ OpenAI შეისწავლის თქვენს საქმიანობას, დააკოპირებს იდეას და თქვენს აპლიკაციას თავის უფასო სერვისებში ჩართავს. ეს პლატფორმების კლასიკური სტრატეგიაა — ფრთხილად იყავით!“

განსხვავება ბიზნესსა და მომხმარებელს შორის

მნიშვნელოვანია ერთი დეტალი: ნადელას წუხილი ინფორმაციის ზედმეტად გაზიარებაზე მხოლოდ ბიზნესებს ეხება და არა ინდივიდუალურ მომხმარებლებს. როდესაც ზაქარიამ ჰკითხა, თუ როგორ უნდა დაიცვან თავი რიგითმა ადამიანებმა, ნადელამ აღნიშნა, რომ მონაცემების გაზიარება არის ის ფასი, რომელსაც მომხმარებლები სერვისით, განსაკუთრებით კი უფასო სერვისით სარგებლობისთვის იხდიან.

„გარკვეულწილად, სამომხმარებლო სფეროში უნდა არსებობდეს ღირებულებათა გაცვლა — თქვენ იღებთ რაღაცას უფასოდ, შესაძლოა, თქვენი მონაცემების სანაცვლოდ. სწორედ ასე მუშაობს სარეკლამო ბიზნეს მოდელი ათწლეულების განმავლობაში“, — განაცხადა ნადელამ.