შუალედური არჩევნების შემდეგ მონაცემთა ცენტრების გარშემო დაპირისპირება მწვავდება

3 ნოემბრის შუალედურმა არჩევნებმა კონგრესზე სრული კონტროლი დემოკრატებს გადასცა, რაც საფუძველს უყრის ამ ათწლეულის ერთ-ერთ ყველაზე დაყოფილ ამერიკულ მთავრობას, იმ პირობებში, როდესაც თეთრ სახლს რესპუბლიკელები მართავენ. არჩევნების შედეგები მიუთითებს, რომ უკმაყოფილება მონაცემთა ცენტრების — იმ გიგანტური ობიექტების მიმართ, სადაც ხელოვნური ინტელექტის (AI) მუშაობისთვის საჭირო კომპიუტერებია განთავსებული — მზარდ პოლიტიკურ ძალად იქცევა.

კონგრესში დემოკრატების გაძლიერებამ შესაძლოა ახალი შეზღუდვები დააწესოს მონაცემთა ცენტრების მშენებლობის ლოკაციებზე და გაზარდოს ადგილობრივი თემების გავლენა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში. მონაცემთა ცენტრები სხვადასხვა შტატში საარჩევნო დღის წესრიგის ერთ-ერთ მთავარ საკითხად იქცა. NBC-ის ეგზიტპოლმა აჩვენა, თუ რამდენად შეშფოთებულები არიან ამომრჩევლები ხელოვნური ინტელექტის განვითარებით: რესპონდენტთა ნახევარზე მეტს მიაჩნია, რომ AI უფრო მეტ ზიანს მოიტანს, ვიდრე სარგებელს, ხოლო თითქმის 80% ეწინააღმდეგება მათ სამეზობლოში მონაცემთა ცენტრების აშენებას. ამასთანავე, გამოკითხულთა თითქმის 60%-მა აღნიშნა, რომ მონაცემთა ცენტრების საკითხი მათი არჩევანის გაკეთებისას გადამწყვეტი ან მნიშვნელოვანი ფაქტორი იყო.

რასობრივი სამართლიანობის ორგანიზაციის, Color of Change-ის პრეზიდენტმა და აღმასრულებელმა დირექტორმა, ნადინ სმიტმა, სამშაბათის არჩევნებს უწოდა რეფერენდუმი იმის შესახებ, თუ „ვისთვის იქმნება ეს ეკონომიკა“. სმიტმა ყურადღება გაამახვილა მონაცემთა ცენტრების მომხრეების არგუმენტზე, რომ ეს ინფრასტრუქტურა აუცილებელია აშშ-ის უპირატესობის შესანარჩუნებლად ჩინეთთან მეტოქეობაში. „ეროვნული უსაფრთხოება მნიშვნელოვანია, მაგრამ ასევე მნიშვნელოვანია იმ ოჯახების მდგომარეობა სამხრეთ მემფისში, რომლებიც სუნთქავენ გაზის ტურბინების გამონაბოლქვს, რომლებიც AI სუპერკომპიუტერს კვებავენ“, — განაცხადა მან xAI-ის მონაცემთა ცენტრზე საუბრისას, რომელიც ტენესის შტატში მდებარეობს.

რამდენიმე შტატის ამომრჩეველმა უარი თქვა ხელოვნური ინტელექტის ინფრასტრუქტურის გაფართოებაზე, მიუხედავად იმისა, რომ AI-ის მხარდამჭერმა პოლიტიკურმა ჯგუფებმა (super PACs) მილიონობით დოლარი დახარჯეს მათზე გავლენის მოსახდენად. მონაცემთა ცენტრების წინააღმდეგ პროტესტი განსაკუთრებით იგრძნობოდა ოჰაიოს შტატში, სადაც OpenAI 500 მილიარდი დოლარის ღირებულების პროექტს გეგმავდა Nvidia-ს 100 მილიარდიანი დაფინანსებით. ოჰაიოს იმ ოლქში, სადაც Meta 700,000 კვადრატული ფუტის ფართობის ობიექტის აშენებას აპირებდა, მონაცემთა ცენტრების მშენებლობა აიკრძალა, ხოლო ადგილობრივმა თემებმა მთელი შტატის მასშტაბით მხარი არ დაუჭირეს მსგავს ინიციატივებს.

Morgan Stanley-ის ანალიტიკოსების პროგნოზით, ოჰაიოს არჩეული დემოკრატი გუბერნატორი, ემი აქტონი, ასევე დიდ რისკს შეუქმნის შტატში მონაცემთა ცენტრების მშენებლობის გეგმებს. გარდა ამისა, ტეხასის, მეინის, მიჩიგანის, ნევადის, ჯორჯიის შტატისა და სამხრეთ კაროლინას კანდიდატებმა ადგილები სწორედ მონაცემთა ცენტრების სწრაფი მშენებლობის წინააღმდეგ დაფიქსირებული პოზიციით მოიპოვეს. ტექნოლოგიებისა და პოლიტიკის მკვლევარმა, ანში ბჰატმა აღნიშნა, რომ „ფული ყოველთვის არ განსაზღვრავს შედეგს“ და თანამედროვე პოლიტიკაში „ადგილობრივი ბოროტმოქმედის“ ხატის შექმნა კამპანიის წარმატების ერთ-ერთი გზაა.

მოსალოდნელი ნაბიჯები და საკანონმდებლო ინიციატივები

სავარაუდო შემდგომი ნაბიჯები მოიცავს მშენებლობის მორატორიუმების დაწესებას ან მოთხოვნას, რომ მონაცემთა ცენტრებმა თავად დააფინანსონ ელექტროქსელის მოდერნიზაცია, ნაცვლად იმისა, რომ ეს ხარჯები ადგილობრივ მოსახლეობას დაეკისროს. Goldman Sachs-ის პროგნოზით, დემოკრატების გამარჯვების გამო, მონაცემთა ცენტრების მშენებლობა შეფერხდება ისეთ შტატებში, როგორიცაა ჯორჯიის შტატი და ტეხასი.

კონგრესზე დემოკრატების კონტროლმა შესაძლოა გზა გაუხსნას სენატორ ბერნი სანდერსისა და კონგრესმენ ალექსანდრია ოკასიო-კორტესის მიერ წარდგენილ კანონპროექტს. ეს ინიციატივა ითვალისწინებს ქვეყნის მასშტაბით მორატორიუმის დაწესებას ახალ მონაცემთა ცენტრებზე მანამ, სანამ კონგრესი არ შეიმუშავებს დამცავ მექანიზმებს, რათა მშენებლობამ არ გამოიწვიოს ელექტროენერგიის გაძვირება, გარემოს დაზიანება ან ადგილობრივი თემის თანხმობის გარეშე განხორციელება. ასევე არსებობს „GRID Savings Act“, რომელიც ნიუ-მექსიკოს სენატორმა მარტინ ჰაინრიხმა წარადგინა. მისი მიზანია, თავიდან აიცილოს ინფრასტრუქტურული ხარჯების გადატანა მოსახლეობაზე დიდი AI მონაცემთა ცენტრების მშენებლობისას.

გარემოსდაცვითი და რეგულაციური გამოწვევები

გარემოს დაცვა ერთ-ერთი მთავარი საფიქრალია, განსაკუთრებით მემფისში xAI-ის ობიექტზე და ვირჯინიის შტატში, რომელიც მსოფლიოს მონაცემთა ცენტრების დედაქალაქად ითვლება და სადაც ენერგიისთვის გაზის ტურბინებს იყენებენ. არასამთავრობო კვლევითი ჯგუფის, Data & Society-ის პროგრამულ დირექტორს, მაია ვოლუჩემს მიაჩნია, რომ ენერგეტიკული რეგულაციების, მიწის უფლებებისა და გარემოსდაცვითი პოლიტიკის ცვლილებებმა შესაძლოა მნიშვნელოვნად იმოქმედოს მშენებლობის პროცესზე.

ვოლუჩემის თქმით, ფედერალური ქმედებების მიუხედავად, მოსალოდნელია აქტივობების ზრდა შტატებისა და ადგილობრივ დონეზე. მაგალითად მან მოიყვანა ტეხასის არჩეული გუბერნატორი ჯინა ჰინოხოსა, რომელიც მხარს უჭერს შტატის მასშტაბით მორატორიუმის დაწესებას. მიუხედავად იმისა, რომ მოქმედი გუბერნატორი გრეგ ებოტიც გარკვეულ შეზღუდვებს ითხოვდა, ჰინოხოსამ თავისი კამპანია სწორედ მონაცემთა ცენტრების წინააღმდეგ ააგო, რაც მნიშვნელოვანი ნაბიჯია ტეხასისთვის, რომლის ელექტროქსელი ბოლო ათწლეულში არაერთხელ აღმოჩნდა მოწყვლადი.

„ხელოვნური ინტელექტის ლობისტები სავარაუდოდ დაიწყებენ მუშაობას კანონმდებლებთან. დემოკრატების წინასაარჩევნო დაპირება იყო, რომ დიდ ტექნოლოგიურ კომპანიებს (Big Tech) პასუხისმგებლობას დააკისრებდნენ. ჩვენი ამოცანაა, ეს მათ კამერების გათიშვის შემდეგაც შევახსენოთ“, — აცხადებს ნადინ სმიტი.

საზოგადოებრივი ნდობა და გამჭვირვალობა

უკმაყოფილება მხოლოდ შენობებს არ ეხება. კერძო კაპიტალის ერთ-ერთი მმართველის თქმით, ადამიანებს არა იმდენად მონაცემთა ცენტრები, არამედ თავად ხელოვნური ინტელექტი აშინებთ, ხოლო ეს შენობები ამ შიშისა და შფოთვის სიმბოლოდ იქცა. პრობლემას ამწვავებს გაუმჭვირვალობა: მაგალითად, Amazon-მა გილროიში, კალიფორნიაში, მონაცემთა ცენტრი ისე ააშენა, რომ მოსახლეობის დიდმა ნაწილმა ამის შესახებ არაფერი იცოდა, რადგან კომპანიამ 45 წლის წინანდელი ზონირების კანონი გამოიყენა.

ბუნდოვანი ან მოძველებული კანონები და კონფიდენციალურობის ხელშეკრულებები (NDA), რომლებიც ადგილობრივ ჩინოვნიკებს პროექტების განხილვას უკრძალავს, მოსახლეობის რისხვას კიდევ უფრო აძლიერებს. მონაცემთა ცენტრებმა მიიღეს მილიარდობით დოლარის საგადასახადო შეღავათები, მაგრამ ბევრი ადამიანისთვის ტექნოლოგიური კომპანიების მიერ დაპირებული სამუშაო ადგილები და სოციალური პროგრამები საკმარისი არ აღმოჩნდა. მოქალაქეებს სურთ ჰქონდეთ გადამწყვეტი სიტყვა იმაში, თუ რა შენდება მათ სამეზობლოში.

საბოლოო ჯამში, არსებობს შიში, რომ AI ინფრასტრუქტურა მხოლოდ რამდენიმე მდიდარ ადამიანს გაამდიდრებს, ხოლო ადგილობრივი თემები ცხოვრების ხარჯების ზრდითა და გარემოს დაბინძურებით დაზარალდებიან. ნადინ სმიტის დასკვნით, თუ AI ინფრასტრუქტურა მართლაც ეროვნული პრიორიტეტია, მაშინ მისმა მშენებელმა კომპანიებმა თავად უნდა გადაიხადონ ენერგიის საფასური, დაიცვან სუფთა ჰაერის სტანდარტები და იმოქმედონ ხალხის თანხმობით. ოჯახები არ უნდა ასუბსიდირებდნენ ისტორიაში უმდიდრეს კორპორაციებს საკუთარი კომუნალური გადასახადების ხარჯზე.