Science Corporation-მა მხედველობის აღმდგენი ჩიპი შტარგარდტის დაავადების მქონე პირველ პაციენტს ჩაუნერგა

Science Corporation-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, მაქს ჰოდაკმა, საზოგადოებას ამცნო, რომ კომპანიამ მხედველობის აღმდგენი ჩიპი, PRIMA, შტარგარდტის დაავადების მქონე პირველ პაციენტს ჩაუნერგა. შტარგარდტის დაავადება მემკვიდრეობითი პათოლოგიაა, რომელიც დროთა განმავლობაში ცენტრალურ მხედველობას სრულად ანადგურებს.

ჰოდაკმა, რომელიც Neuralink-ის ყოფილი პრეზიდენტი და თანადამფუძნებელია, TechCrunch Disrupt-ის სცენაზე განმარტა, თუ როგორ ჯდება PRIMA-ზე მუშაობა კომპანიის უფრო ფართო მიზანში — შეიქმნას ინოვაციური ბრეინ-კომპიუტერული ინტერფეისი (BCI). მისი თქმით, ბადურა ცენტრალური ნერვული სისტემის ნაწილია და კოხლეარული იმპლანტები, რეტინალური პროთეზები თუ მოტორული პროთეზები — ეს ყველაფერი BCI-ის სხვადასხვა სახეობაა.

ჰოდაკის ხედვით, ბრეინ-კომპიუტერული ინტერფეისები მხოლოდ კომპიუტერების მართვის საშუალება არ არის; მათ სამედიცინო ტექნოლოგიების ფართო სპექტრში აქვთ გამოყენების პოტენციალი. მიუხედავად იმისა, რომ PRIMA ევროპაში უკვე ხელმისაწვდომია იმ პაციენტებისთვის, რომლებმაც მხედველობა ასაკობრივი მაკულარული დეგენერაციის ფორმის — გეოგრაფიული ატროფიის გამო დაკარგეს, კომპანიას სჯერა, რომ ეს მიდგომა სხვა დაავადებებზეც, მათ შორის ამჟამად განუკურნებელ შტარგარდტის დაავადებაზეც გავრცელდება.

შტარგარდტის დაავადება აზიანებს ბადურის გარეთა შრეს და იწვევს სინათლის აღმქმელი უჯრედების თანდათანობით კვდომას, თუმცა შესაძლოა არ დააზიანოს შიდა ბადურა, რომელიც ვიზუალურ სიგნალებს ტვინს გადასცემს. ეს იწვევს ცენტრალურ ბრმა წერტილს, რომელიც დროთა განმავლობაში ფართოვდება. მსოფლიოში დაახლოებით 150,000 ადამიანია, ვინც ამ დაავადების გამო მხედველობა დაკარგა.

„ამ მოწყობილობის ერთ-ერთი დადებითი მხარე ისაა, რომ თუ ტვინს განვიხილავთ როგორც კომპიუტერს, მხედველობა არის ელექტრული პოტენციალი — ელექტრული აქტივობა მხედველობის ნერვში. ტვინისთვის მხედველობა მხოლოდ ეს არის. შესაბამისად, თუ შეძლებთ მხედველობის ნერვმა ტვინის დანარჩენ ნაწილს სიგნალი სწორად მიაწოდოს, თქვენ შეძლებთ მხედველობის აღდგენას“, — აღნიშნა ჰოდაკმა.

პირველი შედეგები და პროცედურის დეტალები

კომპანიის ინფორმაციით, შტარგარდტის დაავადების მქონე პირველმა პაციენტმა PRIMA იმპლანტი მაისში, ავსტრალიაში, სიდნეის თვალის ჰოსპიტალში მიმდინარე კვლევის ფარგლებში მიიღო. რეაბილიტაციის პირველივე სესიაზე პაციენტმა ასო დაინახა, ხოლო მეორე სესიის დროს უკვე სიტყვის წაკითხვა შეძლო.

მოწყობილობის გამოსაყენებლად პაციენტები გადიან ერთსაათიან პროცედურას, რომლის დროსაც თვალის უკანა ნაწილში, იქ, სადაც ფოტორეცეპტორები დეგენერირებულია, პატარა ჩიპი თავსდება. ამის შემდეგ პაციენტები ატარებენ კამერით აღჭურვილ სათვალეს, რომელიც გარესამყაროს გამოსახულებას ჩიპს გადასცემს. იმპლანტი, ფაქტობრივად, ხელოვნური ფოტორეცეპტორების ფუნქციას ასრულებს.

ჰოდაკის განმარტებით, ამჟამინდელი იმპლანტი 2x2 მილიმეტრზეა, რაც „საწრუპი ჩხირით ყურების“ ეფექტს ქმნის. ეს არ არის ფართო ხედვის არეალის მქონე ფერადი მხედველობა; ეს არის შავ-თეთრი, მაღალი კონტრასტულობის მქონე მკვეთრი გამოსახულება ცენტრალურ ნაწილში, რაც პაციენტს რამდენიმე ასოს ერთდროულად დანახვის საშუალებას აძლევს.

სამომავლო გეგმები და ტექნოლოგიური განვითარება

შემდეგი ნაბიჯი ხედვის არეალის გაფართოებაა. უფრო დიდი იმპლანტის შესაქმნელად საჭიროა თვალის სიმრუდის გათვალისწინება და ელექტროდების ზომის შემცირება, რათა გამოსახულების დეტალიზაცია ბუნებრივ დონეს მიუახლოვდეს. კომპანია უკვე მუშაობს „შემდეგი თაობის“ მოწყობილობაზე, რომლის გამოცდაც ადამიანებზე მომავალ წელს იგეგმება. ჰოდაკის პროგნოზით, მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში ისინი შეძლებენ ბუნებრივ მხედველობასთან მაქსიმალურად მიახლოებული სიცხადის მიღწევას.

Science Corporation 2021 წელს დაფუძნდა. კომპანიის სტრატეგიაა, ჯერ დაამტკიცოს თავისი მეთოდების ეფექტურობა და შექმნას მდგრადი ბიზნესი მხედველობის აღდგენის მიმართულებით, ხოლო შემდეგ გადავიდეს უფრო რთულ ნეიროინჟინერიულ პროექტებზე.

განსხვავება Neuralink-ისგან და გრძელვადიანი მისია

Science Corporation-ის ბრეინ-კომპიუტერული ინტერფეისი განსხვავდება Neuralink-ისგან იმით, რომ სენსორი თავსდება თავის ქალის შიგნით, ტვინის ზედაპირზე და არა უშუალოდ ტვინის ქსოვილში. კომპანიის აზრით, ეს მოწყობილობა დაეხმარება ნევროლოგიური მდგომარეობების მართვაში, მაგალითად, ტვინის სიმსივნის მქონე პაციენტებში ნევროლოგიური აქტივობის მონიტორინგში.

უახლოეს მომავალში კომპანია გეგმავს პირველი კლინიკური ჩვენების წარდგენას ნეიროდეგენერაციული დაავადების სამკურნალოდ. ასევე განიხილება ინსულტის შედეგების რეაბილიტაცია. ჰოდაკის თქმით, თუ შესაძლებელი გახდება ტვინის ღრმა ფენებთან კავშირის დამყარება, შესაძლებელი იქნება ახალი კორტიკალური უბნების „დამატებაც“ კი, რაც ტრადიციული ელექტროდებით შეუძლებელია.

გრძელვადიან პერსპექტივაში, კომპანიის მისიაა იმის გაგება, თუ როგორ ქმნის ტვინი გონებას და ისწავლოს ინჟინერული ტვინის სტრუქტურების აგება. ჰოდაკს სჯერა, რომ საბოლოოდ ბევრი ადამიანი გამოიყენებს BCI-ს. მიუხედავად იმისა, რომ კომპანია არ ქმნის პროდუქტს „ჯანმრთელი 40 წლის ადამიანებისთვის“, მათ მიაჩნიათ, რომ 60-70 წლის ასაკისთვის ადამიანებს გარკვეული სახის ბრეინ-კომპიუტერული ინტერფეისი დასჭირდებათ, რათა გახანგრძლივდეს არა მხოლოდ სიცოცხლის ხანგრძლივობა, არამედ ჯანმრთელობის პერიოდიც.