სემ ალტმანის კრიტიკა კოსმოსური მონაცემთა ცენტრების შესახებ: რას ფიქრობენ სფეროს ექსპერტები?

სემ ალტმანმა და ილონ მასკმა გასულ უქმეებზე სოციალურ ქსელში მწვავე რეპლიკები გაცვალეს, რამაც კიდევ ერთხელ გაამახვილა ყურადღება კოსმოსური გამოთვლითი ბიზნესის ხედვასა და რეალობას შორის არსებულ ნაპრალზე. მას შემდეგ, რაც მასკმა ალტმანს თაღლითი უწოდა, OpenAI-ის ხელმძღვანელმა მას უპასუხა, რომ სწორედ მასკი ცდილობს საჯარო ბაზრის ინვესტორების დარწმუნებას მოკლევადიანი კოსმოსური მონაცემთა ცენტრების პერსპექტივაში.

ალტმანის პოზიცია ემთხვევა მრავალი ექსპერტის მოსაზრებას, რომელსაც საჯარო ბაზრის ინვესტორები ხშირად უგულებელყოფენ: კოსმოსური მონაცემთა ცენტრები უახლოეს მომავალში სერიოზულ ბიზნესად ვერ იქცევა. SpaceX-ის 2-ტრილიონიანი შეფასების მთავარი მამოძრავებელი ძალა სწორედ ორბიტალური მონაცემთა ცენტრების ფლოტის გაშვების გეგმაა, რომლებიც ხელოვნური ინტელექტის (AI) დასკვნითი ეტაპის (inference) ამოცანებს შეასრულებენ.

ოპტიმისტურად განწყობილი ანალიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ ამგვარი გამოთვლითი სიმძლავრეები SpaceXAI-ის მოდელებისთვის ან ორბიტალური „ნეო-ღრუბლოვანი“ (neocloud) სერვისებისთვის უპრეცედენტო შესაძლებლობაა ხელოვნური ინტელექტის ბუმის პერიოდში. თუმცა, დარგის სპეციალისტებთან — მათ შორის კოსმოსური მონაცემთა ცენტრების სტარტაპების დამფუძნებლებთან, Google-ის ორბიტალური გამოთვლების პროექტის გუნდთან თუ ინჟინრებთან — საუბრისას ერთი და იგივე პასუხი ისმის: ეს სფერო მნიშვნელოვან წინსვლას ვერ მიაღწევს მანამ, სანამ ბევრად იაფი რაკეტები და მაღალი სიმძლავრის თანამგზავრების დაბალ ფასად, მასობრივი წარმოების შესაძლებლობა არ იარსებებს.

Starship-ის ფაქტორი და ტექნიკური გამოწვევები

ილონ მასკის პასუხი ამ გამოწვევებზე პროგნოზირებადია: Starship — SpaceX-ის გიგანტური ახალი რაკეტა, რომლის მე-13 სატესტო ფრენა, სავარაუდოდ, 16 ივლისს იგეგმება. თუ მასკის გუნდი შეძლებს ამ ხომალდის ისეთ დონეზე მიყვანას, რომ მან მრავალჯერადი ფრენები განახორციელოს, მონაცემთა ცენტრების ბიზნესგეგმა შესაძლოა რეალური გახდეს.

თუმცა, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ კომპანია ამ სატესტო ფრენისას რაკეტის ორივე საფეხურის წარმატებით დაბრუნებას შეძლებს, სრულფასოვანი ოპერაციული მრავალჯერადი ფრენები მაინც წლების შემდეგ იქნება შესაძლებელი. გარდა ამისა, კოსმოსური მონაცემთა ცენტრების გაშვება, სავარაუდოდ, მეორეხარისხოვანი იქნება SpaceX-ის NASA-ს წინაშე აღებულ ვალდებულებებთან და საკუთარი Starlink-ის ქსელის განვითარებასთან შედარებით.

ეკონომიკური ბარიერები და სამომავლო პერსპექტივა

SpaceX-მა IPO-ს საპრეზენტაციო ტურნეს (road show) დროს აღიარა, რომ Starship შესაძლოა უახლოეს პერიოდში სრულად მრავალჯერადი გამოყენების არ იყოს და ყოველი გაშვებისას მეორე საფეხურის ჩამოგდება გახდეს საჭირო. ეს ფაქტორი კოსმოსური მონაცემთა ცენტრების ეკონომიკურ მომგებიანობას მნიშვნელოვნად აფერხებს. სწორედ ამიტომ, მასკის რეპლიკა — „ჩვენ მათ გაშვებას მომავალ წელს ვიწყებთ“ — ნაკლებად დამაჯერებლად ჟღერს.

ეჭვგარეშეა, რომ SpaceX-ს მომავალ წელს შეუძლია მაღალსიჩქარიანი მონაცემთა დამუშავების ფუნქციით აღჭურვილი თანამგზავრის გაშვება, თუმცა მთავარი კითხვაა, როდის შეძლებს კომპანია მათ მასობრივ წარმოებასა და ორბიტაზე საჭირო მასშტაბით განთავსებას. ექსპერტთა უმრავლესობის აზრით, ეს უფრო 2030-იანი წლების საკითხია, ვიდრე უახლოესი მომავლის.